III SA/Wa 1119/10
WyrokWSA w Warszawie2011-02-04
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Bożena Dziełak, Jerzy Płusa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową z tytułu podatku od spadków i darowizn bez zgody organu jednostki samorządu terytorialnego, której dochodem jest ten podatek?Ratio decidendi
Organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową stanowiącą dochód jednostki samorządu terytorialnego wyłącznie za zgodą organu tej jednostki. Brak takiej zgody wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie. W przedmiotowej sprawie odmowa umorzenia była prawidłowa, gdyż organ samorządowy nie wyraził zgody na umorzenie, a okoliczności sprawy nie uzasadniały odstępstwa od tej zasady.Stan faktyczny
Skarżąca K. F. wniosła o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od spadków i darowizn dotyczącego ustanowienia nieodpłatnej służebności na lokalu mieszkalnym. Organ podatkowy odmówił umorzenia, powołując się na brak wyjątkowych okoliczności oraz na fakt, że Skarżąca dysponowała środkami ze sprzedaży lokalu. Organ samorządowy nie wyraził zgody na umorzenie, co skutkowało odmową umorzenia przez organy podatkowe. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące m.in. błędnego ustalenia osoby zobowiązanej do podatku oraz trudnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Protokolant st. sekr. sądowy Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku z tytułu ustanowienia służebności wraz z należnymi odsetkami w podatku od spadków i darowizn oddala skargę
W dniu 29 czerwca 2009 r. K. F. - zwana dalej "Skarżącą", zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o całkowite umorzenie zaległości podatkowych wynikających z decyzji z dnia [...] maja 2009 r. ustalającej podatek od spadków i darowizn w kwocie 16.494 zł z tytułu ustanowienia nieodpłatnej służebności. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, iż nie posiada żadnych środków finansowych na zapłatę podatku, a obecna wysokość jej renty wynosi 1.456,41 zł brutto, co z trudem wystarcza na pokrycie bieżących kosztów życia. Ponadto ze względu na swój wiek, 80 lat, cierpi na wiele chorób, co wiąże się z ponoszeniem kosztów na lekarstwa. Ze względu na swój stan zdrowia korzysta z pomocy osób trzecich, co także wiąże się z kosztami finansowego odwzajemniania udzielanej pomocy. Zamieszkiwany przez nią lokal mieszkalny wymaga ciągłych napraw, których kosztami administracja obciąża dodatkowo lokatorów. Bieżące koszty, które Skarżąca określiła na kwotę 1.400 zł w całości wyczerpują jej dochody, a ze względu na swój wiek nie jest ona w stanie otrzymać kredytu w celu zaspokojenia przedmiotowego zobowiązania. Posiadane przez nią rzeczy ruchome przedstawiają zbyt niską wartość, aby mogły być wykorzystane na zaspokojenie zaległości.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. przy piśmie z dnia [...] lipca 2009 r. przekazał wniosek Skarżącej wraz z załącznikami dotyczącymi ustalenia stanu zaległości i sytuacji finansowej do Urzędu m. W., celem zajęcia stanowiska, zgodnie z art. 18 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.d.j.s.t."
Prezydent m. W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie wyraził zgody na umorzenie zaległości w kwocie 16.495 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 99 zł z tytułu ustanowienia nieodpłatnej służebności. Organ samorządowy stwierdził, iż art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stanowiący podstawę udzielenia ulgi w postaci umorzenia jest przepisem szczególnym o charakterze wyjątkowym, dlatego okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi również powinny być wyjątkowe i niecodzienne, natomiast w rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono takich okoliczności. Z informacji przekazanej z urzędu skarbowego wynikało, iż aktem notarialnym sporządzonym w dniu 8 stycznia 2009 r. została ustanowiona na rzecz Skarżącej nieodpłatna służebność na lokalu mieszkalnym położonym w W. przy [...]. Wartość tej służebności określono na kwotę 60.000 zł. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. ustalono zobowiązanie podatkowe z tego tytułu w wysokości 16.495 zł. Jak wynika z aktu notarialnego, Skarżąca dokonała sprzedaży powyższego lokalu za kwotę 150.000 zł. Prezydent m. W. zwrócił uwagę, iż Skarżąca podejmując dobrowolnie czynność prawną powinna uwzględnić związane z tym konsekwencje finansowe, ponadto dysponowała ona kwotą uzyskaną ze sprzedaży przedmiotowego lokalu, tak więc mogła jej część przeznaczyć na uregulowanie zobowiązania.
