III SA/Wa 1147/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do listopada 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący S. M. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że osiąga dochód w wysokości 676,08 zł i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej – zamknął ją w 2012 r. Podał, że jego zadłużenie wynosi 160.000 zł z tytułu najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w W. . W 2008 r. zapadł prawomocny wyrok eksmisyjny, zaś od 2012 r. Skarżący pozostaje bez mieszkania i tytułu najmu. Aktualnie oczekuje na lokal socjalny. Podkreślił, że nie posiada rachunków bankowych. Alimenty na syna wynoszą 500 zł. Wskazał, że dorabia jako [...] – zarabia średnio 2.000 zł. Oświadczył, że miesięczne wydatki wynoszą 1.550 zł (alimenty, wynajęcie pokoju, media, komunikacja miejska). Pełnomocnikowi zapłacił natomiast 1.000 zł. Skarżący przedstawił zaświadczenie o zatrudnieniu, wydruk z CEIDG, zeznanie podatkowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. W orzecznictwie wielokrotnie wyrażano pogląd o wyjątkowym charakterze tej instytucji, w przypadku której mamy do czynienia z pomocą budżetu państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie tym wskazuje się także, iż prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując to prawo, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem wspomnianej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (zob. postanowienia NSA z: 14 lutego 2014 r., II FZ 1609/13; 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r., I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r., II FZ 1005/12). Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Oceniając jego wniosek z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego nieco ponad 676 zł. Dodatkowo dorabia jako [...] , osiągając z tego tytułu średnio ok. 2.000 zł. Miesięczne wydatki określił natomiast na kwotę 1.550 zł. Z powyższego wynika zatem, że Skarżącemu pozostaje co miesiąc do dyspozycji ponad 1.000 zł. Zdaniem referendarza sądowego z kwoty tej jest on w stanie (nawet przy uwzględnieniu faktu pokrywania z niej kosztów zakupu żywności) zaoszczędzić sumę pozwalającą mu na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Świadczy o tym chociażby to, iż z uzyskiwanego dochodu Skarżący zdołał już odłożyć kwotę 1.000 zł, którą przeznaczył na wynagrodzenie dla pełnomocnika. W kontekście powyższego zauważyć należy, że kontrola podatkowa wobec Skarżącego wszczęta została w styczniu 2014 r. Od tego zatem czasu powinien był on liczyć się z ewentualnością sporu o rozliczenie podatku VAT, także przed sądem, co wiąże się z kolei z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Zwłaszcza, że spór ten dotyczy fikcyjności prowadzonej działalności gospodarczej, a wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi ponad 655.000 zł. Przy ocenie wniosku referendarz sądowy uwzględnił także znany mu z akt sprawy III SA/Wa 2534/14 fakt zbycia przez Skarżącego w dniu 29 maja 2012 r. lokalu mieszkalnego znajdującego się w R. za cenę 330.000 zł. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, iż wszystkie uzyskane z tej sprzedaży środki zostały rozdysponowane i aktualnie - jak deklaruje – zasobów tych już nie posiada. To wszystko sprawia, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na współobywateli byłoby w niniejszej sprawie nieuzasadnione. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów, w tym wpisu od skargi w kwocie 6.559 zł (jedynego kosztu sądowego, do opłacenia którego jest aktualnie zobowiązany). Wobec tego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.