III SA/Wa 1124/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska po rozpoznaniu w dniu 11 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku i. Sp. z o.o. z siedzibą w G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu w sprawie ze skargi i. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić i. Sp. z o.o. z siedzibą w G. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i. Sp. z o.o. z siedzibą w G. - dalej "Skarżąca" lub "Spółka", wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu. Wezwaniem z 12 czerwca 2013 r. referendarz sądowy wezwał Spółkę do nadesłania wypełnionego formularza PPPr oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących jej sytuację finansową. Skarżąca, mimo prawidłowego doręczenia wezwania w dniu 14 czerwca 2013 r. (k. 27 akt sądowych) - dokumentów nie przedłożyła. Zarządzeniem z 8 lipca 2013 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W ustawowym terminie Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, nie uzasadniając go. Zarządzeniem z 31 lipca 2013 r. Sąd wezwał Skarżącą do nadesłania odpisów zeznań podatkowych za 2013 r. i informacji o wysokości osiągniętego przychodu, wyciągów z rachunków bankowych, bilansu zysków i strat, zestawienia należności Skarżącej, deklaracji VAT-7 za 2013 r. i innych informacji obrazujących sytuację finansową Spółki. Spółka nadesłała jedynie wypełniony formularz PPPr. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł., wartość środków trwałych Spółka określiła na 2.024.729,36 zł. Skarżąca wskazała, że poniosła w ostatnim roku obrotowym stratę 373.575,72 zł. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że wszystkie konta zostały zablokowane przez komorników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270), - dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia, co niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do jego treści. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącą kosztem sądowym jest wpis od skargi. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącej oraz przedstawionych przez nią danych o sytuacji finansowej, Sąd stwierdza, że nie dostarczyły one wiarygodnych informacji uzasadniających udzielenie prawa pomocy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżąca została zobowiązana przez referendarza sądowego pismem z 12 lipca 2013 r. do przedłożenia dokumentów obrazujących jej obecną sytuację majątkową, w tym do nadesłania odpisów zeznań podatkowych spółki za 2012 r, oraz informacji o wysokości osiągniętego dochodu w 2013 r., wyciągów z rachunków bankowych i lokat, odpisu bilansu zysków i strat za ostatnie dwa lata, udziałów spółki w innych podmiotach, wskazania posiadanych nieruchomości, zestawienie należności i zobowiązań Spółki, deklaracji VAT-7 za 2013 r. i innych dokumentów uznanych za istotne. Skarżąca dokumentów takich nie przedłożyła. Również przy sprzeciwie na postanowienie z 29 lipca 2013 r., nie załączono takich informacji. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym nie odniesieniu się do kwestii uznanych przez Sąd za niewystarczająco wykazane powoduje niemożność uwzględnienia wniosku. Wątpliwości zaś co do oświadczeń Skarżącej dotyczących jej sytuacji istniały i uzasadniały skierowanie do niej przez referendarza sądowego a następnie Sąd wezwań. Mimo wezwań Skarżąca nie wyjaśniła swojej sytuacji majątkowej, nie przedstawiła tez żadnych dokumentów, które uprawdopodabniałyby jej ciężką sytuację majątkową. Stwierdzić zatem należy, że Skarżąca nie podjęła żadnego, nawet minimalnego wysiłku w celu wykazania jej sytuacji majątkowej. Natomiast samo subiektywne przekonanie Skarżącej, że znajduje się w złej kondycji finansowej jest niewystarczające dla przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji postanowienia.