III SA/Wa 1112/15

Dnia 8 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym na skutek sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego wniosku G.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi G.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010r. postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata G.S. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pracuje na ¼ etatu z wynagrodzeniem w kwocie 393,58 zł. Posiada oszczędności w kwocie 150 zł. Do swoich wydatków zaliczył koszty czynszu za mieszkanie komunalne oraz energii elektrycznej w kwocie 610 zł miesięcznie. Skarżący wskazał też, że wyłączono mu gaz. Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do podania dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej, Skarżący wyjaśnił w piśmie z dnia 25 maja 2016 r., że w 2015 r. nie uiszczał czynszu za mieszkanie w którym mieszka, wskutek czego groziła mu eksmisja. W uregulowaniu zaległości czynszowej pomogła mu mama, która przekazała na ten cel kwotę 2.500 zł pochodzącą z zaciągniętego wspólnie kilka lat temu kredytu. Dzięki temu Skarżący zawarł ugodę z administracją, na podstawie której zobowiązał się dokonać spłaty zaległości czynszowej, poprzez jednorazową wpłatę kwoty 2.000 zł oraz następnie po 610 zł co miesiąc. Skarżący wskazał też, że uregulował należność za gaz, ale nadal jest on wyłączny, gdyż nie stać go na jego ponowne podłączenie. Skarżący ma też uregulowaną należność za energię elektryczną, zaś koszt zakupu lekarstw pokrywa mu córka. Ponadto pracodawca Skarżącego zapewnia mu wyżywienie (lunch), opłaca telefon i bilet miesięczny. Skarżący załączył do przedmiotowego pisma następujące dokumenty: zaświadczenie o zatrudnieniu, informację PIT-11, zeznanie podatkowe PIP-37 za 2015 r., wyciągi bankowe oraz polecenia przelewu należności czynszowej. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując w uzasadnieniu, że z uwagi na fakt, iż wydatki Skarżącego przewyższają deklarowane przez niego dochody, nie można uznać że wykazał on spełnienie przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." Pismem z dnia 20 czerwca 2016 r. Skarżący złożył sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego, wnosząc w nim o dopuszczenie dodatkowych wskazanych w sprzeciwie dowodów, na okoliczność jego sytuacji materialnej, wysokości dochodów oraz uzyskiwanej od innych osób pomocy. Następnie w wykonaniu wezwania do nadesłania dodatkowych informacji oraz dokumentów dotyczących sytuacji materialnej, Skarżący wskazał w piśmie z dnia 8 listopada 2016 r., że obecnie jest zatrudniony na ½ etatu, uzyskując dochód w wysokości 925 zł brutto miesięcznie. Pracodawca Skarżącego pokrywa też koszty zakupu dla niego biletu na komunikację miejską w wysokości 250 zł kwartalnie, koszt użytkowania telefonu w kwocie 30 zł miesięcznie, a także zapewnia mu kilka ciepłych posiłków w tygodniu. Skarżący otrzymał również od swojego znajomego zamieszkałego w K. kwotę 600 dolarów kanadyjskich, która po wymianie dała mu kwotę 1.748,48 zł. Skarżący wyjaśnił, że był to zwrot pomocy materialnej jakiej udzielił wcześniej swojemu znajomemu. Ponadto Skarżący skorzystał w okresie letnim z pomocy innego swojego znajomego, który podczas pobytu w Polsce zamieszkiwał u niego oraz dokonywał w tym czasie zakupu żywności dla Skarżącego. Skarżący nie korzysta obecnie z pomocy swojej córki w pokryciu kosztu zakupu lekarstw. Skarżący wyjaśnił również, że obecnie łączna kwota jego miesięcznych kosztów utrzymania wynosi 1.000 zł. Składają się na nią: czynsz w wysokości 610 zł, energia elektryczna – 115 zł, artykuły spożywcze – 250 zł. Skarżący uzyskuje natomiast dochód w wysokości około 711 zł miesięcznie, pokrywając różnicę między kosztami utrzymania a wysokością uzyskiwanych dochodów ze środków jakie uzyskał od swojego znajomego zamieszkałego w K. Skarżący załączył do przedmiotowego pisma zaświadczenie o wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę, potwierdzenia zapłaty należności za energię elektryczną oraz czynsz, a także kopię przekazu pieniężnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 260 p.p.s.a., w brzmieniu które zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r., poz. 658) znajduje zastosowanie w odniesieniu do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Natomiast stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje tylko i wyłącznie, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu wykładnia systemowa powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). Stosownie bowiem do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z tego względu przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu należy uznać za wiarygodne wyjaśnienia Skarżącego zawarte w formularzu PPF, a także w późniejszych pismach składanych w niniejszej sprawie, z których wynika iż Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, pracuje obecnie na pół etatu uzyskując z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości – jak wynika z przedłożonego przez niego zaświadczenia – 925 zł brutto miesięcznie. Nie posiada oszczędności ani majątku, który mógłby spieniężyć. Skarżący spłaca zaległy czynsz za zajmowany przez siebie lokal mieszkalny oraz korzysta z okazjonalnej pomocy innych osób. Z informacji przekazanych przez Skarżącego a znajdujących oparcie w przedstawionych przez niego dokumentach wynika również, że Skarżący na pokrycie bieżących zobowiązań przeznacza całą kwotę swoich comiesięcznych dochodów, wobec czego należało uznać, iż nie jest on w stanie pokryć kosztów sądowych oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W konkluzji Sąd stwierdził, że zasadne jest przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym również ustanowienie adwokata, o co wnosił Skarżący. Takie rozstrzygnięcie podyktowane jest przede wszystkim koniecznością realizacji gwarantowanego, w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, prawa do sądu. Ograniczenia natury finansowej i osobistej strony postępowania nie mogą bowiem uniemożliwiać kontroli, przez niezawisły sąd, działalności organów administracji publicznej. Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 243, art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1, art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.