III SA/Wa 114/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.), Sędziowie sędzia WSA Andrzej Jagiełło, sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty targowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2000 r. Nr [...], 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę w wysokości 160 złotych (sto sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2000 r. nr [...] Prezydent W., po rozpatrzeniu wniosku D. G. złożonego dnia [...] stycznia 1999 r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranej opłaty targowej za lata 1995-1998 postanowił stwierdzić nadpłatę nienależnie uiszczonej opłaty targowej za rok 1997 i 1998. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż w toku postępowania ustalono, że D. G. była od dnia l stycznia 1997 r. właścicielem obiektu handlowego nr [...] położonego na targowisku "P." w W., z którego dokonywana była sprzedaż i jako właściciel obiektu handlowego podlegała obowiązkowi podatkowemu w podatku od nieruchomości. W związku z tym, na podstawie art. 16 stawy o podatkach i opłatach lokalnych, strona była zwolniona z uiszczania opłaty targowej za 1997 i 1998 r. Z kolei, w latach 1995-1996 D. G. nie była podatnikiem podatku od nieruchomości, nie korzystała ze zwolnienia w opłacie targowej, w związku z tym za ten okres, nie powstała nadpłata w opłacie targowej. Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie z [...] marca 2000 r. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 330 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, póz. 926 z późn. zm.) zwrot nadpłat powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (przed dniem l stycznia 1998 r.) dokonywany jest na podstawie przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Problematykę zwrotu nadpłaty reguluje przepis art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. nr 108 z 1993 r., poz. 486 z późn. zm.), którego ust. l stanowi, że kwoty nadpłaconych i nienależnie uiszczonych podatków (nadpłaty) podlegają z urzędu zaliczeniu na zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe, a w razie braku takich zobowiązań podlegają, z zastrzeżeniem ust. 4, zwrotowi z urzędu w ciągu trzech miesięcy od dnia powstania nadpłaty, chyba że podatnik zgłosi wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań. Organ II instancji wskazał również, iż przepis art. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowi, że nadpłata nie podlega zwrotowi po upływie 3 lat licząc od końca roku, w którym powstała. Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego, zwrot nadpłaty za lata 1995-1996 nie przysługuje, ponieważ upłynął termin przewidziany w ustawie. Odnośnie naliczenia oprocentowania organ II instancji stwierdził, że z przepisu art. 29 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych wynika, iż oprocentowanie należne jest w sytuacji, gdy zwrot nadpłaty nie nastąpił w terminie trzech miesięcy od dnia powstania nadpłaty oraz gdy podatnik nie ponosi winy za niezwrócenie nadpłaty w określonym terminie. Dlatego też, dla powstania roszczenia o wypłatę odsetek nie wystarcza sam fakt istnienia nadpłaty, niezbędna jest zwłoka organu podatkowego w wypełnieniu obowiązku wskazanego w art. 29 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Z kolei, organ podatkowy nie pozostawał w zwłoce, ponieważ wniosek o zwrot nadpłaty został złożony dopiero [...] stycznia 1999 r. W skardze z dnia [...] stycznia 2004 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, D. G. wnosi o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2003 r. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła: - naruszenie ustawy – Ordynacja podatkowa, - błędy w ustaleniu w zakresie stanu faktycznego sprawy, - nierozpoznanie istoty sprawy, - naruszenie praw skarżącego. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, naruszenie przez organ II instancji zarówno prawa procesowego jak i materialnego, z uwagi na brak wszechstronnego i wyczerpującego zbadania sprawy. Skarżąca wskazuje, iż organ II instancji nie zajął żadnego stanowiska, co do zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz co do złożonych dowodów. Zdaniem skarżącej, organ odwoławczy przyjął, że strona w latach 1995-1996 r. nie była podatnikiem podatku od nieruchomości, nieprzeprowadzając w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego. Ponadto, skarżąca zarzuca, iż organ II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego odnośnie charakteru obiektu handlowego, przerzucając ciężar dowodu na stronę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Naruszenie przepisów prawnych znalazło odzwierciedlenie w decyzjach rozstrzygających kwestię nadpłat w opłacie targowej za lata 1995 do 1998r. Przyznano stronie prawo do zwrotu nadpłat za lata 1997 i 1998 - zdaniem Sądu jak najbardziej zasadnie - przyjmując, iż w tym okresie była podatnikiem podatku od nieruchomości od obiektu handlowego nr [...], położonego na targowisku "P." w W. Natomiast za lata 1995 i 1996 odmówiono zwrotu, powołując się na zasadność zapłaty opłaty targowej, ale też i na przedawnienie prawa do jej zwrotu z powodu upływu terminu 3 lat od końca roku, w którym nadpłata powstała. Z treści zaskarżonych decyzji wynika, że odmówiono stronie zwrotu nadpłaty w opłacie targowej za rok 1996 w sytuacji, gdy wniosek o jej zwrot został złożony [...] stycznia 1999r., tj. w tym dniu wpłynął do organu pierwszej instancji. Wszczęcie postępowania na wniosek, zgodnie z art. 165 Ordynacji podatkowej następuje w dniu doręczenia organowi podatkowemu żądania. Natomiast w myśl art. 29 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nadpłata nie podlega zwrotowi po upływie 3 lat licząc od końca roku, w którym powstała. Nadpłata w opłacie targowej za 1996r. ulega przedawnieniu - w świetle wyżej przywołanego przepisu - z końcem 1999r. Tak, więc skoro wniosek o jej zwrot wpłynął do organu w styczniu 1999r., to nie można powiedzieć, iż nastąpiło przedawnienie tego publicznoprawnego uprawnienia skarżącej. Mając na uwadze zaistniały stan faktyczny na tle obowiązującego ówcześnie stanu prawnego powiedzieć należy, że wydane decyzje naruszają prawo materialne - w przedmiocie przedawnienia zwrotu nadpłaty - w stopniu obligującym Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę do ich uchylenia. Drugim powodem uchylenia zaskarżonej decyzji jest brak rozstrzygnięcia w zakresie odmowy zwrotu opłaty targowej za lata 1995 i 1996. Jedynie w uzasadnieniach decyzji znajduje się umotywowanie odmowy zwrotu z powodu przedawnienia, jednak brak orzeczenia w tym przedmiocie w sentencji decyzji pierwszej instancji skutkuje poważnym naruszeniem przepisów postępowania podatkowego. Rozstrzygnięcie jest najważniejszym składnikiem decyzji podatkowej. Określa ono, jakie - ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny sprawy - rodzi skutki prawnopodatkowe (por. wyrok NSA z dnia 5 września 2000r., sygn. akt III S.A. 1712/99 LEX nr 47012). Z rozstrzygnięcia powinien wynikać zakres praw i obowiązków strony, która jest adresatem decyzji. Rozstrzygnięcie, zatem powinno być sformułowane w sposób zrozumiały, precyzyjny i wyczerpujący (por. wyrok NSA z 26 października 1995r., S.A./Po 1024/95, "Prawo Gospodarcze 1996r., nr 4, str. 20). Na uwagę zasługuje także uchwała NSA z dnia 24 listopada 2003r., sygn. akt FPK 5/03, w której Sąd przyjął, iż nie ma przeszkód prawnych, żeby w jednej decyzji, dotyczącej stwierdzenia nadpłaty objąć kilka lat podatkowych, jednakże taka decyzja musi zawierać oddzielne rozstrzygnięcia co do nadpłaty powstałej w każdym roku podatkowym, a przesłanki takich rozstrzygnięć wymagają wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej. W niniejszej sprawie brak rozstrzygnięcia w decyzjach w przedmiocie nadpłat w opłacie targowej za lata 1995 i 1996 musiał skutkować wyeliminowaniem tych decyzji z obrotu prawnego. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż zgodnie z art. 15 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. Targowiskami zaś są wszelkie miejsca, w których prowadzony jest handel, w szczególności z ręki, koszów, stoisk, wozów konnych, przyczep, pojazdów samochodowych, a także sprzedaż zwierząt, środków transportowych i części do środków transportowych. Opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych oraz za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko. Natomiast w myśl art. 16 tej ustawy zwalnia się od opłaty targowej osoby i jednostki wymienione w art. 15 ust. 1, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z nieruchomościami lub obiektami budowlanymi niezłączonymi trwale z gruntem, położonymi na terenie targowiska. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, iż obowiązek zapłaty opłaty targowej jest ściśle związany, i uzależniony od tego, czy podmiot, o którym mowa w art. 15 jest podatnikiem podatku od nieruchomości w związku z nieruchomościami lub obiektami budowlanymi niezłonczonymi trwale z gruntem, znajdującymi się na targowisku. W przypadku, gdy podmiot dokonujący sprzedaży na terenie targowiska jest podatnikiem podatku od nieruchomości z tytułu handlu w tych nieruchomościach lub obiektach budowlanych, wtedy w świetle wymienionego powyżej art. 16 komentowanej ustawy, będzie zwolniony z obowiązku uiszczania opłaty targowej. Podnieść trzeba, iż podczas określania wysokości opłaty targowej organ dokonujący wymiaru tej należności publicznoprawnej jest zobowiązany do rozpatrzenia z urzędu ewentualnego zwolnienia podmiotowego, wynikającego z art. 16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Potwierdzeniem dla wyżej przywołanej tezy – uwzględniania z urzędu, podczas wymierzania zobowiązania podatkowego zwolnienia podatkowego, które przysługuje z mocy przepisów prawa są orzeczenia NSA z dnia 4 grudnia 1998r., sygn. akt I S.A./Łd 427/97 i z dnia 7 marca 1997r. S.A./Gd3109/96. Mając na uwadze przeprowadzone rozważania w przedmiocie art. 15 i 16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stwierdzić wypada, iż obowiązkiem organów w niniejszej sprawie było wszechstronne zebranie materiału dowodowego i dokładna jego analiza pod kątem zwolnienia z opłaty targowej Strony za lata 1995 i 1996, przewidzianego w art. 16 ustawy tej ustawy. Końcowo Sąd zauważa, że artykuł 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, określa trzy sytuacje, w jakich ustawodawca uznał za stosowne określić daty powstania nadpłaty w podatku ze względu na jej źródło (roczne rozliczenie podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych uiszczonego zaliczkowo, uchylenie, zmiana lub stwierdzenie nieważności decyzji). We wszystkich innych sytuacjach powstania nadpłaty przyjąć należy, iż powstaje ona w dniu, w którym podatnik uiszcza zawyżoną lub nienależną kwotę podatku (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 1998r., sygn. akt S.A./Sz 2004/97 LEX nr 34917 i wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2000r., sygn. akt III SA 8/99 LEX nr 42892). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosownie do treści art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości, przy czym rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.