III SA/Wa 1095/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Pismem z dnia 24 marca 2010 r. W. G. – Skarżący w niniejszej sprawie – wniósł skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 11 maja 2010 r. Skarżący pismem z dnia 12 maja 2010 r. został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 25 maja 2010 r. zatytułowanym "zażalenie", a następnie – w wykonaniu wezwania referendarza sądowego - , na formularzu PPF z 22 czerwca 2010 r., Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych lub o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na ilość postępowań nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Nadto poinformował o tym, że trudna sytuacja finansowa jest spowodowana tym, że jego syn nie może aktualnie znaleźć pracy i jest osobą bezrobotną. W związku z tym na skarżącym spoczywa obowiązek utrzymania całej rodziny, a uiszczenie kosztów sądowych wpłynęłoby negatywnie na realizację tego obowiązku. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną, synem, synową, wnuczką i wnuczkiem. Posiada 40 ha, zajęte hipoteką na rzecz Prokuratury w Katowicach. Skarżący pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną od 2002 r. Podobnie – w rozdzielności majątkowej – pozostaje syn z synową. Skarżący wskazał, że uzyskuje, tytułem emerytury, kwotę 3000,- zł netto, jego żona – kwotę 1638,- zł brutto, syn – jest bezrobotny, żona syna – 1410,- zł z tytułu umowy o pracę. Jako bieżące, konieczne wydatki Skarżący oznaczył: - 300 zł za energię elektryczną; -100,- zł woda i ścieki; - 1000,- zł – opał (średniorocznie); - 300,- zł insulina i lekarstwa; 170,- zł – abonament telefoniczny; 30 ,- zł wywóz śmieci; - 20,- zł podatek; 500,- zł- koszty żywności; - 990,- zł – rata kredytu. Skarżący wskazał, że nie dysponuje należnościami od osób trzecich. Jest zobowiązany – z tytułu pożyczki u rodziny – na kwotę 1500,- zł, z tytułu pożyczki SKOK – na kwotę 16 tys. zł. Skarżący wniósł o prolongatę terminu na dostarczenie pozostałych dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 17 września 2010 r. dochowując terminu ustawowego Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu zarzucił postanowieniu, że zostało wydane przy nieprawidłowej ocenie złożonego wniosku i sytuacji majątkowej strony. Skarżący dodał, że jego sytuacja rodzinna jest trudna, wobec strony prowadzone są liczne postępowania, gdzie występuje konieczność ponoszenia związanych z tym kosztów. Skarżący wyjaśnił, że stan wspólnego gospodarstwa uległ dalszemu pogorszeniu z powodu tegorocznych klęsk żywiołowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia Referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 14 lipca 2010. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Przechodząc do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy należy podkreślić, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tegoż artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż Skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu przedstawione oświadczenia Skarżącego nie przekonują Sądu do jego pozytywnego załatwienia. Skarżący poinformował o tym, że jego trudna sytuacja finansowa jest spowodowana tym, że jego syn nie może aktualnie znaleźć pracy i jest osobą bezrobotną. W związku z tym na Skarżącym spoczywa obowiązek utrzymania całej rodziny, a uiszczenie kosztów sądowych wpłynęłoby negatywnie na realizację tego obowiązku. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną, synem, synową, wnuczką i wnuczkiem. Posiada 40 ha, zajęte hipoteką na rzecz Prokuratury w K.. Skarżący pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną od 2002 r. Podobnie – w rozdzielności majątkowej – pozostaje syn z synową. Skarżący wskazał, że uzyskuje, tytułem emerytury, kwotę 3000,- zł netto, jego żona – kwotę 1638,- zł brutto, syn – jest bezrobotny, żona syna – 1410,- zł z tytułu umowy o pracę. Jako bieżące, konieczne wydatki Skarżący oznaczył: - 300 zł za energię elektryczną; -100,- zł woda i ścieki; - 1000,- zł – opał (średniorocznie); - 300,- zł insulina i lekarstwa; 170,- zł – abonament telefoniczny; 30 ,- zł wywóz śmieci; - 20,- zł podatek; 500,- zł- koszty żywności; - 990,- zł – rata kredytu. Skarżący wskazał, że nie dysponuje należnościami od osób trzecich. Jest zobowiązany – z tytułu pożyczki u rodziny – na kwotę 1500,- zł, z tytułu pożyczki SKOK – na kwotę 16 tys. zł. Skarżący wniósł o prolongatę terminu na dostarczenie pozostałych dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy. Na podkreślenie zasługuje jednak fakt, że wpis od skargi w niniejszej sprawie w wysokości 200,- zł jest jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie na obecnym etapie postępowania. Następstwem tego jest stwierdzenie, że tylko w zakresie ciężaru uiszczenia tej kwoty jest rozpatrywany wniosek strony skarżącej, ponieważ nie są aktualnie wymagane inne koszty postępowania, a strona skarżąca posiada stałe źródło dochodu, którym może gospodarować, także w okresie późniejszym. Sąd podziela pogląd strony skarżącej o konieczności poczynienia przez nią nakładów na utrzymanie rodziny, a w konsekwencji – o miarkowaniu jej zdolności do ponoszenia kosztów sądowych. Jednakże, z zestawienia wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym przez członków rodziny strony skarżącej wynika, że jest ona w stanie wygospodarować kwotę 200,- zł tytułem wymagalnego wpisu od skargi. Zarazem, mając na uwadze źródło dochodu strony skarżącej, tj. emeryturę, nie sposób twierdzić, że zdolność uzyskiwania przychodu przez skarżącego zaniknie na późniejszych etapach postępowania. Ponadto należy podkreślić, że Skarżący – w dniu 25 maja 2010 r. - uiścił wymagane w sprawie koszty postępowania (s. 11 akt sądowych), tj. zapłacił wpis od skargi w wysokości 200,- zł, co wskazuje na trafność poglądów Sądu w ocenie sytuacji majątkowej Skarżącego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.