III SA/Wa 1115/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Jolanta Sokołowska, , , po rozpoznaniu w dniu 07 września 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Miejskiego Ośrodeka Pomocy Społecznej w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie : odmowy umorzenia wymagalnej części pożyczki udzielonej ze środków PFRON p o s t a n a w i a odrzucić skargę Zaskarżoną decyzją Nr [...], wydaną dnia [...] maja 2004 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję p.o. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Nr [...] z dnia [...] marca 2004 roku w przedmiocie odmowy umorzenia J. L. wymagalnej części pożyczki, udzielonej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) na rozpoczęcie działalności gospodarczej i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W skardze, wniesionej na powyższą decyzję, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. zarzuca uchybienie przepisom art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie przyczyn, dla których zakwestionowano stan faktyczny, ustalony w postępowaniu pierwszej instancji i przyjęto odmienne ustalenia w tym zakresie jako podstawę rozstrzygnięcia odwoławczego. W związku z powyższym Dyrektor MOPS wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w całości i pozostawienie w mocy decyzji z dnia [...] marca 2004 roku. W odpowiedzi na skargę Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że w sprawie niniejszej Dyrektor MOPS nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi. Wskazując na treść przepisu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej p.s.a., Prezes Kolegium argumentował, że uprawnionym do skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, zastrzegając przy tym, iż musi to być interes własny, a nie oparty na sytuacji prawnej innego podmiotu, bez względu na związek faktyczny i prawny tych podmiotów. W opinii Prezesa Kolegium, podmiot skarżący w sprawie niniejszej nie działa jako nosiciel interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., lecz jako podmiot władzy publicznej, wykonujący ustawowo przyznane mu kompetencje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd zauważył na wstępie, że skarga wniesiona została przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., który w tej samej sprawie wydał już decyzję, działając – z upoważnienia właściwych organów – jako organ pierwszej instancji, w trybie art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123 poz. 776,z późn. zm.) – dalej: Ustawy. Tym samym należało uznać, że w sprawie ma miejsce niedopuszczalna sytuacja, w której organ biorący udział w załatwieniu sprawy zaskarżył decyzję reformatoryjną, wydaną – zgodnie z przepisem ustępu 3 artykułu 38 Ustawy – przez upoważnione do kontroli Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Uprawnienie do występowania w charakterze strony postępowania sądowoadministracyjnego określa przepis artykułu 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej: p.s.a., stanowiący, że w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Pozorna zgodność stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie z cytowanym powyżej przepisem nie daje się jednak – w ocenie Sądu – pogodzić z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności z zasadą dwuinstancyjności, zapisaną w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. - Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) – dalej k.p.a. oraz zasadą trwałości decyzji, zawartą w art. 16 k.p.a. Przyznanie organowi, który wydał decyzję w sprawie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, przymiotu strony postępowania sądowoadministracyjnego nie tylko podważałoby przywołane powyżej zasady postępowania, ale także stanowiłoby zagrożenie dla fundamentalnych założeń formalnego prawa administracyjnego. Dopuszczenie możliwości wniesienia skargi przez organ, który wydał w sprawie rozstrzygnięcie nadawałoby bowiem temu organowi dwojakie uprawnienia: władcze – w zakresie rozstrzygnięcia sprawy oraz uprawnienia strony, kwestionującej owo rozstrzygnięcie. Takie stanowisko Sąd zajmował już niejednokrotnie w swoich orzeczeniach, m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 1997 roku, sygnatura akt IV SA 802/95 oraz Uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 roku, sygnatura akt OPS 1/03. Ponadto pogląd Sądu znajduje poparcie w tezach piśmiennictwa (por. pkt 9 uwag do art. 50 p.s.a. [w:] J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Dodatkowo Sąd odniósł się do argumentacji przedstawionej przez Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę. Prezes Kolegium wskazał mianowicie na treść art. 50 § 1 p.s.a., regulującego kwestię czynnej legitymacji procesowej i na tej podstawie odmówił skarżącemu Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej prawa do zaskarżenia swojej decyzji, stwierdzając, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny i wywodząc z powyższego sformułowania wniosek, że interes prawny, o którym mowa powyżej, musi być własny, a nie oparty na sytuacji prawnej innego podmiotu, bez względu na ich związek faktyczny i prawny. Sąd częściowo podzielił stanowisko Prezesa Kolegium. Bezsprzecznie przepis art. 50 § 1 p.s.a., wśród przesłanek, wymaganych do uzyskania czynnej legitymacji procesowej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymienia posiadanie interesu prawnego w sprawie. Nie można jednak – w opinii Sądu – przyjąć, jak chce tego Prezes SKO, że ustawodawca ograniczył podmiotowy zakres cytowanego przepisu wyłącznie do nosicieli własnego interesu prawnego. W drugiej swojej części wymienia on bowiem, obok podmiotów posiadających interes prawny w sprawie, również prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz organizację społeczną w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, a zatem szeroki katalog podmiotów, które z mocy samej ustawy – i niejako z samej swojej istoty – występują w ochronie interesu osób trzecich lub interesu publicznego. Ponadto, zgodnie z paragrafem 2 omawianego przepisu, uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przysługuje innym podmiotom, upoważnionym na mocy odrębnych przepisów. Sąd nie stwierdził jednak występowania w niniejszej sprawie jakiejkolwiek z przywołanych powyżej przesłanek, wymienionych w artykule 50 § 1 lub § 2 p.s.a. Dokonując oceny ewentualnego interesu prawnego, jaki mógłby uprawniać Dyrektora MOPS do wniesienia skargi w sprawie, Sąd miał na względzie materialnoprawny charakter powyższego kryterium oraz związany z nim wymóg istnienia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę, a zaskarżonym aktem, którego w sprawie nie spełniono. Przyjęta przez Sąd ocena kryterium interesu prawnego jest mocno ugruntowana w bogatym orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 roku, sygn. akt II SA 74/96, wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 1997 roku, sygn. akt I SA 1580/96 lub wyrok NSA z dnia 4 lipca 2002 roku, sygn. akt. IV SA 2024/00), a także poparta tezami piśmiennictwa (por. pkt 4 uwag do art. 50 p.s.a. [w:] J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Mając na względzie powyższą argumentację i działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.