III SA/Wa 1145/08

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2006 r. postanawia przyznać Skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnić go od wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł (pięćset złotych) 1. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł Skarżący S. C. wniósł o zwolnienie z obowiązku jego zapłaty. 2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w uzasadnieniu którego wskazał, że po przekazaniu gospodarstwa synowi nie ma nic wspólnego z jego prowadzeniem i nie osiąga z tego tytułu żadnych dochodów. Skarżący jedynie zamieszkuje w przekazanym domu mieszkalnym, zajmując kuchnię i pokój. Odwołał się ponadto do wyjaśnień zawartych we wcześniej składanych pismach. Skarżący nie posiada żadnego majątku. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną. Ich łączny dochód wynosi 1.347 zł netto miesięcznie, na dowód czego przedłożył dwa odcinki przekazów pocztowych. Skarżący dołączył również zaświadczenia lekarskie, z których wynika, że zarówno on, jak i jego żona chorują na choroby przewlekłe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. 5. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). 6. Skarżący wniósł o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. 7. Skarżący osiąga dochód z emerytury, który po zsumowaniu z dochodem żony (emerytura) wynosi 1.347,77 zł netto. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy protokołu o stanie majątkowym (k. 26-28) wynika, że stałe miesięczne wydatki kształtują się na poziomie 865 zł (telefon, energia elektryczna, gaz z butli, węgiel, wyżywienie). Do tego dochodzą wydatki na leki (zarówno Skarżący, jak i jego żona chorują na choroby przewlekłe) w wysokości 150 zł. Koszty utrzymania Skarżącego i jego żony wynoszą zatem 1.015 zł. Gdyby porównać tylko tę wielkość z wysokością uzyskiwanych dochodów należałoby uznać, że Skarżący jest w stanie pokryć tytułem wpisu sądowego kwotę 300 zł. Rozstrzygając o przyznaniu prawa pomocy oraz o jego zakresie referendarz sądowy doszedł jednak do przekonania, iż w kalkulacji tej należy uwzględnić podeszły wiek Skarżącego ([...] lat) oraz jego żony ([...] lata), a także stan ich zdrowia i wynikające z tego wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia nieplanowanych wydatków. Nie bez znaczenia jest ponadto stosunkowo krótki termin (7 dni) na uiszczenie wpisu sądowego. 8. Z tych też względów referendarz sądowy uznał, że wniosek Skarżącego o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł jest zasadny. Każdy dodatkowy wydatek na inny - od wskazanych wyżej – cel mógłby bowiem doprowadzić do zachwiania podstaw egzystencji jego i jego żony. Zwolnienie to podyktowane jest również realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do kontroli przez niezawisły sąd wydanego w stosunku do Skarżącego aktu z zakresu administracji publicznej bez nieuzasadnionej zwłoki, która kontrolę tę może uczynić iluzoryczną. Żadne ograniczenia natury finansowej nie mogą zamykać Skarżącemu dostępu do sądu. 9. Ubocznie jedynie referendarz sądowy zauważa, że na powyższe rozstrzygnięcie nie mogło mieć wpływu to, iż Skarżący nie ustosunkował się do wezwania do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, gdyż ze wspomnianego wyżej protokołu o stanie majątkowym (k. 27 akt administracyjnych) wynika, że takowych Skarżący nie posiada. Negatywnych dla Skarżącego konsekwencji referendarz sądowy nie wyciągnął również z faktu nienadesłania zeznań podatkowych za lata 2006-2007, dając w tym zakresie wiarę wyjaśnieniom Skarżącego, że jedynym źródłem dochodów jego i jego żony jest emerytura. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.