III SA/Wa 1102/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Tomasz Sałek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2018 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz K. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...] sp. z o.o. w likwidacji (dalej "Skarżąca", "Spółka") jest postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej "Minister", "organ odwoławczy") z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "Prezes PFRON") określił wysokość zobowiązania Skarżącej z tytułu wpłat na PFRON za okres od maja do listopada 2012 r. w łącznej kwocie [...] zł. Od powyższej decyzji zostało wniesione odwołanie z dnia 26 lutego 2016 r. opatrzone nieczytelnym podpisem. Ww. odwołanie zostało przesłane w kopercie z nadrukiem Kancelarii Radców Prawnych [...],[...] i [...]. Wobec powyższego pismem z dnia 1 lipca 2016 r. organ odwoławczy wezwał Kancelarię Radców Prawnych [...],[...] i [...] do przedłożenia, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania tego wezwania, informacji kto podpisał odwołanie oraz dokumentu potwierdzającego uprawnienie tej osoby do samodzielnego złożenia odwołania od ww. decyzji oraz do samodzielnego reprezentowania Skarżącej przed organem. W odpowiedzi na ww. pismo r. pr. M. K. z Kancelarii Radców Prawnych [...],[...] i [...] w piśmie z dnia 15 lipca 2016 r. poinformował, iż ww. odwołanie oraz dokument potwierdzający uprawnienie do samodzielnego złożenia odwołania od ww. decyzji został podpisany przez Prezesa Zarządu Skarżącej – N. K.. Pismem z dnia 10 sierpnia 2016 r. organ odwoławczy wezwał ww. kancelarię do przesłania, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania tego pisma, dowodów potwierdzających brak obowiązku Spółki dokonywania wpłat na PFRON w okresie objętym zaskarżoną decyzją, tj. od maja do listopada 2012 r., a w szczególności potwierdzonych za zgodność z oryginałem kopii dokumentów potwierdzających stan zatrudnienia w ww. okresie, złożonych do ZUS deklaracji ZUS DRA, ZUS RCA/RNA za ww. okres, orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników albo orzeczeń o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy wraz z adnotacją kiedy orzeczenie wpłynęło do pracodawcy, innych dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W odpowiedzi na ww. pismo aplikant radcowski Ł. K. z ww. kancelarii radców prawnych w piśmie z dnia 8 września 2016 r. wskazał, iż od 8 lutego 2016 r. Spółka nie posiada organu reprezentującego - zarządu oraz poinformował, że uzyskanie przedmiotowej dokumentacji w chwili obecnej jest niemożliwe. W związku z powyższym pismem z dnia 27 października 2016 r. Minister zwrócił się do Sądu Rejonowego w O. [...] Wydział Gospodarczy - KRS z prośbą o udzielenie informacji, z jaką datą N. K. przestał pełnić funkcję Prezesa Zarządu Spółki i z jaką datą zostało dokonane wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego N. K. jako pełniącego funkcję Prezesa Zarządu Spółki. W odpowiedzi Sąd Rejonowy Sąd Gospodarczy VIII Wydział KRS w O. przesłał uwierzytelniony odpis postanowienia Sądu z dnia [...] marca 2016 r. wraz z uzasadnieniem, dotyczącego wykreślenia z rejestru (z urzędu) N. K. – Prezesa Spółki. W uzasadnieniu ww. postanowienia Sąd wskazał, iż stosownie do art. 18 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. poz. 1037 ze zm.) nie może być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisach rozdziałów XXXIII-XXXVII Kodeksu karnego oraz w art. 585, art. 587, art, 590 i w art. 591 ustawy Kodeks spółek handlowych. W dniu 29 marca 2016 r. Sąd rejestrowy otrzymał z Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego informację, iż wyrokiem z dnia 21 września 2015 r. który uprawomocnił się dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt II K 1158/14, Sąd Rejonowy w S. O. skazał N. K. za przestępstwo wskazane w art. 18 Kodeksu spółek handlowych. Wskutek skazania N. K. prawomocnym wyrokiem sądu karnego za przestępstwo wymienione w art. 18 § 2 ksh jego mandat członka zarządu w Spółce wygasł. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2017 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej "O.p.") stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, że niedopuszczalność odwołania występuje, gdy nie istnieje przedmiot odwołania, tzn. sama decyzja, odwołanie wnosi podmiot nieuprawniony. Stosownie do przepisu art. 228 § 1 pkt 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Jak wskazano wyżej wyrok z dnia 21 września 2015 r., sygn. akt II K [...], którym Sąd Rejonowy w S. O. skazał N. K. za przestępstwo wskazane w art. 18 Kodeksu spółek handlowych uprawomocnił się dnia 9 lutego 2016 r., zatem w dniu 26 lutego 2016 r. N. K. nie miał uprawnienia do reprezentowania Spółki, a tym samym do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Zarządu PFRON. Mając na uwadze powyższe, wniesienie odwołania od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 8 lutego 2016 r. należało uznać za niedopuszczalne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającej go decyzji Prezesa Zarządu PFRON, a także zasądzenie od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) art. 122 w zw. z art. 151 § 1 O.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, a to przez przyjęcie, że decyzja Prezesa Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2016 r. została wprowadzona do obrotu prawnego z uwagi na jej skuteczne doręczenie Skarżącej, podczas gdy w chwili jej doręczenia Skarżąca nie posiadała organu reprezentacji, 2) art. 122 O.p. poprzez nie podjęcie przez organ administracji wszelkich, niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności ustalenia właściwego statusu prawnego Skarżącej przed wszczęciem postępowania administracyjnego, 3) art. 211 i 212 O.p., poprzez nieuwzględnienie tego, iż decyzja administracyjna wywołuje skutki prawne jedynie wtedy, gdy zostanie skutecznie doręczona z zachowaniem warunków formalnych określonych w przepisach Ordynacji podatkowej, 4) art. 138 § 3 oraz art. 154 § 1 O.p. w zw. z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich nie zastosowanie, w szczególności poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego pomimo braku organu reprezentacji osoby prawnej, następnie poprzez nie wystąpienie do sądu rejestrowego o ustanowienia kuratora, 5) art. 228 § 1 ust. 1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji Prezesa Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z powodu braku uprawnienia N. K. do złożenia odwołania od wzmiankowanej decyzji, podczas gdy powodem był brak skutecznego wprowadzenia do obrotu prawnego wzmiankowanej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że z bezspornego stanu faktycznego wynika, że od dnia 9 lutego 2016 roku Skarżąca nie posiadała organów wskutek skazania wyrokiem z dnia 21 września 2015 r. za przestępstwo wskazane w art. 18 Kodeksu spółek handlowych N. K. – jedynego członka zarządu Skarżącej. Bezsporne jest również w sprawie, że odwołanie z dnia 26 lutego 2016 roku zostało podpisane przez N. K., który nie był już uprawniony do reprezentowania Skarżącej. W pierwszej kolejności należy zatem ustalić sytuację prawną Spółki po dniu 9 lutego 2016 r., tj. po utracie organów. Brak organu, jak słusznie zauważył Minister, powoduje, że osoba prawna ma zdolność prawną (nie została wykreślona z odpowiedniego rejestru) ale nie może ujawnić swojej woli, a więc nie może podejmować czynności prawnych, procesowych, nawet jeżeli posiada umocowanego przed utratą organów pełnomocnika. Pełnomocnik bowiem zasadniczo działa zgodnie z dyspozycjami mocodawcy w szczególności w zakresie "decyzji" co do zaskarżenia indywidualnego aktu administracyjnego. Dlatego też, zgodnie z art. 138 § 3 O.p "Jeżeli osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów, organ podatkowy składa do sądu wniosek o ustanowienie kuratora". Powyższy przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący i jego dyspozycja zobowiązuje organ do odpowiedniego tj. wskazanego w nim działania. Organ nie ma swobody w zakresie jego stosowania i nie może odstąpić od wnioskowania o powołanie kuratora. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że decyzja z dnia 8 lutego 2016 r. Prezesa Zarządu PFRON została doręczona w dniu 12 lutego 2016 roku pełnomocnikowi Spółki [...] sp. z o.o. W dniu doręczenia ww. decyzji Spółka [...] sp. z o.o. nie posiadała już organów. Doręczenie aktu administracyjnego stronie jest kreacją istotnego uprawnienia dla strony stosunku administracyjnego, polegającego na prawie, możliwości decydowania przez nią o celowości wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej. Ponadto doręczenie posiada istotny dla strony postępowania walor informacyjny w odniesieniu do treści rozstrzygnięcia sprawy oraz okoliczności zakończenia postępowania. Samo doręczenie jest czynnością materialno-techniczną organu administracyjnego. Zdaniem Sądu Spółka [...] sp. z o.o. posiadała więc zdolność prawną oraz pomimo braku organów nadal była stroną toczącego się postępowania, zatem dokonana czynność materialno-techniczna tj. doręczenie ww. decyzji Prezesa Zarządu PFRON pełnomocnikowi ustanowionemu przez Spółkę przed utratą organów było prawnie skuteczne. Jednakże Skarżąca ze względu na brak organów nie miała zdolności procesowej, nie mogła zatem skutecznie wyrazić woli w zakresie wniesienia środka zaskarżenia (odwołania). W związku z powyższym nie wystąpił drugi zasadniczy skutek doręczenia (poza informacyjnym) w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić należy, że odwołania w imieniu Spółki nie mógł wnieść również pełnomocnik, bowiem decyzja o zaskarżeniu indywidualnego aktu administracyjnego należy do strony postępowania, w niniejszej sprawie osoby prawnej i jest wyrażana przez należycie umocowane organy. W dniu 26 lutego 2016 roku wpłynęło do organu odwołanie podpisane przez pana N. K. Odwołanie wniosła Skarżąca, jednakże zostało ono podpisane przez osobę nieuprawnioną do działania w imieniu Spółki, co jest okolicznością bezsporną. W dniu 1 lipca 2016 r. organ odwoławczy powziął wątpliwość, kto podpisał ww. odwołanie z dnia 26 lutego 2016 r. i wezwał pełnomocników do złożenia wyjaśnienia i przedłożenia stosownych dokumentów uprawniających do złożenia odwołania. Wskazać jednak należy, że już w dniu 31 marca 2016 roku Sąd Rejonowy w O. VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego dokonał z urzędu wykreślenia N. K. z funkcji Prezesa Zarządu Spółki. W związku z powyższym organ odwoławczy, co najmniej od dnia 31 marca 2016r. mógł powziąć informację o braku organów uprawnionych do działania w imieniu Skarżącej. Zdaniem Sądu organ odwoławczy po powzięciu informacji o braku organów uprawnionych do reprezentowani Spółki powinien na podstawie art. 138 § 3 O.p. złożyć do sądu wniosek o wyznaczenie kuratora lub skorzystać z art. 138m O.p. Następnie organ odwoławczy powinien na podstawie art. 169 § 1 O.p. w zw. z art. 235 O.p. wezwać Skarżącą do uzupełnienia braku odwołania polegającego na braku podpisu osoby uprawnionej do reprezentowania ww. Spółki. Dopiero w przypadku nie uzupełnienia braku przez uprawniony podmiot, Minister mógł na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. stwierdzić niedopuszczalność odwołania. Mając zatem na uwadze stwierdzone naruszenia przepisów prawa w szczególności art. 169 § 1 w zw. z art. 235 O.p., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił powyższe postanowienie. Na wniosek strony Skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego, przy czym na koszty te złożył się wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł (art. 200 i art. 209 Ppsa).