III SA/Wa 1130/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rewizji podatku od spadków i darowizn ustalonego od nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem spadku 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] października 2010, Nr [...], 2) określa, że postanowienia, których nieważność stwierdzono w pkt. 1 nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz R. R. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Na podstawie przedłożonych przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. akt sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie badał następujący stan faktyczny: W piśmie z dnia 6 sierpnia 2010 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. R. R. (dalej jako "Skarżący", "Strona") wniósł o "rewizję" podatku od spadku ustalonego decyzją Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] października 1999 r. od nabycia spadku po zmarłej p. Z. S. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn zostało nieprawidłowo obliczone. 2. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie stwierdzając, że prawu podatkowemu nie jest znana instytucja rewizji podatku. Ponadto poinformował Skarżącego, że decyzja ustalająca wysokość podatku od nabytego spadku z dnia 28 października 1999 r. jest decyzją ostateczną, dla której upłynęły również terminy weryfikacji na drodze postępowania nadzwyczajnego. Fakt ten został potwierdzony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który to wyrokiem z dnia 1 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2136/06, oddalił skargę p. R. R. w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia podatku od spadku. 3. Na przedmiotowe postanowienie Strona złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., w którym wskazał, że "nabyta" w drodze dziedziczenia nieruchomość była w rzeczywistości własnością skarbu państwa. Skarżący podniósł, że prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne z tytułu zobowiązania podatkowego ustalonego w sposób wadliwy. W złożonym piśmie brak zarzutów poda adresem postanowienia organu pierwszej instancji. 4. Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji jako wydane w zgodzie z obowiązującym stanem prawnym. 5. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący, wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Dyrektora Izby Skarbowej w W.. W skardze nie zawarł żadnych zarzutów przeciwko wydanemu postanowieniu, tym niemniej prosi o ponowne ustalenie podatku od spadku. Wskazuje także, że pismo w którym pisał o sytuacji prawnej odziedziczonej działki i domu skierował do organu podatkowego w dniu 18 maja 2004 r. czyli przed upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym otrzymał decyzję ustalającą podatek od spadków i darowizn. 6. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych. 7. Przenosząc określone w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływanej jako "p.p.s.a") kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rewizji podatku rażąco narusza ogólne zasady postępowania podatkowego. Podnieść na wstępie należy, iż z uregulowania określonego w art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej jako "ustawa Ord. pod.) wynika wprost, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (zasada zaufania). Zasada zaufania powinna się przejawiać nie tylko w bezstronności rozstrzygnięć i dbałości o wyjaśnienie wszelkich - głównie prawnych - aspektów sprawy, lecz także w działaniu na korzyść podatnika, przeciwko naruszaniu jego interesów. Działania organów podatkowych powinny więc prowadzić podatnika do przekonania, iż odnoszące się doń działania organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu (vide: wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 459/96, publ. w LEX nr 32618). 8. Mając na uwadze powyższe dyrektywy, należało uznać, że wydając zaskarżone postanowienie organ wyższego stopnia jak i organ podatkowy pierwszej instancji rażąco naruszyły normę wynikającą ze wskazanego na wstępie przepisu ustawy Ord. pod. Z akt sprawy wynikało bowiem, iż Skarżący złożył wniosek o "rewizję" rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego. Organy podatkowe mimo posiadania wiedzy o braku istnienia takiej instytucji w procedurze podatkowej nie podjęły żadnej próby wyjaśnienia Skarżącemu jego trudnej i skomplikowanej sytuacji prawnej i faktycznej. W ocenie Sądu to na organach podatkowych ciążył obowiązek skierowania do Strony pisma, w którym wskazano by ma istniejące środki zaskarżenia oraz wyjaśniono by Skarżącemu, że jego wystąpienie o "rewizję" podatku jest prawnie bezskuteczne. Mimo takiego wymogu wynikającego m.in. z zasady zaufania; organy podatkowe obu instancji rozpatrzyły wniosek Skarżącego bez jakiekolwiek próby opisania Stronie przysługujących jej środków procesowych związanych z ostateczną decyzją oraz prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. 9. Zdaniem Sądu nie może być tak, że organ podatkowy mimo istnienia ewidentnego problemu co do istnienia obowiązku podatkowego korzysta z nieudolności Skarżącego wyrażającego się w niefortunnych sformułowaniach, czy też w nieumiejętnym sprecyzowaniu swojego żądania. Takie postępowanie zdaniem składu orzekającego w sprawie narusza w sposób rażący zasadę praworządności oraz zasadę zaufania obywatela do organów władzy, w tej sprawie organów podatkowych. W ocenie Sądu w uzasadnieniu pisma Skarżącego, poza nieudolnymi wnioskami procesowymi można było dostrzec apel o pomoc w sytuacji, w której egzekucja zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn powoduje zagrożenie egzystencji jego rodziny, a "nabyty" w drodze dziedziczenia majątek okazał się być własnością skarbu państwa. Mimo wskazanych przez Stronę ww. okoliczności organy podatkowe wykazały się w swoich działaniach nadgorliwym formalizmem odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Strony w przedmiocie "rewizji podatku". W ocenie Sądu działania obu organów w rozpoznawanej sprawie były niezgodne z prawem. 10. Ponownie rozpatrując wniosek Skarżącego organy podatkowe będą zobligowane do wyjaśnienia Stronie jego sytuacji prawnej oraz przedstawienia przysługujących jej środków zaskarżenia oraz przysługujących jej innych wniosków związanych z istniejącym zadłużeniem. W ocenie Sądu z uzasadnienia pisma Skarżącego można wywieść, iż w jego ocenie istnieje ważny interes podatnika i interes publiczny przemawiający za ponownym zbadaniem sprawy celem umorzenia zaległości podatkowej. Sąd jest przekonany, iż organy podatkowe mając na względzie istniejący stan prawny w sprawie, po ostatecznym wyjaśnieniu statusu "nabytej" przez Skarżącego nieruchomości podejmą zgodne z prawem rozstrzygnięcie. 11. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. Zakres w jakim uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.