III SA/Wa 1156/13
PostanowienieWSA w Warszawie2013-08-08
Skład orzekający: Lucyna Kaligowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, będąca rencistą z niskimi dochodami, chorująca przewlekle i samotna, może uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania?Ratio decidendi
Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, uznając, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego, który otrzymuje rentę w wysokości 900 zł, ponosi wydatki na czynsz i media w kwocie 500 zł, leczy się przewlekle i nie posiada majątku, uniemożliwia mu poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie, która musi wykazać obiektywną niemożność zdobycia środków.Stan faktyczny
Skarżący Z.B., rencista i osoba chora, zwrócił się o ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej odmowy uwzględnienia wniosku przez Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący wskazał na niskie dochody (renta 900 zł), wysokie koszty utrzymania (czynsz i media 500 zł), przewlekłą chorobę wymagającą leczenia oraz brak majątku. Wcześniej w innej sprawie (III SA/Wa 3005/12) również odwoływał się do swojej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej.Rozstrzygnięcie
Postanowiono ustanowić na rzecz skarżącego adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku postanawia ustanowić na rzecz skarżącego adwokata
Skarżący Z.B. zwrócił się o ustanowienie adwokata wskazując że jest rencistą i osobą chorą. W wykonaniu wezwania referendarza Skarżący przesłał wypełniony formularz, w którym wyjaśnił, że od kilkunastu lat leczy się na [...] . Leczył się również [...] , ale z uwagi na ceny leków musiał przerwać to leczenie. Skarżący jest osobą samotną, nie posiada bliższej rodziny. Poza kawalerką nie posiada majątku. Źródłem jego utrzymania jest renta w wysokości 900 zł. Skarżący przedłożył skierowanie do szpitala, kartę informacyjną oraz zaświadczenie lekarskie. Odwołał się również do informacji przekazanych do sprawy III SA/Wa 3005/12.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika w sprawie (taki właśnie zakres wniosku wskazano w piśmie z 10 lipca 2013 r.). Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem.
Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że zasługuje on na uwzględnienie.
Z materiałów nadesłanych do niniejszej sprawy, jak również do sprawy III SA/Wa 3005/12 wynika, że jedynym źródłem utrzymania Skarżącego jest renta w wysokości 900 zł. Dodatkowo - jak oświadczył w sprawie III SA/Wa 3005/12 – utrzymuje się ze zbierania makulatury, zaś dorywczo pomaga mu rodzina. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego wynika natomiast, że wydatki z tytułu czynszu i mediów kształtują się na poziomie 500 zł. Co istotne od kilkudziesięciu lat leczy się z powodu przewlekłej choroby, wymagającej regularnego przyjmowania leków oraz monitorowania leczenia. Leczył się także[...] .
Zdaniem referendarza sądowego opisana wyżej sytuacja materialna i zdrowotna Skarżącego jest tego rodzaju, iż nie jest on w stanie zgromadzić środków potrzebnych na opłacenie wynagrodzenia względem wybranego pełnomocnika. W tej sytuacji zasadne jest jego ustanowienie w ramach instytucji prawa pomocy.
Z uwagi na niewysokie środki finansowe Skarżącego, fakt składania przezeń oświadczeń o stanie majątkowym pod rygorem odpowiedzialności karnej (rubryka 13 formularza PPF), jak też uprawnienie Sądu do cofnięcia przyznanego prawa pomocy (art. 249 p.p.s.a.), referendarz sądowy nie wyciągnął negatywnych konsekwencji z faktu nienadesłania pełnej dokumentacji źródłowej, tj., w szczególności zeznań podatkowych, rachunków obrazujących wydatki. Poza tym niektóre fakty udało się ustalić na podstawie akt sprawy III SA/Wa 3005/12, do których to Skarżący odwołał się w formularzu PPF. Ustalono m. in., że Skarżący nie posiada rachunku bankowego, nie korzysta z pomocy opieki społecznej, nie jest zadłużony.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło