III SA/Wa 1125/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi K[...] S.A. w K. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za styczeń 2001 r. 1/ uchyla zaskarżoną decyzję, 2/stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3/ zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz Skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W wyniku przeprowadzonej kontroli Prezes Zarządu PFRON w dniu [...] grudnia 2002 r. wydał decyzję określającą Skarżącej wysokość zaległości z tytułu wpłat na PFRON za grudzień 2000 r. i za styczeń 2001 r. w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości [...]zł. Jednakże w wyniku odwołania złożonego przez Skarżącą, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. uchylił powyższą decyzję i zwrócił sprawę do Prezesa Zarządu PFRON do ponownego rozpoznania. W dniu [...] lutego 2004r. Prezes Zarządu PFRON, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał decyzję, mocą której określił Skarżącej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za styczeń 2001r. w kwocie [...] zł. Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją wnosząc od niej odwołanie. W uzasadnieniu odwołania ww. decyzji z [...] lutego 2004 r. zarzucono rażące naruszenie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776 z późn. zm.) dalej powoływaną jako ustawę o rehabilitacji oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997r. nr 137, poz. 926 z późn. zm.) dalej "ord. pod." w szczególności art. 210, art.54, art. 51, art. 62 oraz art. art. 139, art. 140 i 200 tej ustawy. Pełnomocnik Skarżącej w uzasadnieniu odwołania zaznaczył, że decyzja jest wadliwa pod względem formalnym, gdyż nie zawiera wszystkich elementów, przewidzianych w ordynacji podatkowej. Przede wszystkim decyzja nie zawiera żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz nie zawiera podstawy prawnej, która jednoznacznie wskazywałaby sposób obliczania wpłat na PFRON i sposobu określenia zaległości. Ponadto, zdaniem Pełnomocnika Skarżącej, uzasadnienie decyzji jest niekompletne, oraz nie wskazuje w jaki sposób określono zaległość. W ocenie Pełnomocnika Skarżącej zaniechanie uzasadnienia decyzji przez organ administracji powoduje pozbawienie Skarżącej możliwości oceny zgodności decyzji z prawem i obrony praw w postępowaniu odwoławczym. Ponadto Pełnomocnik Skarżącej, w odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego zaznaczył, że nie istnieje żadna zaległość wpłat na PFRON za okres grudzień 2000 r. i styczeń 2001 r. gdyż wszystkie należności zostały przez Skarżącą uiszczone. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Polityki Społecznej na podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy o rehabilitacji i art. 233 § 1 "ord. pod." Utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podano, że w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do uznania zarzutów Skarżącej i przychylenia się do żądania zawartego w jej odwołaniu. Zaznaczono, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane w niej elementy zgodnie z art. 210 § 1 "ord. pod." oraz że wbrew twierdzeniom Skarżącej z uzasadnienia decyzji wynika w jaki sposób wyliczono odsetki, tzn. że kwota odsetek została naliczona na dzień wydania zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 53 § 4 "ord. pod." Ponadto organ szczegółowo odniósł się do wpłat dokonywanych przez Skarżącą, ich rozliczeń i podał w jaki sposób powstała zaległość z styczeń 2001 r. Skarżąca nie zgodziła się z wydaną decyzją i reprezentujący ją Pełnomocnik zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniesiono o uchylenie przedmiotowej decyzji. Pełnomocnik Skarżącej zarzucił decyzji naruszenie art. 21 ustawy o rehabilitacji oraz naruszenie ustawy Ordynacja podatkowa, w szczególności art. 54 § 1, art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 oraz art. 227. W uzasadnieniu skargi Pełnomocnik Skarżącej ponownie powołał argumenty będące podstawą odwołania od decyzji organu I instancji. Dodatkowo w ocenie Pełnomocnika Skarżącej z dowodów znajdujących się w niniejszej sprawie jasno wynika, że kwota należności z tytułu wpłat na PFRON za styczeń 2001 r. została uiszczona zgodnie ze złożoną deklaracją dotyczącą tego miesiąca, a ewentualna zaległość powstała z rozliczenia wpłaty za zaległości z 1997 r. Ponadto zarzucono, że zaskarżona decyzja nie ma oznaczenia adresata. Reasumując Pełnomocnik Skarżącego stwierdził, że każde z naruszeń wymienionych powyżej przepisów ordynacji podatkowej miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż spowodowały, że organ odwoławczy nie ustalił rzetelnie stanu faktycznego niniejszej sprawy i nie rozważył wszystkich jej aspektów. Natomiast pominięcie argumentów i dowodów wskazywanych przez Skarżącą wpłynęło na merytorycznie błędne rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację będącą podstawą zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej powoływanej jako p.p.s.a. - zważył co następuje; Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Po pierwsze Sąd stwierdza, że na podstawie akt sprawy, które zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie można dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Akta sprawy nie zawierają tak istotnych elementów jak postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania na PFRON. Dokument ten, poza tym, że daje możliwość prowadzenia postępowania podatkowego, to również wywołuje skutki prawne w zakresie liczenia odsetek. Należy bowiem zauważyć, iż Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję PFRON określającą zaległość we wpłatach i odsetki od tej zaległości. Z akt sprawy nie można stwierdzić, czy odbyło się to bez naruszeniem art. 54 § 1 pkt 6 i 7 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z ww. przepisami odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia wszczęcia kontroli podatkowej do dnia doręczenia decyzji w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, jeżeli postępowanie podatkowe nie zostało wszczęte w terminie 3 miesięcy od dnia zakończenia kontroli. Również odsetek nie nalicza się za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania - art. 54 § pkt 7 Ordynacji podatkowej. Brak postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego oraz o dacie jego doręczenia Stronie nie pozwala na ocenę zasadności zarzutu Strony skarżącej w zakresie liczenia odsetek. W tym miejscu Sąd zauważa, także iż postępowanie podatkowe wszczynane jest i prowadzone w celu rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty. Organa podatkowe obowiązane są zatem do podjęcia co najmniej inicjatywy w celu odpowiedniego zgromadzenia materiału dowodowego, którego ocena pozwoli na właściwe rozstrzygnięcie sprawy. W sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wykazania konkretnych faktów, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe i lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie zainteresowanego do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń (zob. wyrok NSA z 2 lipca 1997 r., SA/Sz 942/96, Temida (CD), Sopot 2002). Kierując się zasadą prawdy obiektywnej, która została wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej, organa podatkowe mają zatem obowiązek podejmować w toku postępowania wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Rozwinięcie zasady prawdy obiektywnej stanowi przepis art. 187 Ordynacji podatkowej, który formułuje regułę przeprowadzenia postępowania dowodowego, nazwaną zasadą zupełności (kompletności). Materiał dowodowy jest zupełny, jeśli zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody, przeprowadzono wnioski dowodowe, a udowodniony stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość. Organ, rozpatrując materiał dowodowy, nie może pominąć żadnego dowodu (zob. C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla: Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Warszawa 2003, s. 497). Sąd, wobec naruszenia ww przepisów postępowania, którego odzwierciedleniem był brak zgromadzenia podstawowych dokumentów jak deklaracji (poza deklaracjami za styczeń 2001 r.) za okresy gdzie następowały przerachowania, dowodów wpłat ( poza dowodem wpłaty z dnia [...] lutego 2001 potwierdzającego przelew na kwotę [...]zł tytułem deklaracji za styczeń 2001 r.), decyzji określającej zobowiązanie podatkowe za poszczególne miesiące 1997 r. na poczet której zostały dokonane przerachowania i postanowień o zarachowaniu nadpłaty z poprzednich miesięcy na zaległości z 1997 r., nie mógł rozstrzygnąć o tym czy istnieje zobowiązanie za styczeń 2001 r. Należy zgodzić się ze stroną Skarżącą, co do przekroczenia dwumiesięcznego terminu załatwienia odwołania. Zgodnie z art. 139 § 3 załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Do Ministerstwa Polityki Społecznej odwołanie wpłynęło 31 maja 2004 r. Natomiast decyzję Ministra Polityki Społecznej doręczono Stronie dopiero 9 lutego 2005 r. a więc z przekroczeniem dwumiesięcznego terminu. W związku z tym za okres od dnia przekroczenia terminu do wydania decyzji do dnia doręczenia decyzji Ministra Polityki Społecznej odsetek się nie nalicza. W przedmiocie zarachowań nadpłat za poprzednie miesiące, organ odwoławczy wskazał, że " z materiału dowodowego wynika, iż nadpłata powstała w latach 1999 r. i 2000 r. została rozliczona zgodnie z art. 76 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa". W takiej sytuacji organ powinien wydać postanowienie o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych, na które służyło stronie zażalenie zgodnie z art. 76a Ordynacji podatkowej w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. a przed tym okresem na podstawie art. 273 § 1 pkt 2 lit. b) Ordynacji podatkowej. W aktach sprawy brak jest takiego postanowienia. Poza tym w art. 210 Ordynacji podatkowej wymienione zostały elementy, jakie powinna zawierać prawidłowa decyzja podatkowa. Naruszenie dyspozycji wskazanych w tym przepisie powoduje wadliwość decyzji. Do niezbędnych elementów prawidłowej decyzji należy niewątpliwie zaliczyć powołanie właściwej podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania zastrzeżenie wskazane w § 5 powołanego przepisu). Rozstrzygnięcie powinno w pierwszej kolejności opierać się zatem na właściwie ustalonym stanie faktycznym sprawy. Z decyzji organów podatkowych nie wynika, iż wyjaśnione zostały choćby podstawowe wątpliwości, takie jak wskazanie sposobu obliczenia określonego Spółce zobowiązania, zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę - z uwzględnieniem dokonanych przez podatnika wpłat. Organ odwoławczy nie dopatrzył się ponadto ewidentnego uchybienia popełnionego przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, który nie wydał stosownych postanowień na podstawie art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej. Zaliczenie wpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje w formie postanowienia, na które przysługuje podatnikowi zażalenie. Postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym o sposobie zaliczenia wpłaty stosownie do unormowania art. 62 (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2000 r., I SA/Lu 1772/98, niepubl.). Mając powyższe należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej a mianowicie art. 122, art. 187 w związku z art. 192, art. 62 § 2, oraz art. 54 § 1 pkt 7 - w zakresie w jakim utrzymywała w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą wysokość odsetek. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji.