III SA/Wa 1106/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF J. S. (dalej - "Skarżący" lub "Wnioskodawca") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu podniósł zarzuty dotyczące zaskarżonej decyzji. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnim synem. Oświadczył, że nie posiada nieruchomości, a posiadane zasoby pieniężne są "windykowane". Wnioskodawca wskazał, że uzyskuje dochód z tytułu pracy we własnej firmie, ale jego wysokość jest "nie określona w wyniku przedmiotu sporu braku określenia wysokości zobowiązania podatkowego". Skarżący wyjaśnił ponadto, że jego trudna sytuacja materialna wywołana jest nakazem opuszczenia mieszkania i kraju "w związku z założeniem pełnej rodziny i zameldowaniem narzeczonej bez zgody Gminy na zawarcie związku małżeńskiego i budowę rodziny jako samotnie wychowujący dziecko". Z uwagi na fakt, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwiały ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej Skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do: nadesłania zeznań podatkowych za 2009r. lub w inny sposób udokumentowania wysokości dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2009 r., wskazania wszystkich źródeł utrzymania Skarżącego oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nadesłania deklaracji VAT-7 za okres od września do grudnia 2009 r., wskazania wysokości miesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącego oraz osób pozostających ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym (zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków). W odpowiedzi Skarżący poinformował, iż nadesłanie zeznań podatkowych nie jest możliwe, gdyż po zajęciu przez Urząd Skarbowy kwoty wyższej niż należna w 2006 r. zaprzestał składania zeznań podatkowych. Wskazał również, że określenie zobowiązania podatkowego jest przedmiotem tego postępowania więc to urząd skarbowy może wskazać te informacje "na podstawie kart tarota jak to uczynił określając dochody za 2006 r." Wnioskodawca stwierdził również, że nie może podać dochodów członków rodziny, ponieważ we wrześniu 2009 r. otrzymał wypowiedzenie umowy najmu za założenie rodziny bez zgody gminy. Nie może również wskazać źródeł utrzymania, gdyż "są one jednostkowe po odmowie rejestracji w Urzędzie Pracy i odmowie przyjęcia wniosku o dofinansowanie do nowo założonej działalności ze środków rozwoju regionalnego, jako prawa nie przynależnego mniejszościom religijnym w związku z wojną kulturową (...)". Skarżący wskazał ponadto, że nie jest możliwym wskazanie miesięcznych wydatków, gdyż "wydatki te są uzależnione od przychodów po opodatkowaniu (...)". Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 P.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego tj. w zakresie całkowitym. Przepis art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ustosunkowując się do powyższego należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżący wzywany był do złożenia dodatkowych dokumentów i udzielenia informacji dotyczących jego sytuacji finansowej. Skoro jak wyjaśnił, nie składał zeznań podatkowych i deklaracji, powinien wykonać wezwanie Referendarza sądowego, chociażby w części dotyczącej wskazania wysokości miesięcznych dochodów i wydatków. Nie posiadając żadnych informacji w tym zakresie, Referendarz sądowy nie jest wstanie ocenić, czy spełnione zostały przesłanki do zastosowania przepisu art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a., tj. do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Poprzez brak odpowiedzi w tym zakresie, Skarżący uniemożliwił ocenę jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Argumentacja Skarżącego, dotycząca braku możliwości wskazania wysokości miesięcznych dochodów i wydatków - z uwagi na bezprawne działania organów - jest nieuzasadniona. Prowadząc gospodarstwo domowe Skarżący musi wiedzieć jakimi dochodami dysponuje i jakie miesięczne wydatki ponosi. Odpowiedź na wezwanie Referendarza sądowego w powyższym zakresie nie wymagała współpracy Skarżącego z żadnymi organami, a jedynie wymagała udzielenia wyjaśnień zgodnie z jego wiedzą. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W orzecznictwie NSA wskazuje się również (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05), że o ile nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego strony, w przypadku gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postępowania, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uznać należy za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec Skarżącego instytucji prawa pomocy. Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.