III SA/Wa 1094/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-14
Skład orzekający: Elżbieta Olechniewicz, Ewa Radziszewska-Krupa, Jolanta Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie potrącenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych z wierzytelnością wobec Skarbu Państwa jest zasadne, gdy istnienie tej wierzytelności jest kwestionowane przez organy podatkowe?Ratio decidendi
Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego jest zasadne, gdy żądanie nie może być wszczęte z przyczyn formalnych, w tym gdy wnioskodawca nie posiada wierzytelności wobec Skarbu Państwa, która mogłaby zostać potrącona. W przypadku podatku od czynności cywilnoprawnych, który stanowi dochód gminy, potrącenie z wierzytelnością wobec Skarbu Państwa jest niedopuszczalne, nawet gdyby taka wierzytelność istniała.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o wszczęcie postępowania podatkowego w celu potrącenia zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych (p.c.c.) z wierzytelnością wobec Skarbu Państwa, którą miał nabyć od firmy będącej następcą prawnym p. S. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że wierzytelność Skarbu Państwa nie istnieje, a umowa sprzedaży wierzytelności nie odzwierciedla rzeczywistej transakcji. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał postanowienie w mocy. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i błędne ustalenie stron postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca) sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2014 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego oddala skargę
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. (dalej zwany: "NUS") postanowieniem z [...] listopada 2013r., na podstawie art. 165a w związku z art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej zwana: "O.p.") odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie dokonania wzajemnego potrącenia – kompensaty zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej zwany: "p.c.c.") z tytułu zawarcia 11 czerwca 2013r. umowy kupna sprzedaży wierzytelności z wierzytelnością Skarbu Państwa RP.
Z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, że Skarżący 21 czerwca 2013r. wniósł o dokonanie kompensaty zobowiązania podatkowego w p.c.c. (10.022.671zł) ciążącego na nim w związku z dokonaniem 11 czerwca 2013r. zakupu wierzytelności - ze specjalnymi wierzytelnościami przysługującymi od Skarbu Państwa w wysokości 488.000.000 zł z zaległymi odsetkami liczonymi od 31 grudnia 2004r. do 11 czerwca 2013r. – 514.267.050 zł (łącznie 1.002.267.050 zł). Do wniosku Skarżący załączył: 1) umowę o sprzedaży ww. wierzytelności z 11 czerwca 2013r. zawartą z następcą prawnym M. S. - firmą P. No [...]; [...], [...] - reprezentowaną przez Dyrektora C. P. oraz 2) deklarację PCC-3. Skarżący nie przedstawił innych dowodów, które mogłyby świadczyć o istnieniu wierzytelności. NUS nie zarejestrował ww. deklaracji podatkowej, gdyż umowa, na podstawie której ją sporządzono nie odzwierciedla rzeczywistej transakcji gospodarczej.
NUS wskazał, że w latach 2008-2009 prowadził różnego rodzaju postępowania podatkowe, w trakcie których podatnicy zwracali się z różnymi "oświadczeniami woli" - m.in. o dokonaniu przelewu wierzytelności czy wezwania do zapłaty, głównie na podstawie art. 60 k.c., na mocy których informowali organ podatkowy o istnieniu i wysokości wierzytelności wobec Skarbu Państwa, a także domagali się zaspokojenia zaległości podatkowych wobec budżetu państwa i innych długów wobec kolejnych wierzycieli. W tych postępowaniach podatnicy powoływali się na Umowę Cesji Wierzytelności, na mocy której nabyli wierzytelności Skarbu Państwa, w której jako cedent występował p. S.. Wówczas podatników wielokrotnie wzywano do przedłożenia dokumentów bądź innych dowodów, z których wynikają prawa do rzekomych wierzytelności Skarbu Państwa, ale wiarygodnych dowodów nie przedstawiono. NUS, w celu rozstrzygnięcia wątpliwości co do istnienia wierzytelności Skarbu Państwa, zwrócił się pismami z 29 września 2008r. do Prezesa Rady Ministrów, Ministra Skarbu Państwa, Ministra Sprawiedliwości i Ministra Finansów o wskazanie czy istnieją ww. wierzytelności wobec Skarbu Państwa i czy przysługują p. S.. W odpowiedzi ww. naczelne organy państwowe zaprzeczyły istnieniu jakichkolwiek wierzytelności, na które powołuje się ww. osoba.
