III SA/Wa 109/16

Dnia 28 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Honorata Łopianowska, po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. postanawia odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 30 czerwca 2017 r., skarżący, reprezentowany przez adw. M.W., wniósł skargę kasacyjną na wyrok WSA w Warszawie z 6 marca 2017 r. o sygn. akt III SA/Wa 109/16. W wykonaniu zarządzenia z dnia 16 marca 2018 r. wezwano pełnomocnika Skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi przez nadesłanie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego obejmującego swym zakresem umocowanie do reprezentowania Skarżącego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie poinformowano pełnomocnika, że znajdujące się w aktach sądowych pełnomocnictwo zawiera jedynie umocowanie do występowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 109/16. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 28 marca 2018 r. W dniu 11 kwietnia 2018 r. (data stempla biura podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) Naczelny Sąd Administracyjny przekazał pismo pełnomocnika Skarżącego z dnia 29 marca 2018 r. z załączonym oryginałem pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącego przed NSA. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2018 r. w sprawie ze skargi kasacyjnej skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2017 r. o sygn. akt III SA/Wa 109/16 w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2015 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") odrzucił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, iż skierowanie przesyłki do sądu niewłaściwego, tj. w rozpoznawanej sprawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie wywołało skutków związanych z wykonaniem zarządzenia, lecz spowodowało konieczność jej przekazania do sądu właściwego. W takiej sytuacji za datę złożenia oświadczenia skarżącej o zrzeczeniu się rozprawy należało uznać dzień przekazania przesyłki do sądu właściwego, tj. 11 kwietnia 2017 r. Tymczasem termin do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej upływał z dniem 4 kwietnia 2018 r. Brak formalny skargi kasacyjnej został tym samym uzupełniony po upływie ustawowego terminu. Pismem z 4 maja 2018 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika złożył zażalenie na ww. postanowienie. Następnie kolejnym pismem z 4 maja 2018 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej w postaci złożenia pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że strona wniosła pismo stanowiące przedłożenie pełnomocnictwa na prawidłowy adres, jednak wskutek błędu systemu komputerowego błędnie określono nazwę adresata przesyłki – Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zamiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ta okoliczność, zdaniem pełnomocnika skarżącego nie eliminuje błędu organu pocztowego. Ten winien bowiem doręczyć korespondencję pod adresem wskazanym w przesyłce (Jasna 2/4 – dop. Sądu). Zdaniem pełnomocnika skarżącego błąd systemu komputerowego jest okolicznością nadzwyczajną. W piśmie z dnia 21 maja 2018 r. pełnomocnik przedłożył pismo Poczty Polskiej w którym uznano reklamację strony skarżącej wobec doręczenia pisma. Postanowieniem z 20 lipca 2018 r. (sygn. akt II FZ 382/18) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2018 r. w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z treści art. 86 § 1 i 2 oraz art. 87 p.p.s.a. wynika, iż aby Sąd przywrócił termin niezbędnym jest spełnienie kumulatywnie 4 przesłanek, a mianowicie: 1) przywrócenie terminu możliwe jest jedynie na wniosek strony - art. 86 § 1 zd. 1 i art. 87 § 1; 2) pismo z wnioskiem należy złożyć w terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu - art. 87 § 1; 3) w piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu - art. 87 § 2; 4) wraz z wnioskiem należy dokonać czynności, której niedokonano w terminie - art. 87 § 4. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że przywrócenie terminu, m.in. do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, może nastąpić tylko z ważnych powodów, co do których zainteresowany uprawdopodobni, że wystąpiły bez jego winy. Te ważne powody wskazać powinny na obiektywne, niezależne od strony przyczyny uchybienia terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową, przesłankę przywrócenia terminu. Art. 86 § 1 P.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony w takiej sytuacji. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu orzekającego w sprawie. Sąd może zatem uwzględnić wszystkie okoliczności, jakie uzna za istotne. Jednocześnie - zgodnie z poglądami doktryny "kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, UNIMEX Oficyna Wydawnicza, wyd. 1). O braku winy można mówić zatem tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jak zaś podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, brak winy w uchybieniu terminu zaistnieje co do zasady wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując - własnym bądź innych - zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 1998 r. w sprawie o sygn. akt IV SA 1153/96, a także wyrok NSA z 30 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 463/12 dostępny na stronie internetowej: http://orzecznia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zaliczyć można zatem na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza natomiast możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu. Tak więc, warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie, że mimo całej staranności nie mogła ona dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne (zewnętrzne) oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (vide wyrok NSA z 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97, niepubl.). Z powyższego wynika więc, że Sąd może uwzględnić wniosek strony o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej jedynie wtedy, gdy ustalone zostanie, iż uchybienie to nastąpiło bez winy strony. W razie natomiast ustalenia przez sąd, że okoliczności uchybienia świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy - w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, Sąd nie może przywrócić uchybionego terminu. Jako regułę przyjmuje się również, że skutki działania innych osób za stronę, a więc osób którymi się posługuje, ją obciążają, zatem wadliwe dokonanie przez nich czynności nie wyłącza winy strony, także wówczas gdy reprezentuje ją fachowy pełnomocnik (m.in. postanowienie NSA z 26 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 609/15, CBOSA). Działania pełnomocnika, bądź jego zaniechania obciążają w każdym przypadku jego mocodawcę. W przypadku, gdy strony są reprezentowane przez pełnomocnika, to przy ustalaniu ich winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się negatywnych zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu (również przy ocenie formalnych aspektów wniosku) należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Podkreślić należy, iż na profesjonalnym pełnomocniku jakim jest m.in. adwokat, ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (por. postanowienia NSA z: 11 marca 2009 r. I OZ 198/09, z 3 marca 2009 r. I OZ 155/09 i z 9 maja 2006 r. II OZ 468/06; CBOSA). W konsekwencji w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika, bez względu na to, czy przy dokonywaniu danej czynności pełnomocnik posłużył się osobami trzecimi. Sąd, przekładając powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, uznał, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej. Przyczyną, z powodu której nie dochowano terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia było bowiem błędne działanie systemu komputerowego adresującego korespondencję. W niniejszej sprawie WSA w Warszawie wykonując zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z 16 marca 2018 r. wezwał Stronę do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej. W wezwaniu wskazano sygnaturę akt sprawy oraz adres sądu. Formuła wezwania również wskazywała, że braki formalne skargi uzupełnić należy za pośrednictwem Sądu I instancji, do którego pełnomocnik Strony złożył skargę kasacyjną. W ocenie Sądu wskazany przez pełnomocnika powód uchybienia terminowi do wniesienia skargi z całą pewnością nie uzasadnia przyjęcia, że miał miejsce brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi, lecz wręcz przeciwnie - świadczy o co najmniej lekkim niedbalstwie pełnomocnika Skarżącej. Kancelaria zajmująca się świadczeniem usług prawnych powinna tak zorganizować pracę przy odbiorze i wysyłaniu korespondencji oraz nadzór nad tymi czynnościami, aby korespondencja była odbierana i wysyłana właściwie, w sytuacji w której nie mają miejsca nadzwyczajne okoliczności. Profesjonalny pełnomocnik nie może bowiem oczekiwać, że brak staranności i nadzoru na korespondencją będzie rekompensowany przez Sąd, przez przywrócenie terminu do dokonania zaniedbanych czynności. Profesjonalny pełnomocnik przed wysłaniem korespondencji powinien starannie sprawdzić, czy adres na kopercie jest właściwy. Reasumując Sąd stwierdza, że nie zostały spełnione ustawowe warunki przywrócenia terminu. Okoliczności przedstawione przez Skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu nie miały charakteru nadzwyczajnego i nie były spowodowane żadną przeszkodą niemożliwą do usunięcia. Tym samym, w ocenie Sądu uznać należało, że Skarżąca nie wskazała okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. W konkluzji – uwzględniając zatem całokształt przedstawionych przez pełnomocnika okoliczności, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd postanowił o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej.