III SA/Wa 1095/12

Dnia 20 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Waksmundzka - Karasińska, po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość podatku od spadków i darowizn postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący – T. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...]stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość podatku od spadków i darowizn. Skarżącemu, przy piśmie z 28 marca 2012 r., przesłano odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 27 marca 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma - wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, Skarżący złożył wniosek z 12 kwietnia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśnił, iż utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości 1.666 zł. Wśród ponoszonych kosztów utrzymania wymienił czynsz – 593,70 zł, podatek od nieruchomości – 55 zł/rok; opłatę za użytkowanie wieczyste gruntu – 290 zł, energię elektryczną – 90 zł/2 m-ce, gaz – 25 zł/2 m-ce, telefon – 20 zł/m-c, żywność, odzież i inne – 700 zł/m-c. Do majątku zaliczył mieszkanie. Skarżący przedstawił wyciągi bankowe, zaświadczenie ZUS, informację PIT-11A za 2011 r. oraz dwa pisma Spółdzielni o wysokości opłat. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 16 kwietnia 2012 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący w sprzeciwie od powyższego postanowienia podniósł, że ocena jego możliwości płatniczych nie jest kompletna albowiem opłata za użytkowanie wieczyste od stycznia 2011 r. wzrosła do 1017 zł. Wskazał, iż podwyżka opłaty została zawieszona z powodu odwołania spółdzielni do SKO, ale podkreślił jednocześnie, że nowy operat szacunkowy jest tylko nieco niższy. Zauważył, że koszty sądowe to nie tylko 200 zł wpisu sądowego ale również 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku i 100 zł od skargi kasacyjnej. Wyjaśnił także, iż pobierana renta w wysokości 1.666 zł obowiązuje dopiero od waloryzacji 1 marca 2012 r. tymczasem dotychczasowy dochód Skarżącego to 1.515 zł. Skarżący stwierdził, że nie miał czasu poczynić oszczędności, a musi jeszcze dokonać oszczędności na adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W pierwszej kolejności Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż Skarżący złożył wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie z kosztów sądowych. Zdaniem Sądu, wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącego oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy jedynie wpis od skargi w wysokości 200 zł, któremu przeciwstawić trzeba sytuację finansową Skarżącego. Źródłem jego utrzymania jest renta rodzinna w wysokości 1.666 zł, zaś jego wydatki kształtują się na poziomie 1.400 zł miesięcznie. Niezbędne wydatki, jakie Skarżący ponosi co miesiąc są zatem niższe niż otrzymywana renta. Różnica, jaka pozostaje mu po opłaceniu niezbędnych potrzeb życiowych, przekracza wysokość wpisu w tej sprawie i może zostać przeznaczona na jego pokrycie. Sąd, oceniając nadesłane przez Skarżącego dokumenty źródłowe i złożone oświadczenie, stwierdza, że jego sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się do argumentacji Skarżącego w kwestii konieczności poczynienia oszczędności na opłacenia adwokata, zauważyć należy, że na etapie postępowania sądowego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie jest wymagane działanie poprzez profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić należy także, że wpłacenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku, rozstrzygającego spór, co do istoty. Zrealizowane zostanie zatem prawo do sądu, określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd, zważywszy na całość przedstawionej wyżej argumentacji oraz na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, art. 259 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.