W oparciu o powyższe stanowisko, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wydał w dniu [...] listopada 2009 r. decyzję, w której odmówił umorzenia kwoty 16.495 zł zaległego podatku z tytułu ustanowienia nieodpłatnej służebności wraz z należnymi odsetkami. Podkreślił, iż decyzja co do udzielenia ulgi w spłacie należności podatkowych pozostawiona jest uznaniu administracyjnemu. Jednak organ podatkowy podejmując decyzję na zasadzie uznania administracyjnego ma obowiązek dokonania prawidłowych ustaleń dotyczących występowania okoliczności uzasadniających zastosowanie konkretnej ulgi. W przypadku gdy okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi wystąpią, organ podatkowy może wydać decyzję o jej udzieleniu, lecz nie jest do tego zobligowany. W prowadzonym postępowaniu ustalenia faktyczne jak i odmowne stanowisko Prezydenta m. W. nie dały podstaw do udzielenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. ulgi w postaci umorzenia przedmiotowego zobowiązania.
Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie, w którym zarzuciła, iż "nie została szczegółowo przeanalizowana sytuacja podatnika, nie uwzględniono jego interesu, aby podatek został umorzony w całości". Skarżąca podkreśliła, iż jest osobą bardzo chorą i wymagającą stałej opieki, więc podjęła decyzję o przekazaniu swojego mieszkania w zamian za służebność. Osoba, która nabyła przedmiotowy lokal oszukała ją, gdyż zobowiązała się w akcie notarialnym uregulować wszelkie zobowiązania, czego nie uczyniła. Skarżąca podkreśliła, iż podatek jest niemożliwy do zrealizowania, gdyż utrzymuje się ona wyłącznie z renty inwalidzkiej, z której w całości ponosi koszty. Skarżąca wskazała, iż jest osobą zasłużoną, wraz z mężem E. F. wybudowała przez kilkadziesiąt lat skansen wsi w P., który jest zaliczany do zabytków. W uznaniu zasług Państwo F. zostali odznaczeni Orderem Odrodzenia Polski i wpisani do przewodnika po izbach regionalnych i skansenach. Jednocześnie Skarżąca zwróciła uwagę, iż wystąpiła na piśmie do Prezydenta m. W. o indywidualne rozpatrzenie sprawy. W związku z powyższym, Skarżąca ponownie zwróciła się z prośbą o umorzenie zobowiązania lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Przytaczając treść art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stwierdził, iż umorzenie zaległości czy odsetek za zwłokę jest instytucją wyjątkową względem przepisów prawa podatkowego nakładających na podatnika obowiązek wykonania tego zobowiązania. Ze względu na nadzwyczajny charakter tej instytucji stanowiącej przywilej dla podatnika wyrażający się w zmniejszeniu ciążących na nim zobowiązań podatkowych, znajduje ona zastosowanie w szczególnych okolicznościach, które we wskazanym w decyzji przepisie ograniczone są do ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Zbadanie ważnego interesu podatnika sprowadza się do ustalenia, czy w sprawie wystąpiły nagłe zdarzenia losowe, a przede wszystkim sytuacje spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu i które nie były zależne od jego postępowania. Skarżącej umożliwiono czynny udział w każdym stadium postępowania, przy jej udziale zgromadzono materiał dowodowy dotyczący jej sytuacji życiowej. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż pomimo opisanych trudności, podstawy egzystencji Skarżącej nie są zagrożone. Podkreślił, iż to Skarżąca dobrowolnie dokonała, zgodnie z aktem notarialnym z dnia 8 stycznia 2009 r., sprzedaży lokalu oraz ustanowienia służebności lokalu mieszkalnego. Z powyższego aktu wynika, iż Skarżąca otrzymała od kupującej w dniu podpisania aktu kwotę 90.000 zł, w tym kwotę 12.500 zł tytułem zadatku, podlegającego zaliczeniu na poczet ceny oraz kwotę 77.500 zł tytułem zaliczki na poczet ceny i jej odbiór Skarżąca pokwitowała. W akcie notarialnym umowy przedwstępnej sprzedaży sporządzonym w dniu 14 grudnia 2006 r. Skarżąca zobowiązała się sprzedać "w stanie wolnym od wszelkich obciążeń lokal mieszkalny (...), za cenę 150.000 zł w terminie do 15 stycznia 2009 r."
Po analizie powyższego, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż Skarżąca wybierając dobrowolnie dla siebie moment podjęcia decyzji o sprzedaży lokalu mieszkalnego i ustanowieniu służebności powinna mieć świadomość powstania zobowiązania podatkowego od powyższej czynności prawnej. W pierwszej bowiem kolejności powinna ona zabezpieczyć środki na pokrycie przedmiotowego zobowiązania, zwłaszcza, iż takimi środkami w momencie sprzedaży lokalu dysponowała. Dyrektor Izby Skarbowej nie stwierdził występowania nadzwyczajnych okoliczności nie znanych Skarżącej w momencie podejmowania czynności prawnej związanej ze sprzedażą lokalu, na które nie miała wpływu i które powstały z przyczyn niezależnych od jej działania, dlatego też powyższe okoliczności nie pozwoliły na rozpatrzenie wniosku zgodnie z żądaniem Skarżącej. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącej w sprawie nie zbadania jej sytuacji ekonomicznej. Wskazał, że materiał dowodowy został zgromadzony przy jej udziale. Wyjaśnił, że Skarżąca uzyskuje stały dochód w postaci renty, który według jej oświadczenia w całości pokrywa koszty, jednak argument dotyczący tej sytuacji podnoszony w odwołaniu, jak i sytuacja zdrowotna nie stanowią wystarczającej przesłanki pozytywnego rozpatrzenia wniosku o umorzenie. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż zasługi Państwa F. są niewątpliwym wkładem w budowaniu kultury polskiej, za co ich praca została doceniona przez państwo. Powyższe nie stanowi jednak przesłanki do umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę, że podatek od spadków i darowizn (zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. g) u.d.j.s.t. stanowi dochód gminy. W związku z tym, w sprawie ma zastosowanie art. 18 ust. 2 tej ustawy, który jednoznacznie stanowi, iż w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać terminy zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Ze sformułowania tego ("wyłącznie na wniosek lub za zgodą") wynika jasno, że Naczelnik Urzędu Skarbowego może realizować przyznaną mu kompetencję odnośnie podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, tylko ("wyłącznie") za zgodą tego organu. W niniejszej sprawie organ samorządu terytorialnego nie wyraził zgody na umorzenie przedmiotowej zaległości. Stanowisko Prezydenta m. W. zawarte w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2009 r. jest wiążące dla organów podatkowych, w związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego W. nie mógł skorzystać wobec Skarżącej z uprawnień wynikających z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że Skarżąca do odwołania załączyła kopię pisma z dnia 1 października 2009 r. skierowanego do Prezydenta m. W., stanowiącego prośbę o indywidualne rozpatrzenie sprawy i umorzenie zobowiązania. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby Skarżąca jednocześnie zwróciła się z prośbą o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozpatrzenia powyższego wystąpienia przez Prezydenta m. W.. Organ odwoławczy zauważył, iż do dnia wydania decyzji nie otrzymał żadnej informacji od organu samorządowego jak i od Skarżącej, dotyczącej rozstrzygnięcia tego wniosku. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. oraz Dyrektor Izby Skarbowej związani byli odmownym stanowiskiem Prezydenta m. W. i nie mogli skorzystać wobec Skarżącej z uprawnień wynikających z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2010 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że nie ma podstaw do umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowej i że brak szczególnych okoliczności to uzasadniających, pomimo że Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, schorowana i cały swój dorobek w tym zabytkową zagrodę regionalną wsi w P., w której ulokowała swój i męża dorobek życiowy, przekazała na rzecz Skarbu Państwa jako zabytek, który został objęty opieką przez Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk jako dobro kultury;
2) błędne ustalenie Skarżącej jako osoby, od której podatek powinien być pobrany, ponieważ zgodnie z § 8 wszelkie koszty związane z umową sprzedaży oraz oświadczeniem o ustanowieniu służebności ponosi kupująca E. M. W. i do tej osoby powinna być skierowana decyzja o ustaleniu podatku;
3) naruszenie art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, gdyż zgodnie z aktem notarialnym i pouczeniem przez notariusz A. M., nieodpłatne ustanowienie osobistej służebności mieszkania nie jest przedmiotem podlegającym opodatkowaniu;
4) błędne ustalenie, że pomimo pouczenia przez notariusz A. M. i pobierania zaliczek od 2006 r., które były wydawane na leczenie i utrzymanie Skarżąca mogła przewidzieć konieczność obowiązku podatkowego i kwotę w wysokości 16.495 zł zachować na poczet podatku.
Skarżąca podniosła, że obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, co zostało spowodowane faktem podeszłego wieku i ciągłej konieczności ponoszenia kosztów leczenia, w tym drogich zabiegów sanatoryjnych. Całe swoje twórcze życie poświęciła na działalność na rzecz krzewienia kultury polskiej, za co została odznaczona Orderem Krzyżem Kawalerskim Odrodzenia Polski oraz Złotą Odznaką za opiekę nad zabytkami. W ocenie Skarżącej, decyzje organów podatkowych są dla niej bardzo krzywdzące i spowodowały utratę zaufania w sprawiedliwość i sens czynienia dobra na rzecz Rzeczypospolitej, która pomimo otrzymanego majątku, domaga się od niej zapłacenia podatku, pomimo jej ciężkiego stanu zdrowia i braku środków finansowych, które ledwo wystarczają na utrzymanie i leczenie. Dlatego też, zdaniem Skarżącej, zmiana tych krzywdzących decyzji jest uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Odnosząc się do zarzutów skargi na wstępie należy zwrócić uwagę, iż przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. kończąca postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem Skarżącej o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od spadków i darowizn. Konsekwencją tego faktu jest zakres sądowej kontroli, który w niniejszej sprawie mógł obejmować jedynie akty administracyjne wydane w ramach tego właśnie postępowania. Natomiast Sąd nie był władny do oceny zgodności z prawem decyzji ustalającej Skarżącej wymiar podatku od spadków i darowizn, albowiem została ona wydana w odrębnym postępowaniu, w którym Skarżąca mogła również korzystać z przysługujących jej środków zaskarżenia.
Bezprzedmiotowy i jako taki bezzasadny jest zatem ten zarzut skargi, w którym Skarżąca podnosi, iż błędnie ustalono osobę zobowiązaną do uiszczenia podatku, gdyż powinna nią być nabywczyni mieszkania, która w akcie notarialnym zobowiązała się do pokrycia wszelkich kosztów związanych z umową. Trzeba przy tym wyjaśnić, iż strony umowy cywilnoprawnej nie mogą kształtować i zmieniać wynikających z przepisów prawa podatkowego, bezwzględnie obowiązujących reguł opodatkowania, w tym także tych dotyczących ustalenia kręgu osób zobowiązanych do zapłaty podatku. Natomiast wynikające z takich umów ewentualne roszczenia i spory pomiędzy ich stronami mogą być dochodzone jedynie trybie cywilnoprawnym i nie mają wpływu na zakres obowiązków podatkowych.
Mając na uwadze dalsze zarzuty skargi oraz podnoszoną w niej argumentację odnośnie obowiązków informacyjnych notariusza sporządzającego akt notarialny, w którym m.in. ustanowiono nieodpłatną służebność mieszkania, dla ścisłości trzeba jeszcze zauważyć, iż zawarta w końcowej części tego aktu informacja, iż nieodpłatne ustanowienie służebności osobistej nie jest przedmiotem opodatkowania, dotyczyła tylko podatku od czynności cywilnoprawnych. Jeżeli chodzi natomiast o podatek od spadków i darowizn, notariusz zaznaczył jedynie, iż podatku takiego nie pobrał, gdyż zgodnie przepisami (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn), w zakresie czynności polegającej na ustanowieniu nieodpłatnej służebności nie występuje on w charakterze płatnika.
Przechodząc do głównego wątku sporu, a więc zasadności powodów i podstaw odmowy umorzenia przez organy podatkowe zaległości podatkowych wskazanych we wniosku Skarżącej podkreślenia wymaga istotna dla sprawy okoliczność, iż wniosek ten dotyczył podatku (od spadków i darowizn), który stanowi dochód gminy - art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. g) u.d.j.s.t. W związku z powyższym, obok przepisów Ordynacji podatkowej normujących kwestie udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych (art. 67a), zastosowanie znajdował także art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. Przepis ten stanowi, iż w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.
Na postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulg, o których mowa w ust. 1, nie przysługuje zażalenie (art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t.).
Wynikająca z powyższych przepisów konieczność współdecydowania jest w tym przypadku uzasadniona nie tyle nakładaniem się właściwości rzeczowej organów administracji publicznej, ile koniecznością zapewnienia gminie, jako beneficjentowi dochodów z tytułu określonych podatków, możliwości współdecydowania o ograniczeniu (bądź przesunięciu w czasie) osiąganych przez nią dochodów (z których realizuje ona zadania publiczne) z uwagi na przyznanie ulg czy zwolnień. Ta sfera stosunków społecznych została poddana kompetencji dwóch różnych organów, choć ostateczne załatwienie sprawy powierzono tylko jednemu z nich - naczelnikowi urzędu skarbowego (por. S. Presnarowicz, Współdecydowanie organów gmin i urzędów skarbowych, Przegląd Podatkowy z 1998 r., nr 9, s. 29).
Organ samorządowy zajmuje stanowisko na podstawie zebranego przez naczelnika urzędu skarbowego materiału dowodowego, może jedynie przeprowadzić w razie potrzeby postępowanie wyjaśniające (art. 209 § 4 Ordynacji podatkowej). Bierze on pod uwagę przesłanki umorzenia, rozłożenia na raty, odroczenia terminu płatności, zwolnienia z obowiązku poboru, czy też jego ograniczenia, wynikające z Ordynacji podatkowej.
Postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, o którym mowa w art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t., nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd administracyjny winien jednak dokonać kontroli jego legalności przy rozpoznawaniu skargi na decyzję dyrektora izby skarbowej, stosownie do art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2010 r., II FPS 9/09).
W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji, stosownie do procedury przewidzianej w art. 18 u.d.j.s.t., zwrócił się do właściwej jednostki samorządu terytorialnego o zajęcie stanowiska odnośnie wniosku Skarżącej o umorzenie zaległości podatkowych w podatku stanowiącym dochód gminy.
Prezydent m. W. w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie wyraził zgody na umorzenie objętych wnioskiem Skarżącej zaległości podatkowych z tytułu podatku od spadków i darowizn.
W ocenie Sądu, postanowienie to nie narusza prawa.
W uzasadnieniu tego postanowienia organ samorządowy dokonał wykładni art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zasadnie podkreślając, iż przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia zaległości podatkowych, jako odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, powinna być stosowana w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wymienił też przykładowe sytuacje, które mogłyby uzasadniać przyznanie tego rodzaju ulgi podatkowej, takie jak: nieprzewidziane zdarzenia losowe, obniżające radykalnie możliwości płatnicze osoby zobowiązanej lub też sytuacja wskazująca na to, iż pobranie podatku podważy podstawy egzystencji. Dodał także, iż z powyższego przepisu wynika, że kwestia przyznania, bądź nie, ulgi podatkowej następuje w ramach uznania administracyjnego.