Przedmiotowa sprawa dotyczy kolejnej transakcji obrotu wierzytelnościami Skarbu Państwa pomiędzy następcą prawnym p. S. – ww. firmą, w imieniu której występuje osoba podpisująca się jako C. P. a Skarżącym. Konsekwencją nieistnienia wierzytelności, na jakie powołuje się p. S. jest brak wierzytelności u Skarżącego, który według umowy z 11 czerwca 2013r. nabył je od następcy prawnego p. S..
Skoro ze zgromadzonych dowodów nie wynikają okoliczności wskazywane przez Skarżącego, a Skarżący nie przedłożył innych wiarygodnych dowodów potwierdzających istnienie rzekomych wierzytelności należy stwierdzić, że Skarżący nie nabył i nie posiada wierzytelności wobec Skarbu Państwa. Odpis ww. umowy w aspekcie postępowań dotychczasowych należy uznać za transakcję nieskuteczną - braku przedmiotu umowy - wierzytelności. Skoro nie istnieją wierzytelności wniosek Skarżącego o ich potrącenie - kompensaę z zobowiązaniem podatkowym jest bezprzedmiotowy i nie może być rozpatrzony merytorycznie.
2. Skarżący w zażaleniu z 13 listopada 2013r. wniósł o uchylenie ww. postanowienia NUS z [...] listopada 2013r., zarzucając brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia niezgodności treści umowy, w której zbywcą wierzytelności jest następca prawny p. S. – ww. firma, z treścią wniosku o dokonanie kompensaty, gdzie jako zbywcę wierzytelności Skarżący wskazał – p. S.. Skarżący podniósł, że ww. postanowienie dotyczy podmiotu, który nie był stroną czynności.
3. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany: "DIS") postanowieniem z [...] stycznia 2014r. utrzymał w mocy ww. postanowienie NUS, podtrzymując jego podstawę faktyczną i prawną.
W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy, DIS powołał się na treść przepisów art. 165a § 1, art. 59 § 1 pkt 3 i art. 64 § 1 O.p., po czym wskazał że z ww. umowy wynika, że Skarżący nabył od ww. firmy P. No [...]; [...], [...], odcinek prawo - kształtujących bezwzględnie skutecznych specjalnych wierzytelności przysługujących od Skarbu Państwa RP - aktywów finansowych - które uprawniają ich posiadacza do otrzymania od Skarbu Państwa RP płatności o wartości nominalnej tych wierzytelności: 488.000.000 zł plus zaległe odsetki od 31 grudnia 2004r. do 11 czerwca 2013r. płatne przez dłużny Skarb Państwa - 514.267.050 zł –łącznie 1.002.267.050 zł. Ww. firma jest następcą prawnym p. S..
DIS szczegółowo wskazał kiedy centralne organy administracji państwowej zaprzeczyły istnienia jakiejkolwiek wierzytelności, na które powołuje się zarówno Skarżący jak i p. S., w odpowiedzi na kierowane przez NUS pisma: Kancelarii Prezesa Rady Ministrów – 21 października 2008r., Ministerstwo Skarbu Państwa – 15 października 2008r., Ministerstwo Sprawiedliwości – 15 i 27 października 2008r. Również Ministerstwo Finansów nie potwierdziło istnienia rzekomych wierzytelności p. S. wobec Skarbu Państwa oraz jego następców prawnych. o zajęcie stanowiska, co do istnienia wierzytelności p. S. wobec Skarbu Państwa.
DIS wskazał również, że z uwagi wynikający z akt fakt, iż źródłem ww. "wierzytelności" jest tzw. "umowa/polisa dobrowolnego ubezpieczenia majątkowego [...]" zawarta przez p. S., zwrócono się o potwierdzenie zawarcia ww. umowy do P. S.A, który poinformował, że od lipca 2001r. do stycznia 2009r. p. S. nie zawierał z P. S.A. umowy ubezpieczenia majątkowego. Tym samym również następca prawny p. S. – ww. nie mogła wejść w posiadanie czegoś czego nie ma - zgodnie z zasadą, że następca prawny nie może uzyskać więcej praw, niż miał ich zbywca. Wierzytelności tych nie mógł więc kupić Skarżący, gdyż nie istniały.
W związku z tym DIS stwierdził, że NUS słusznie uznał, że nie ma wierzytelności wobec Skarbu Państwa, które podlegałaby potrąceniu w trybie art. 64 § 1 O.p. oraz, że nie ma też zobowiązania będącego dochodem budżetu państwa, które mogłoby zostać wygaszone poprzez potrącenie. Skoro przedłożona przez Skarżącego umowa sprzedaży z 11 czerwca 2013r. nie odzwierciedla rzeczywistej transakcji gospodarczej, bo nie ma przedmiotu - wierzytelności wobec Skarbu Państwa - nie powstało zobowiązanie z tytułu p.c.c. i obowiązek złożenia deklaracji PCC-3. Oznacza to, że postępowanie o wszczęcie, którego wniosła Skarżący jest bezprzedmiotowe, więc NUS zasadnie odmówił jego wszczęcia.
DIS wyjaśnił przy tym, iż p.c.c. stanowi, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010r. Nr 80, poz. 526 ze zm.) dochód gminy, a nie budżetu państwa. Tym samym p.c.c. nie może zostać wygaszony przez potrącenie z wierzytelnością wobec Skarbu Państwa, w trybie określonym w art. 64 § 1 O.p.
DIS, odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że NUS nie przeprowadził postępowania dowodowego, uznał go za niezasadny wyjaśniając, iż NUS zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, co wynika zarówno z akt sprawy i z uzasadnienia postanowienia NUS. DIS za niezasadny uznał też zarzut, że postanowienie dotyczy podmiotu, który nie był stroną czynności, skoro w umowie z 11 czerwca 2013r. wskazano ww. firmę jako stronę. W sentencji postanowienia NUS, jak słusznie zauważył Skarżący, wskazano, że zbywcą wierzytelności jest p. S..
4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia DIS oraz o obciążenie kosztami postępowania DIS, podtrzymując stanowisko zawarte w zażaleniu. Skarżący powtórzył, że nie dokonywał transakcji cywilno-prawnych z p. S., który 11 czerwca 2013r. przebywał w areszcie, lecz z jego następcą prawnym – ww. firmą, reprezentowaną przez p. P.. Skarżący zarzucił też naruszenie: a) art. 6 k.p.a. wskazując, iż organ wydający decyzję, obowiązany jest stosować prawo w sposób ścisły, gdy postanowienia obu instancji doprowadziły do pogorszenia sytuacji Skarżącego; b) art. 16 k.p.a., bo zasada legalizmu zmusza organy państwowe do działania w sposób w pełni zgodny z prawem i winna być uznawana za podstawową zasadę ogólną postępowania w państwie prawa i w związku z tym winna mieć pierwszeństwo przed innymi zasadami ogólnymi; wydanie decyzji na podmiot niebiorący udziału w transakcji przeczy tym zasadom, c) art. 28 k.p.a., który nakłada na organ wydający decyzję obowiązek ustalenia stron postępowania ich praw i obowiązków, a Skarżący nabył wierzytelność od ww. firmy - następcy prawnego p. S., a nie od p. S..
Skarżący jako uzupełnienie skargi zwrócił się o przeprowadzenie dowodów z kserokopii dokumentów dołączonych do pism: z 8 marca 2014r. (k. 6, 8-11 akt sądowych), z 22 i 27 marca 2014r. (załączone do akt administracyjnych).
5. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.
6. Sąd na rozprawie 14 listopada 2014r., na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "P.p.s.a."), postanowił odmówić przeprowadzenia dowodów z ww. kopii dokumentów.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ww. P.p.s.a. sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
3. Sąd, w zakresie tak określonej kognicji stwierdza, iż zaskarżone postanowienie, którym DIS utrzymał w mocy postanowienie NUS z [...] listopada 2013r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Skarżącego o dokonanie wzajemnego potrącenia - kompensaty zobowiązania podatkowego w p.c.c. z tytułu zawarcia 11 czerwca 2013r. pomiędzy ww. firmą – następcą prawnym p. S. a Skarżącym ww. umowy sprzedaży wierzytelności – z wierzytelności Skarbu Państwa, odpowiada prawu.
3.1. Istota sporu w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowa była odmowa wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie z wniosku Skarżącego o dokonanie kompensaty rzekomo istniejących wzajemnych wierzytelności wynikających z ww. umowy z 11 czerwca 2013r., a zatem czy doszło do prawidłowego zastosowania przepisu art. 165a O.p.
3.2 Zdaniem Sądu okoliczności przedstawione przez organy podatkowe w sposób jasny i klarowny wskazywały na prawidłowość podjętych rozstrzygnięć oraz na potrzebę zastosowania w sprawie treści ww. przepisu art. 165a O.p. Tym samym działanie organów podatkowych z wyżej wskazanego zakresu należy uznać za zgodne z prawem.
3.2.1. Przepis art. 165a O.p. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 O.p. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że użyty w przepisie art. 165a O.p. zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (A. Znamiec, "Sposoby zakończenia postępowania podatkowego", cz. I. Teza nr 6 (w:) CASUS nr 2 z 2008 r., s. 39).
Organ podatkowy, postanawiając o odmowie wszczęcia postępowania, nie rozstrzyga więc o zasadności żądania, czy też o przedmiotowości postępowania w sprawie, lecz bada wyłącznie formalne przesłanki nadania biegu złożonemu wnioskowi. Jeśli na przykład żądanie nie pochodzi od strony, postępowanie nie może być wszczęte i nie może się toczyć.
Zaakcentowania ponadto wymaga, że odmowa wszczęcia postępowania nie jest uzależniona od uznania organu podatkowego, a jest obligatoryjnym następstwem stwierdzenia przez organ przesłanek wyszczególnionych w przepisie art. 165a O.p.
3.2.2. W rozpoznawanej sprawie należy ponadto wskazać, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 3 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek potrącenia.
Trafnie zatem DIS w uzasadnieniu w zaskarżonego postanowienia odwołał się do treści art. 64 § 1 O.p. – dotyczącego instytucji potrącenia, do której odwołuje się ww. przepis art. 59 § 1 pkt 3 O.p.
Przepis art. 64 § 1 O.p. stanowi, że zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa podlegają, na wniosek podatnika, potrąceniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa. W ww. przepisie zawarte jest zamknięte wyliczenie wierzytelności, które przysługują podatnikowi wobec Skarbu Państwa.
Potrącenie może więc być dokonane jedynie z tytułu:
1) prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 i art. 4172 Kodeksu cywilnego,
2) prawomocnej ugody sadowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 i art. 4172 Kodeksu cywilnego,
3) nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami,
4) odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, uzyskanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego,
5) odszkodowania uzyskanego na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz bytu Państwa Polskiego,
6) odszkodowania orzeczonego w decyzji organu administracji rządowej.
W komentarzu do przepisu 64 § 1 O.p. L. Etel wskazuje, że podatki mogą być potrącone z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika (Komentarz do art. 64 – Ordynacja podatkowa, Lex 2013). Wzajemność wierzytelności istnieje wówczas, gdy obie strony są względem siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami.
Podatnik jest więc dłużnikiem fiskusa z tytułu ciążących na nim podatków i zaległości, a jednocześnie fiskus jest dłużnikiem podatnika z tytułów wyliczonych w komentowanym przepisie.
Bezsporność wierzytelności występuje wówczas, gdy żadna ze stron nie kwestionuje jej istnienia, wielkości i terminu płatności (wyrok NSA z 13 lutego 2007r. sygn. akt II FSK 256/06, LEX nr 317885). Bezsporne są wierzytelności wynikające z orzeczeń sądowych, ugód zawartych pomiędzy stronami i ostatecznych decyzji administracyjnych (wyrok NSA z 8 stycznia 1999r. sygn. akt III SA 3184/97, LEX nr 37174).
Wymagalność wierzytelności występuje co do zasady wówczas, gdy upłynął już ich termin płatności. Za wymagalne należy również uznać wierzytelności, które mogą być dochodzone na drodze prawnej.
3.3. Zdaniem Sądu, organy podatkowe obu instancji zasadnie przyjęły, iż w sprawie nie istniała zarówno wierzytelności Skarżącego wobec Skarbu Państwa, jak również nie istniało zobowiązanie podatkowe stanowiącego dochód budżetu gminy – p.c.c.
Skarżący w prowadzonym postępowaniu wskazywał, że posiada wierzytelności wobec Skarbu Państwa, które otrzymał w sposób legalny i prawem przewidziany.
Sąd, odnosząc się do tego, podziela stanowisko DIS, że wskazane w zaskarżonym postanowieniu centralne organy administracji państwowej: Prezes Rady Ministrów, Minister Skarbu Państwa, Minister Sprawiedliwości i Minister Finansów, w swoich pismach, do których odwołał się DIS w zaskarżonym postanowieniu wielokrotnie zaprzeczyły istnieniu wierzytelności na podstawie umowy, na którą powołuje się Skarżący. Wbrew więc stanowisku Skarżącego, z dowodów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika również, że nie istnieje żaden dowód potwierdzający funkcjonowanie w obrocie prawnym umowy ubezpieczenia od błędów od niewłaściwych działań funkcjonariuszy publicznych zawartej między p. S. a zakładem ubezpieczeń, z której wynikałyby jakiekolwiek zobowiązania Skarbu Państwa wobec p. S., a tym bardziej wobec jego następców prawnych czy też nabywców rzekomych wierzytelności. Brak jest również dowodu potwierdzającego uiszczenie przez p. S. bądź jego następców prawnych składki ubezpieczeniowej. Z całą pewnością Skarżący nie załączył takich dowodów do wniosku z 21 czerwca 2013r. Należy podkreślić, że - wbrew stanowisku Skarżącego - również załączone do skargi kserokopie dokumentów nie mogą być uznane za dowody potwierdzające okoliczności świadczące o istnieniu wskazach przez Skarżącego wierzytelności.
4. Sąd, mając powyższe na względzie, a przede wszystkim treść ww. wniosku z 21 czerwca 2013r. oraz stanowisko zaprezentowane przez Skarżącego w toku postępowania, uznaje więc, że DIS zasadnie przyjął, iż jeżeli Skarżący, jest w dalszym ciągu przeświadczony o istnieniu wierzytelności wobec Skarbu Państwa i nie zgadza się z popartym dowodami stanowiskiem organów podatkowych, winien wystąpić ze stosownym powództwem cywilnym na drogę sądową.
Skoro bowiem brak jest dowodu potwierdzającego twierdzenie Skarżącego i p. S., że znajdują się w posiadaniu wierzytelności wobec Skarbu Państwa, to prawidłowo organy podatkowe uznały, iż następca prawny p. S. – ww. firma widniejąca na umowie z 11 czerwca 2013r. - nie mogła wejść w posiadanie czegoś czego nie było, zgodnie z zasadą, że następca prawny nie może uzyskać więcej praw, niż miał ich zbywca. Tym samym skoro następca prawny p. S. – ww. firma nie mogła sprzedać Skarżącemu wierzytelności Skarbu Państwa, w których posiadanie nie weszła jako następca prawny p. S. z uwagi na ich nieistnienie, również Skarżący ich nie nabył.
5. Sąd jako dodatkowo argument podnosi, że potrąceniu podlegają jedynie wierzytelności z tytułów określonych w art. 64 § 1 pkt 1-6 O.p. W katalogu wierzytelności wymienionych w ww. przepisie brak jest wierzytelności z tytułu umowy ubezpieczenia.
Prawidłowe było zatem stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu DIS, iż skoro nie istniały wierzytelności Skarbu Państwa, która podlegałaby potrąceniu w trybie art. 64 § 1 O.p., nie mogło powstać zobowiązanie będącego dochodem budżetu państwa, które mogłoby zostać wygaszone przez potrącenie. Przedłożona przez Skarżącego umowa sprzedaży z 11 czerwca 2013r. nie odzwierciedlają bowiem rzeczywistych transakcji gospodarczych, z uwagi na brak przedmiotu umów - wierzytelności Skarbu Państwa, więc nie powstało zobowiązanie z tytułu p.c.c. oraz obowiązek złożenia deklaracji PCC-3.
6. W ocenie Sądu zasadnie również DIS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zauważył, iż p.c.c. stanowi, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. h) ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010r. Nr 80, poz. 526 ze zm.) dochód gminy, a nie budżetu państwa. Tym samym p.c.c. nie może zostać wygaszony przez potrącenie z wierzytelnością wobec Skarbu Państwa, w trybie określonym w art. 64 § 1 O.p.
W rozpatrywanej sprawie ma to szczególne znaczenie, gdyż istnieje co prawda możliwość potrącenia podatków samorządowych realizowanych zarówno przez gminne organy podatkowe, jak i naczelników urzędów skarbowych (podatek od spadków i darowizn, p.c.c. i karta podatkowa). Postępowanie w sprawie potrącenia tej drugiej grupy podatków prowadzi naczelnik urzędu skarbowego, jako organ właściwy rzeczowo we wszystkich sprawach dotyczących tych świadczeń. Jednakże kwoty podatków i zaległości w podatkach samorządowych wraz z odsetkami mogą być potrącone z wierzytelności podatnika wobec jednostek samorządu terytorialnego. Tytułem takim jest przede wszystkim prawomocny wyrok sądowy lub ugoda zawarta w okolicznościach przewidzianych w art. 417 lub 4172 k.c. Przysługujące podatnikom odszkodowania, wynikające z wyroków sądowych i ugód zawartych w związku z wyrządzeniem szkód powstałych przy wykonywaniu władzy publicznej przez jednostki samorządu terytorialnego, mogą być kompensowane z podatkami samorządowymi obciążającymi tych podatników.
Na identycznych zasadach jak podatki mogą być potrącane podatki samorządowe z wierzytelności podatnika z tytułu wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowań orzeczonych w decyzji wójta, burmistrza i prezydenta miasta (L. Etel, Komentarz do art. 64 - Ordynacja podatkowa, Lex 2013).
W rozpatrywanej sprawie Skarżący na żadnym z etapów postępowania administracyjnego nie twierdził, iż przysługuje mu wierzytelność wobec jednostki samorządu terytorialnego. Skarżący konsekwentnie stał na stanowisku, iż posiada tylko wierzytelność wobec Skarbu Państwa. Tym samym, nawet gdyby hipotetycznie istniało zobowiązanie z tytułu p.c.c. po stronie Skarżącego, to obowiązujące przepisy prawa nie pozwalają na dokonanie potrącenia zobowiązania podatkowego w p.c.c. stanowiącego dochód gminy z ewentualnymi wierzytelności Skarżącego wobec Skarbu Państwa.
7. W ocenie Sądu, podejmowane w toku rozpatrywania wniosku Skarżącego z 21 czerwca 2013r. działania organów podatkowych w żadnej mierze nie mogą być uznane za niedbałe, czy też naruszające jakiekolwiek przepisy procedury. Organ odwoławczy uzasadniając zaskarżone postanowienie, w sposób zgodny z treścią art. 124 i art. 20 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. wyjaśnił przesłanki, którymi kierował się przy jego wydawaniu. DIS podał też, jakie dowody i okoliczności faktyczne przemawiały za odmową wszczęcia postępowania podatkowego zainicjowanego ww. wnioskiem. Wskazał również przepisy prawa stanowiące podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu – wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze - nie narusza więc żadnego ze wskazanych w skardze przepisów prawa, ani tych, które zostały podane w podstawie prawnej postanowienia DIS.
Nie istniały więc podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia DIS, więc zasadne było oddalenie skargi przez Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło