III SA/Wa 1142/14

Dnia 29 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia odmówić stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie M. S. (dalej "skarżący" lub "wnioskodawca") w piśmie z 23 kwietnia 2014 r oraz, po wezwaniu referendarza sądowego, na urzędowym formularzu PPF z 5 maja 2014 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją finansową. Wskazał, że: - otrzymuje emeryturę w wysokości 517 zł; - z emerytury dokonywane są potrącenia; - opłaca wodę, prąd światło, wyżywienie; - żyje bardzo skromnie; - posiada budynek gospodarczy o powierzchni 32 k kw; - posiada nieruchomość rolną, nieużytkowaną od 1990 r o powierzchni 11,12 ha; - nie posiada innych dochodów poza emeryturą. Nadto, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego, skarżący poinformował, że: - koszt uzyskania wyciągu z rachunku bankowego przewyższa posiadane środki; - nie dysponuje odpisami zeznań podatkowych; - "innych aktualnych okoliczności konieczności przyznania prawa pomocy byłoby bardzo dużo". Postanowieniem z dnia 9 maja 2014 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 13 maja 2014 r. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia W uzasadnieniu podniósł, iż referendarz zażądał rzeczy niemożliwych do spełnienia przez Skarżącego. Wskazał, iż koszt wyciągu z rachunku bankowego wynosi 30 zł za każdy miesiąc, na który go nie stać z otrzymywanej emerytury. Skarżący nie posiada odpisów podatkowych. Ponadto wniósł o przyznanie mu obrońcy z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia Referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 17 kwietnia 2013 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Przechodząc do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy należy podkreślić, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Powyższe uregulowania wprost przenoszą na stronę ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie skarżący będzie obowiązany ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie – wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz ewentualne wynagrodzenie dla pełnomocnika), jak i jego możliwości finansowych. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym w ocenie Sądu jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. W niniejszej sprawie Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczył się jedynie do wskazania dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury, który określił jako kwotę 517 zł. Podkreślić należy, iż wezwanie Sądu do podania dodatkowych informacji pozwalających na prawidłową ocenę jego sytuacji finansowej nie zostało wykonane w zakresie nadesłania stosownych zaświadczeń. Odnosząc się do twierdzeń wnioskującego, iż nie miał on środków na opłaty związane z uzyskaniem wyciągu z rachunku bankowego należy wskazać, iż uzyskanie takiego wyciągu nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową, gdyż zasadą jest, że każdy posiadacz rachunku otrzymuje miesięcznie co najmniej jeden wyciąg z prowadzonego rachunku. Zgodnie z "[...]" (w którym Skarżący wedle oświadczenia posiada rachunek bankowy) bank sporządza raz w miesiącu wyciągi z rachunku – obejmujące zmiany stanu rachunku, informację o bieżącej stawce oprocentowania rachunku oraz ustalenie salda rachunku, za okresy miesięczne i udostępnia je Posiadaczowi w trybie ustalonym w Umowie. Rozpatrując w tym świetle wniosek skarżącego oraz biorąc pod uwagę twierdzenia zawarte we wniesionym sprzeciwie, Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem Skarżący nie wykazał, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż Skarżący w ocenie Sądu nie dąży do należytego wyjaśnienia jego sytuacji finansowej. W orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenie z dnia 5 maja 2014 r. – wraz z formularzem PPF, a także w sprzeciwie od postanowienia z dnia 9 maja 2014 r.– nie są wyczerpujące, a przez to nie mogą dać pełnego obrazu jego sytuacji majątkowej. Zauważyć należy, iż wnioskodawca podnosi, że jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura, z której po potrąceniach otrzymuje 517 zł. Jednakże Skarżący nie nadesłał zaświadczenia o wysokości otrzymywanego świadczenia emerytalnego. Ponadto Skarżący nie nadesłał wyciągu z rachunku bankowego obrazującego stan środków na rachunku oraz ich przepływ. Należy zatem wskazać, iż kwestia pełnego określenia sytuacji majątkowej strony wnioskującej o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest bardzo istotna dla oceny możliwości finansowych tej strony, bowiem tylko pełne zobrazowanie sytuacji majątkowej pozwala na dokonanie obiektywnej oceny (por. postanowienie NSA z 24.01.2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Brak współpracy strony skarżącej przy ustalaniu jego sytuacji finansowej uniemożliwia w chwili obecnej uznania zasadności złożonego wniosku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.