III SA/Wa 1143/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant specjalista Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Z.H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń i luty 2011 r. oraz w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – U. (dalej też "Naczelnik", "NUS" albo "Organ pierwszej instancji") orzekł o solidarnej ze spółką E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. ("spółka") odpowiedzialności Z. H. (dalej też "Skarżący", "Strona" albo "Podatnik"), jako byłego prezesa jej zarządu, za zaległości podatkowe z tytułu pobranych, a niewpłaconych przez płatnika zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń i luty 2011 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Nadto Naczelnik orzekł o odpowiedzialności Skarżącego za zaległość podatkową spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ pierwszej instancji uznał, że zaszły przesłanki do przeniesienia takiej odpowiedzialności, określone w art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017, poz. 201, dalej też "Op" albo "ustawa"). Podatnik od powyższej decyzji złożył odwołanie. W uzasadnieniu potwierdził, że pełnił funkcje prezesa zarządu spółki w okresie od dnia 22 listopada 2010 r. do dnia 1 kwietnia 2011 r., ale został odwołany po zapoznaniu się z sytuacją finansową spółki i w związku z brakiem możliwości porozumienia się z udziałowcami. Skarżący wyjaśnił też, że nie był w stanie wyegzekwować z księgowości firmy aktualnych sprawozdań finansowych i z tego względu zrezygnował z pełnionej funkcji. Zdaniem Strony powyższe skutkuje brakiem winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej też "Dyrektor", "DIS" albo "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy orzeczenie Organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu DIS w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii przedawnienia wskazując, iż pięcioletni termin przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości spółki rozpoczął bieg w dniu 1 stycznia 2012 r. i upłynął z dniem 31 grudnia 2016 r., a w niniejszej sprawie NUS wydał decyzje w dniu [...] listopada 2016 r. Dalej wyjaśniono, że NUS decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej spółki jako płatnika i określił wysokość pobranego, a niewpłaconego przez płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. Wskazano też, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności Skarżącego wszczęte zostało postanowieniem z dnia 1 września 2016 r. Z związku z powyższym DIS uznał, że w niniejszej sprawie został zachowany warunek przewidziany w art. 108 § 2 pkt 2 lit. b Ordynacji. Z kolei zaległość podatkowa spółki z tytułu podatku od towarów i usług za 12/2010 r., którą obciążony został Podatnik, wynika ze złożonej przez spółkę w dniu 25 września 2012 r. korekty deklaracji VAT-7 za grudzień 2010 r. Termin płatności powyższego zobowiązania upływał w dniu 25 stycznia 2011 r. DIS stwierdził, że został spełniony warunek przewidziany w art. 108 § 3 Op. Termin zapłaty zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń i luty 2011 r. upłynął - odpowiednio - w dniu 21 lutego 2011 r. i 21 marca 2011 r., a w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. w dniu 25 stycznia 2011 r. Strona funkcję prezesa zarządu spółki pełniła w okresie od dnia 22 listopada 2010 r. do dnia 1 kwietnia 2011 r. DIS wskazał, że spełniona została pierwsza przesłanka pozytywna wynikająca z art. 116 § 2 Op. Co do drugiej przesłanki pozytywnej Dyrektor wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone celem przymusowego dochodzenia zaległości spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń i luty 2011 r. prowadzone było na podstawie wystawionego przez NUS tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 2012r., a w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. na podstawie wystawionego przez NUS tytułu wykonawczego nr SM [...] z dnia [...] listopada 2012 r. W toku prowadzonych czynności zajęcia rachunków bankowych okazały się nieskuteczne. Na podstawie stosownych rejestrów ustalono też, że spółka nie posiada pojazdów mechanicznych oraz nie przysługuje jej prawo własności do żadnej nieruchomości. Ponadto obecny prezes zarządu spółki nie udzielił informacji o jej majątku. Również czynności w terenie okazały się nieskuteczne. Ostatecznie postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. Naczelnik jako organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne. DIS ustalił na podstawie odpisu pełnego KRS spółki, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony. Wyjaśniono, że spółka oprócz zaległości objętych przedmiotową decyzją posiada zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za marzec - grudzień 2011 r. oraz w podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2011 r. Od 2013 r. spółka nie składała deklaracji ani zeznań podatkowych. Ponadto, zgodnie z pismem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - I Oddział w P. z dnia 5 maja 2016 r., spółka na dzień sporządzenia ww. pisma posiadała zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za czerwiec i lipiec 2012 r. DIS uznał, że stan upadłości w stosunku do spółki zaistniał w 2011 r. Organ odwoławczy podniósł, że Skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowej w znacznej części. Ustosunkowując się do argumentacji Strony Organ odwoławczy uznał, że niemożność uzyskania sprawozdać finansowych spółki nie świadczy o braku winy Skarżącego. Skarżący, nie godząc się z decyzją, złożył skargę do Sądu. Decyzji zarzucił naruszenie: a) art. 116 § 1 Op, w zw. z faktem, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy Strony; b) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 Op, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności brak ustalenia, czy złożona w dniu 25 września 2012 r. korekta VAT-7 jest zasadna i kto po złożeniu korekty winien ponosić odpowiedzialność za tak powstałe zobowiązanie, oraz brak analizy i wyciągnięcia prawidłowych wniosków z faktu braku możliwości złożenia przez Skarżącego wniosku o upadłość i nieprzeprowadzenie dowodu, czy w trakcie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu spółka była niewypłacalna. W uzasadnieniu Skarżący zwrócił uwagę, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku VAT za grudzień 2010 r. w wysokości 14 115 zł powstało na skutek złożonej w dniu 25 września 2012 r. korekty deklaracji VAT, tj. w okresie, gdy Skarżący nie sprawował funkcji prezesa zarządu spółki. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie w podatku VAT powstaje z mocy prawa, a bez wpływu na istnienie zobowiązania podatkowego pozostaje fakt złożenia deklaracji VAT-7, zaniechania tej czynności, czy też dokonanie korekty deklaracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie. W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w W. zasadnie wskazał, że dla skutecznego przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu do 1 stycznia 2016 r., ale także w brzmieniu obecnym) wymaga wystąpienia konkretnych przesłanek pozytywnych oraz braku przesłanek negatywnych. Rolą organów jest wykazanie powstania zaległości w dacie, kiedy dana osoba pełniła funkcję członka zarządu, a także wykazanie bezskuteczności egzekucji względem samej spółki. Z kolei rzeczą osoby, na którą organ zamierza przenieść odpowiedzialność, jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość (układ), albo że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu, albo końcu, że istnieje mienie, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki. Prawidłowo ustaliły Organy w niniejszej sprawie, że Skarżący był członkiem zarządu spółki E. Sp. z o. o. w okresie od 10 grudnia 2010 r. do 14 kwietnia 2011 r. Wszystkie zaległości, jakie przeniesiono na Skarżącego, powstały w tym właśnie okresie. Organ egzekucyjny przeprowadził wyczerpujące postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego stwierdzono bezskuteczność egzekucji względem samej spółki. W efekcie w dniu 30 marca 2016 r. postepowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W żaden sposób nie można zgodzić się z argumentacją skargi, że Skarżący nie ponosił winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość z powodu trudności w uzyskaniu od księgowości informacji dotyczących aktualnej sytuacji spółki. Członek zarządu spółki kapitałowej pełni funkcję realnego menadżera i zarządcy, jego obowiązkiem jest znać stan zobowiązań i wierzytelności spółki, w tym oczywiście zobowiązań o charakterze publicznym. Niewiedza w tym względzie nie może być usprawiedliwiona trudnościami w uzyskaniu stosownych informacji oraz niemożliwością porozumienia się z udziałowcami. Ponadto zauważyć należy, że Skarżący wykazał się niekonsekwencją twierdząc z jednej strony, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku ogłoszenie upadłości spółki, przy jednoczesnym twierdzeniu, że wobec spółki nie zaszły przesłanki do zgłoszenia takiego wniosku. Przyjąć należy, że przesłanki takie albo istniały, zaś Skarżący zawinił w niezgłoszeniu wniosku, albo też takie przesłanki nie zaszły, co powoduje, że bezprzedmiotowe stają się jakiekolwiek rozważania co do uwolnienia Skarżącego od odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej. Brak winy w niezgłoszeniu wniosku może bowiem wystąpić tylko wtedy, gdy przesłanki dla jego zgłoszenia obiektywnie istniały, gdy taki wniosek obiektywnie należało zgłosić. Niezależnie więc od tego, którą z ww. opcji przyjmiemy (obiektywne istnienie przesłanek wniosku o ogłoszenie upadłości przy zawinieniu Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku, czy też obiektywny brak przesłanek dla takiego wniosku), przeniesienie odpowiedzialności na Skarżącego jawi się jako konieczność. Skarżący nie wskazał ponadto majątku spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki. Z tych względów zasadnie przeniesiono taką odpowiedzialność w zakresie dotyczącym zaległości podatkowych spółki, odsetek i kosztów egzekucyjnych dotyczących grudnia 2010 r. oraz stycznia i lutego 2011 r. Trafnie zauważył Organ w odpowiedzi na skargę, że zobowiązanie w podatku od towarów i usług powstaje z mocy prawa, a nie w związku ze złożoną deklaracją lub wydaną decyzją. Zaległość spółki w VAT za grudzień 2010 r. wyniknęła z mocy samego prawa, co jedynie zostało potwierdzone w deklaracji korygującej złożonej w dniu 25 września 2012 r. Choć więc Skarżący tego dnia rzeczywiście nie był już członkiem zarządu, to zaległość wynikająca z tej korekty powstała – obiektywnie – w czasie, kiedy Skarżący sprawował tę funkcję. Korekta została niewątpliwie złożona, wystawiono tytuł wykonawczy na zaległość wynikającą z tej korekty, wszczęto i przeprowadzono postępowanie egzekucyjne, które ostatecznie okazało się bezskuteczne. Nie było więc przeszkód w przeniesieniu odpowiedzialności także za ten okres. Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.