III SA/Wa 1154/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grażyna Nasierowska, sędzia WSA Jakub Pinkowski, asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2005 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. III SA/Wa 1154/04 Uzasadnienie Wydanymi na podstawie art. 30 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) - w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako O.p., decyzjami z dnia [...] stycznia 2001 r. Nr [...] i z [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] Urząd Skarbowy-W. obciążył płatnika Spółkę "Z." sp. zo.o. odpowiedzialnością za pobrany i niewpłacony podatek z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące I,III, V-VII, IX-X i XII 1999 r. w łącznej wysokości [...]. Następnie wydaną na podstawie art. 108 i art. 116 O.p. decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego-W. orzekł o odpowiedzialności M. P., jako członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki, z tytułu zaliczek na podatek dochodowy za wymienione miesiące 1999 r. w łącznej kwocie [...] zł oraz odsetki od tej zaległości. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że na spółce jako płatniku podatku dochodowego od osób fizycznych z tytuły wypłacanych wynagrodzeń, ciążyły obowiązki płatnika tego podatku, których spółka nie wykonała. W stosunku do Spółki zostały wydane wymienione decyzje z dnia [...] stycznia 2001 r. i [...] kwietnia 2002 r., którymi organ podatkowy orzekł o odpowiedzialności spółki za pobrany i niewpłacony podatek dochodowy od osób fizycznych. Organ stwierdził, że wobec bezskuteczności wszczętej w stosunku do spółki egzekucji na podstawie art. 116 O.p. organ był uprawniony do orzeczenia o odpowiedzialności M. P. jako członka zarządu spółki za jej zaległości podatkowe. W uzasadnieniu wskazano, że M. P. pełnił funkcję członka zarządu spółki w okresie od [...] sierpnia 1997 r. do [...] października 2000 r. Od decyzji tej M. P. wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W.. W odwołaniu podatnik zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 116 § 1 O.p. Podatnik w odwołaniu podnosił, że spółka "Z." ma wierzytelność w stosunku do Konsorcjum Eksploatacji "[...]" spółka z o.o. w upadłości co jest równoznaczne ze wskazaniem majątku, z którego może być prowadzona egzekucja przeciwko spółce "Z.". Okoliczność ta zdaniem podatnika na podstawie przepisu art. 116 § pkt 2 wyklucza możliwość orzeczenia o jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Zdaniem podatnika w toku postępowania nie wyczerpano wszystkich możloiwości zaspokojenia zaległości spółki z jej majątku. Ponadto w odwołaniu M.P. podnosił, że zarząd spółki "Z." w dniu [...] czerwca 2000 r. podjął decyzję o złożeniu w Sądzie Gospodarczym wniosku o ogłoszenie upadłości. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji podzielił stanowisko zajęte w sprawie przez organ pierwszej instancji. Odpowiadając na zarzuty podniesione w odwołaniu w uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wskazanie przez podatnika w odwołaniu wierzytelności, przysługującej spółce "Z." w stosunku do innej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będącej w upadłości, nie może być uznane za wskazanie majątku spółki, z którego może być prowadzona egzekucja –art. 116 § 1 pkt 2 O.p., gdyż na podstawie art. 60 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. (t. jedn. Dz. U. Nr z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) w stosunku do upadłego nie może być wszczęte postępowanie egzekucyjne i wszelkie wierzytelności po ogłoszeniu upadłości podlegają zaspokojeniu z masy upadłościowej zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia. Organ stwierdził, że spółka "Z." zaprzestała wykonywania działalności pod dotychczasowym adresem oraz, że zlikwidowała posiadany rachunek bankowy co w ocenie organu stanowi okoliczność, o której mowa w art. 116 § 1 O.p. tj., że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji wskazano również, że podniesiona w odwołaniu okoliczność, że zarząd spółki podjął w dniu [...] czerwca 2000 r. decyzję o złożeniu wniosku o upadłości spółki, nie mogła stanowić podstawy do zakwestionowania decyzji organu pierwszej instancji, gdyż podatnik nie wskazał dowodów potwierdzających fakt zgłoszenia do sądu wniosku o ogłoszenie upadłości. Na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. M.P. wniósł Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona skarżąca podnosiła: - zbyt późne wszczęcie przez organ egzekucji w stosunku do spółki, przez co doszło do sytuacji, w której za zobowiązania podatkowe spółki odpowiedzialność ponosi skarżący - niezaspokojenie kwot, których dotyczy zaskarżona decyzja z "nadpłaty podatku od towarów i usług w kwocie ponad [...]zł", która przysługiwała spółce "Z." na koniec 2000 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej powoływana jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekając w oparciu o ten przepis poza granicami zarzutów zawartych w skardze, Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana bez wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu pozwalającym na jej prawidłowe rozstrzygnięcie. Z treści art. 116 § 1 O.p. wynika, że przesłanką do wszczęcia postępowania w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczona odpowiedzialnością jest między innymi całkowita lub częściowa bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku spółki. W aktach rozpoznanej sprawy brak jest dowodów potwierdzających fakt prowadzenia egzekucji w stosunku do "Z." w celu zaspokojenia zaległości podatkowych, za które organ uczynił odpowiedzialnym majątkowo skarżącego. Tym samym brak jest również dowodów na bezskuteczność tej egzekucji. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana bez wyjaśnienia okoliczności mającej podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tj. faktu prowadzenia przeciwko spółce egzekucji należności, których dotyczyła zaskarżona decyzja, która okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Z tego względu należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 122 i art. 187 § 1 O.p. które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Składu orzekającego w niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił w stopniu dostatecznym, czy w rozpoznanej sprawie doszło do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, tak jak to podnosił w toku postępowania skarżący powołując się na uchwałę zarządu spółki z dnia [...] czerwca 2000 r. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ zgodnie z treścią art. 116 § 1 pkt 1 lit a. zgłoszenie we właściwym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki stanowi przesłankę negatywną do orzeczenia w stosunku do członka zarządu o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Skoro skarżący powołał się na te okoliczność, przedstawiając powołaną uchwałę to organ miał obowiązek przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. W rozpoznanej sprawie organ zaniechał przeprowadzenia czynności mających wyjaśnić tę okoliczność i ograniczył się do stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skoro podatnik nie przedstawił dowodów na okoliczność wydania przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości, to brak było podstaw do stwierdzenia, że w sprawie wystąpiła przedmiotowa przesłanka negatywna do wydania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe spółki "Z.". W ocenie Sądu działanie organu w tym zakresie naruszało przepis art. 122 O.p., gdyż w zaistniałej sytuacji organ jako podmiot prowadzący postępowanie po uzyskaniu od podatnika informacji o okoliczności faktycznej mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinien był wykazać inicjatywę w celu wyjaśnienia tej kwestii zwłaszcza, że skarżący w postępowaniu podatkowym nie był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika. W tym celu organ powinien był zwrócić się do skarżącego o przedstawienie dowodów potwierdzających jego twierdzenia w zakresie ogłoszenia upadłości spółki oraz o wyjaśnienie ewentualnego braku tych dowodów i dopiero wówczas można byłoby twierdzić, że ta okoliczność została wyjaśniona w stopniu dostatecznym dla rozstrzygnięcia sprawy. Wobec niewyjaśnienia tej kwestii przez organ w sprawie doszło do stanu, w którym podatnik powołał się na ważną dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność faktyczną, której co prawda nie udowodnił w stopniu dostatecznym, ale również organ nie podjął się wyjaśnienia zasadności twierdzeń skarżącego w tym zakresie. Sąd zważył również, że postępowanie podatkowe w rozpoznanej sprawie toczyło się tylko z udziałem skarżącego, mimo że jak wynika z akt sprawy w tym samym okresie co skarżący członkiem zarządu spółki "Z." był również T.S.. Z uwagi na treść art. 116 O.p. w zaskarżonej decyzji należało zaznaczyć, że orzeczona nią odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe spółki ma charakter solidarny. Ze względu na solidarny charakter odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, drugiego członka zarządu na podstawie art. 133 O.p. należało uznać za stronę postępowania przeprowadzonego przez organ podatkowy w niniejszej sprawie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 3 marca 2004 r. III S.A. 2889/02, LEX nr 134014). W rozpoznanej sprawie postępowanie toczyło się bez udziału drugiego członka zarządu, któremu przysługiwał w tym postępowaniu status strony, co na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Zdaniem Sądu zgłaszane przez skarżącego w toku postępowania zarzuty, w których twierdził on, że zgłosił majątek, z którego możliwa była egzekucja zaległości spółki w postaci wierzytelności przysługujących spółce w stosunku do Konsorcjum Eksploatacji "[...]" spółka z o.o. w upadłości nie mogły zostać uznane za zasadne. Należy wskazać, że z treści przepisów art. 60 i 63 prawa upadłościowego wynika, że wszczęcie egzekucji w stosunku podmiotu, którego upadłość sąd ogłosił jest niemożliwe, a zatem wierzytelności wobec podmiotu upadłego nie mogą być uznane za mienie o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art.122 i art. 187 O.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy a także z naruszeniem art. 133 w związku z art. 116 § 1 i 4 O.p., które stanowiło podstawę do wznowienia postępowania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit b i c, i art. 152 orzeczono jak w sentencji. Zwrotu kosztów nie zasądzono, gdyż skarżący w toku postępowania przed Sądem nie zgłosił wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. W niniejszej sprawie skarżący nie brał udziału w rozprawie wobec czego Sąd zwolniony był z obowiązku pouczania go o skutkach niezgłoszenia wniosku w przedmiocie zwrotu kosztów w powyższym terminie.