III SA/Wa 1104/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 11/5/2016 r po rozpoznaniu wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /1/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. M.D. , dalej jako strona, wnioskiem zawartym w formularzu PPF załączonym do skargi, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak środków finansowych. A to wszystko – z powodu zakończenia działalności gospodarczej w Polsce i braku zatrudnienia "na [...]n" (dokładniej, jak wskazał, w L. W uzasadnieniu poinformował o tym, że: - utrzymuje się z dobrowolnej pomocy znajomych; - nie posiada majątku, ani oszczędności; - po zakończeniu działalności gospodarczej stronie "pozostało zadłużenie"; - miesięcznych kosztów utrzymania w kwocie 7753 zł (tytułem wydatków na czynsz, opłat za media, internet, telefon, transport, ubrania in) oraz z tytułu obowiązku alimentacyjnego (5000 zł) strona nie reguluje; - nie ma żadnego majątku ani oszczędności, ma za to profesjonalnego pełnomocnika (rpr A. Z. ). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z 19/4/2016 r. o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji życiowej strony, tj. o wskazanie źródeł utrzymania, wysokości dochodów, wydatków, odpisów wyciągów z rachunków bankowych, kalkulacji kosztów życia, podanie wysokości przychodów osiąganych w ramach działalności gospodarczej w czasie jej prowadzenia oraz zestawienia faktur VAT, przekazania informacji o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika i in., skutecznie doręczonego 25/4/2016 r (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych) strona przekazała pismo z 29 kwietnia 2016 r. wraz z wyciągiem z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, wyciągi z rachunku bankowego za 2016 r. W piśmie przewodnik pełnomocnik skarżącego poinformował o tym, że: - skarżący zamieszkuje w L. , samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z pomocy znajomych; - z uwagi na trudną sytuacje finansową zakończył prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce i utracił źródło dochodu; - nigdzie nie pracuje, nie osiągnął żadnych dochodów w 2016 r.; - w ciągu ostatnich trzech miesięcy (1/2/3/16) skarżący utrzymywał się z pomocy od rodziny w wysokości 400 zł w każdym z tych trzech miesięcy; - nie dysponuje zeznaniami podatkowymi za 2014 r i 2015 r, fakturami VAT i in., ponieważ dokumentacja księgowa nie została mu wydana przez księgowa, w związku z cym złożył zawiadomienie w Prokuraturze; - odnośnie wynagrodzenia pełnomocnika wskazał, że informacje te objęte są tajemnicą zawodową radcy prawnego. Wobec braku wyjawienia szczegółów dotyczących gospodarki finansowej strony, referendarz sądowy nie może zastosować się w pełni do imperatywu bezkrytycznego przyjmowania twierdzeń wnioskodawcy. Zdaniem referendarza sądowego, oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego i budzi wątpliwości. Zarazem to w interesie strony leży rzetelne wykazanie jej sytuacji w ten sposób, by możliwe było przyznanie jej prawa pomocy. W szczególności, zwolnienie od kosztów sadowych jest możliwe w sytuacji, kiedy nie istnieją wątpliwości, co do sytuacji, w której strona znajduje się (ignoti nulla cupido). W szczególności, nie wiadomo, skąd strona, przy zadeklarowanym braku dochodów, czerpie środki na koszty codziennego utrzymania, nie wspominając o środkach na poczet wynagrodzenia pełnomocnika. Referendarz sądowy, wobec uchylenia się przez stronę (działającą przez pełnomocnika) od przekazania informacji o wynagrodzeniu pełnomocnika z uwagi na obowiązek dochowania tajemnicy zawodowej (wywodzący się z art. 3 (?) ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych) przyjmuje, zgodnie z regułami doświadczenia życiowego, że wynagrodzenie jest wypłacane. Referendarz sądowy poza zakresem rozważań pozostawia zatem kwestię, czy ta wnioskowana informacja wchodzi w zakres "tajemnicy zawodowej" oraz to, czy powoływanie się na "tajemnicę zawodową radcy prawnego" jest skuteczne w ocenie działań strony (a nie radcy prawnego), do której (a nie do radcy prawnego) zostało skierowane wezwanie. Wybór taktyki procesowej przez stronę nigdy nie wpływa bowiem na sposób działania Sądu. Strona nie złożyła także kalkulacji kosztów życia (zestawienie dochodów i wydatków), poprzestając na oświadczeniach, że utrzymuje się z pomocy rodziny lub znajomych: w zależności od momentu złożenia deklaracji. Przy czym przelew (?) zadeklarowanej kwoty 400 zł uzyskiwanej miesięcznie od rodziny nie wynika ze złożonych wyciągów z rachunków bankowych strony prowadzącej, po wyjeździe z kraju – jak wskazała – samotnie gospodarstwo domowe w L. . Bez wątpienia strona nie przedłożyła wnioskowanej w wezwaniu dokumentacji (np. zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata czy faktur VAT). Nie usprawiedliwia strony sugerowane przez nią "zawłaszczenie" tej dokumentacji przez księgową, ponieważ strona może zdobyć wnioskowane odpisy w drodze kontaktu z organami podatkowymi – zwłaszcza, że dysponuje profesjonalną pomocą prawną. Brak tych materiałów uniemożliwia ocenę sytuacji strony, ponieważ nie wiadomo jakimi dysponowała ona przychodami. Referendarz sądowy zwraca uwagę na specyfikę sporu, którego źródłem jest pogląd organu kontrolnego, uwzględniający historię przepływu środków pieniężnych na rachunku bankowym strony oraz brak dowodów źródłowych, że stronie nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego. W szczególności, wątpliwości dotyczyły tego, że rozliczenia podatkowe mogły pokazywać VAT należny i Vat naliczony, a nie faktyczne transakcje VAT. Zwłaszcza w tych, zarysowanych powyżej, okolicznościach sprawy i konstrukcji prawa pomocy należy uznać, że powstrzymanie się od działania jest działaniem (et non facere facere est), tj działaniem polegającym na niewykazaniu istnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez referendarza sadowego danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji referendarz sądowy jest uprawniony (zobowiązany) do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.