III SA/Wa 1148/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant referent Katarzyna Daniluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. R. (dalej "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Pismem z dnia [...] lipca 2016 r. Skarżący wniósł o umorzenie mu zaległości za I kwartał 2016 r. w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 60 zł wskazując, że powodem jest "nie odbieranie kosza ze śmieciami nie z jego winy, lecz odbiorców". Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Wójt Gminy L. odmówił umorzenia Skarżącemu zaległości za I kwartał 2016 r. w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 60 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zakwestionował ustalenia organu co do prawidłowego odbioru śmieci z pojemnika Skarżącego. W dniu [...] stycznia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało decyzję, którą utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że w sprawie został należycie zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy, a wydane rozstrzygnięcie rozważa interes Skarżącego i jednocześnie interes publiczny. Zdaniem Kolegium przeprowadzona w sprawie analiza jest właściwa. Jakkolwiek ustawodawca nie przewidział możliwości umorzenia przedmiotowej opłaty ze względu na "nie odbieranie kosza ze śmieciami z winy odbiorców", organ wyjaśnił tą, podniesioną przez Skarżącego okoliczność. Z udzielonej na piśmie informacji od odbiorcy odpadów wynika, że pojemnik Skarżącego był w analizowanym okresie opróżniany, przy czym Skarżący dowoził ten pojemnik do ul. [...]. Odbiór odpadów bezpośrednio z posesji Skarżącego nie jest możliwy, bowiem ul. [...]., przy której jego nieruchomość się znajduje, jest drogą wewnętrzną i śmieciarka nie jest w stanie w nią wjechać. Ponadto, w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające sytuację majątkową (decyzje w sprawie przyznania zasiłku, informacje o wysokości opłat za energię elektryczną, wodę i ścieki, decyzja w sprawie podatku od nieruchomości) i zdrowotną (zaświadczenie o stopniu niepełnosprawności) Skarżącego. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie Kolegium uznało, że po stronie Skarżącego nie wystąpił ważny interes, o którym mowa w przepisie art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. – dalej "O.p."). Z udzielonych przez Skarżącego informacji (zawartych w pismach kierowanych do organów zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji) oraz załączonych przez niego dokumentów nie można wnosić, że dotknęło go w przedmiotowym okresie (gdy miał uiszczać opłatę, jak i teraz, gdy jest zobowiązany do jej uiszczenia) jakiekolwiek zdarzenie losowe pogarszające w istotny sposób jego sytuację materialną. Zdaniem organu, słusznie zauważył organ pierwszej instancji, że w sprawach ulg należy rozważyć także interes społeczny. Umorzenie przedmiotowej opłaty powinno następować wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, a to przez wzgląd na zasadę sprawiedliwości. Jeżeli zobowiązany nie uiści opłaty (bo zostanie mu ona umorzona), obciąży ona de facto wszystkich pozostałych mieszkańców gminy. Po wtóre, skoro wszyscy są zobowiązani tą opłatę ponosić, to umorzenie jej danej osobie, rodziłoby poczucie niesprawiedliwości u tych, którzy ją ponieśli, tym bardziej, że wśród tych osób też są i takie, których sytuacja materialna jest trudna. Oznaczałoby to w zasadzie promowanie osób niepłacących i odbierałoby motywację do jej uiszczania pozostałym zobowiązanym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący podniósł, iż odbiór odpadów nie następuje z ulicy przy której znajduje się jego nieruchomość i jest on zmuszony dowozić pojemnik ze śmieciami do ul. [...]. Skarżący oznajmij, iż nie będzie uiszczał opłaty w kwocie 60 zł, gdyż "za niewykonane prace się nie płaci". Skarżący podniósł również, iż na powyższą opłatę go nie stać, gdyż utrzymuje się z zasiłku chorobowego w wysokości 604 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Na wstępie Sąd pragnie podkreślić, że w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2018 r. (III SA/Wa 1013/17) w którym stwierdzono, że ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 O.p. nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez Państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. "Ważny interes podatnika" jest przesłanką związaną bezpośrednio z sytuacją określonej osoby. Musi on być na tyle istotny i wyjątkowy, aby jego pominięcie przyniosło dla tej osoby wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki. Uzyskanie ulgi w spłacie należności w istocie zawsze leży w interesie podatnika prowadząc bądź to do zmniejszenia jego obciążeń podatkowych, bądź to do takiego ich rozłożenia w czasie, aby były możliwe do spełnienia. Jednakże interes ten nie jest równoznaczny z przesłanką "ważnego interesu podatnika", o jakiej mowa w art. 67a § 1 O.p. Ustawodawca określił ten interes przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego doniosłość. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują obiektywne kryteria i nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Ustawodawca pozostawił organom podatkowym swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie ulg w spłacie należności podatkowych, pod warunkiem jednak, że w toku postępowania dokonają szczegółowej analizy prowadzonej sprawy pod kątem wskazanych w art. 67a O.p. dyrektyw wyboru oraz prowadzenia postępowania zgodnie z art. 120 O.p., a więc na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Ponadto Sąd podkreśla, iż uznanie administracyjne w ramach którego organ podejmuje rozstrzygnięcie nie oznacza dowolności. Organ musi bowiem uwzględnić konstytucyjne dyrektywy wyboru np. zasadę równości obywateli wobec prawa. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego nie może różnicować rozstrzygnięć w ramach tożsamych stanów faktycznych. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy zdaniem Sądu organ w sposób niedostateczny rozważył czy w sprawie nie zachodzi ważny interes podatnika. W pierwszej kolejności organ powinien dokonać rzetelnej analizy sytuacji majątkowej Skarżącego. Powyższa analiza powinna obejmować wydatki Skarżącego, w tym wydatki na "życie codzienne", w szczególności organ powinien uwzględnić, że jak wynika z skargi Skarżący utrzymuje się z zasiłku chorobowego w wysokości 604 zł. W ponownym postępowaniu organ przede wszystkim przeprowadzi rzetelną analizę sytuacji finansowej Skarżącego z uwzględnieniem statystycznych wydatków jednoosobowego gospodarstwa domowego. W zależności od rezultatów przedmiotowej analizy finansowej organ oceni, czy zapłata wskazanego w skarżonej decyzji zobowiązania podatkowego nie zagrozi egzystencji Skarżącej. Mając na uwadze poczynione ustalenia należy stwierdzić, że organy naruszyły art. 122 art. 187 § 1 i art. 191 O.p. zatem Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a uchylił skarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu pierwszej instancji.