Przytoczone przez organ samorządowy tezy odpowiadają zasadniczym, kierunkowym dyrektywom interpretacyjnym, wypracowanym w tym zakresie w orzecznictwie sądowym.
Prezydent m. W. nie kwestionował trudnej sytuacji finansowej Skarżącej oraz jej problemów zdrowotnych. Zwrócił jednakże uwagę, iż Skarżąca powinna była brać pod uwagę możliwe konsekwencje finansowe (podatkowe) dokonywanych czynności oraz na fakt, iż dysponowała ona środkami finansowymi uzyskanymi ze sprzedaży mieszkania w tym samym akcie notarialnym, w którym ustanowiono również na jej rzecz służebność.
Argumentacja ta została następnie rozwinięta w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji organów podatkowych. Wskazano w nich m.in., iż decyzja w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu ustanowionej na rzecz Skarżącej służebności mieszkania wydana została w maju 2009 r., natomiast ze sporządzonego w dniu 8 styczniu 2009 r. aktu notarialnego, w którym ustanowiono na rzecz Skarżącej tę służebność oraz, na mocy którego Skarżąca dokonała sprzedaży mieszkania za łączną kwotę 150.000 zł wynikało, iż kwotę 90.000 zł Skarżąca otrzymała już do dnia sporządzenia tego aktu, a pozostałe 60.000 zł nabywczyni mieszkania zobowiązała się uiścić przelewem do dnia 13 stycznia 2009 r., na co Skarżąca wyraziła zgodę (§ 3 i § 5 aktu notarialnego).
Organ odwoławczy odniósł się także do podniesionej dopiero w odwołaniu argumentacji Skarżącej - nawiązującej do budowanej przez nią wraz mężem przez kilkadziesiąt lat zagrody wiejskiej w P., zaliczonej do zabytków - zasadnie stwierdzając, iż zasługi te są niewątpliwie wkładem w budowanie kultury polskiej, za co zostali docenieni przez państwo, co jednak nie może stanowić przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych.
Jeżeli chodzi natomiast o informację podaną w przez Skarżącą, iż zwróciła się ona w sprawie umorzenia jej zaległości podatkowych bezpośrednio do Prezydenta m. W., Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż do czasu wydania decyzji nie otrzymał żadnej informacji, z której wynikałoby, iż organ samorządowy zmienił swoje, wyrażone w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2009 r., negatywne stanowisko odnośnie umorzenia wskazanych przez Skarżącą zaległości podatkowych.
Użyty w art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. zwrot "wyłącznie za zgodą" jednoznacznie przesądza, że wynikające z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej uprawnienia do udzielania ulg w spłacie podatków stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego mogą być realizowane przez organy podatkowe z uwzględnieniem stanowiska organu jednostki samorządu terytorialnego. Oznacza to, że brak zgody tego organu wyłącza możliwość pozytywnego dla podatnika rozstrzygnięcia wniosku o udzielenie ulgi.
Zasadnie więc organ odwoławczy stwierdził w konkluzji swojego stanowiska, iż w świetle powyższego przepisu u.d.j.s.t., zarówno organ podatkowy pierwszej instancji, jak również organ odwoławczy związane były odmownym stanowiskiem Prezydenta m. W. i nie mogły skorzystać wobec Skarżącej z uprawnień wynikających z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Mając na uwadze powyższe rozważania i wnioski, Sąd nie dopatrzywszy się w zaskarżonej decyzji, ani też w innych aktach wydanych w ramach będącego przedmiotem oceny Sądu postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych, takich naruszeń prawa, które mogłyby stanowić powód do wyeliminowania tych aktów z obrotu prawnego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło