III SA/Wa 1165/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Dziełak, sędzia WSA Jerzy Płusa, asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2005 r. sprawy ze skargi P. W., M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego na rok 2004 z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 1165/04 Uzasadnienie Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. Prezydent Miasta P. na podstawie ustalił J., M. i P. W. wysokość łącznego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości od nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...]. Od decyzji tej P. W. i M. W. wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. W odwołaniu podatnicy nie zgodzili się z zasadnością wymiaru podatku od nieruchomości od części nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] o powierzchni 1500 m2. podatnicy podnosili, że ta część nieruchomości powstała z wydzielenia z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,8 ha działki przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową. Po śmierci ojca podatników J. W. w roku 2001 stali się oni współwłaścicielami obydwu tych działek gruntu. W roku 2003 nastąpiła zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w wyniku, której działka o powierzchni 1500 m2 została zaliczona do działek przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Zdaniem podatników przedmiotowa działka nadal ma charakter rolny i dlatego nie powinna być ona opodatkowana podatkiem od nieruchomości, a podatkiem rolnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P.. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że przedmiotowa działka, której powierzchnia wynosi dokładnie 1523 m2 składa się z gruntów rolnych o powierzchni 648 m2 i gruntów przeznaczonych pod budownictwo o powierzchni 975 m2. Od części działki przeznaczonej pod zabudowę organ gminy ustalił podatek od nieruchomości zaś od pozostałej części działki mającej charakter rolny organ ustalił podatek rolny. Organ drugiej instancji stwierdził, że część działki przeznaczona pod zabudowę w ewidencji gruntów jest sklasyfikowana jako grunty budowlane i z tego względu działka ta na podstawie art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t. jedn. Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.) w dalszej części powoływanej jako u.p.r., nie podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym. Zgodnie z tym przepisem opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne. Organ w decyzji podnosił, że przedmiotowa część nieruchomości podatników nie spełnia określonego w art. 2 ust. 1 u.p.r. warunku do uznania jej za gospodarstwo rolne w postaci powierzchni gruntu przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy. Zgodnie z treścią art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 100, poz. 1086 ze zm.) podstawę m.in. wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów. Zdaniem organu skoro przedmiotowy grunt w ewidencji gruntów nie został sklasyfikowany jako użytek rolny to na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.l. podlegał opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego podatnicy wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zaskarżonej decyzji podatnicy zarzucili naruszenie: - art. 46 § 1 i art. 55 § 3 k.c. - przepisów § 67 i 68 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.), w dalszej części uzasadnienia powoływanego jako rozporządzenie - art. 1 art. 2, art. 3 u.p.r. - art. 1a ust. 1 pkt. 6, art. 1a ust. 2 pkt 1, art. 2 ust. 2 i art. 7 ust. 1 pkt 4 lit b u.p.l. - art. 2 ust. 1 pkt. 1 i 4 art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i 4 u.p.l. ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78 ze zm.) W uzasadnieniu skargi skarżący podnosili, że organy podatkowe w toku postępowania podatkowego nie wyjaśniły charakteru nieruchomości, której dotyczył zaistniały w sprawie spór. Skarżący podnosili, że nieruchomość ta w ewidencji gruntu oznaczona jest symbolami, które na podstawie przepisu § 68 ust. 1 pkt 1 i 5 rozporządzenia właściwe są do oznaczenia gruntów rolnych zabudowanych, a zatem organ niezasadnie stwierdził w decyzji, że grunt którego dotyczy spór pomiędzy skarżącymi i organami podatkowymi jest nieruchomością nie mającą charakteru rolnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę powołując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, zarzuty w niej wywiedzione uznało za bezzasadne i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Oceniając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem Sąd w pierwszej kolejności wziął pod uwagę okoliczność, że przy wymiarze podatku od nieruchomości lub podatku rolnego organy podatkowe zobowiązane są badać charakter gruntu będącego przedmiotem opodatkowania określony w ewidencji gruntów. W art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.l. ustawodawca stanowi, że przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości są grunty. W przepisie art. 2 ust. 2 u.p.l. ustawodawca z opodatkowania podatkiem od nieruchomości wyłączył grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Przepisy te pozostają w korelacji z przepisem art. 1 u.p.r. który stanowi, że opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Z tego względu należy stwierdzić, że w sytuacji faktycznej, w której podatnik jest właścicielem gruntów o charakterze rolnym i gruntów nie mających tego charakteru organ powinien ustalić, jakie grunty będą opodatkowane podatkiem od nieruchomości a jakie podatkiem rolnym w oparciu o dotyczące tych gruntów zapisy w ewidencji gruntów. Dane zawarte w ewidencji gruntów, jak to słusznie wskazali skarżący, na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Przytoczone powyżej przepisy art. 1 u.p.r. i art. 2 ust. 2 u.p.l. stanowią realizację postanowień przytoczonego przepisu art. 21 ust. 1 w zakresie wymiaru podatków. W ocenie Sądu w rozpoznanej sprawie organy nie wyjaśniły w sposób dostateczny charakteru gruntu, którego dotyczył zaistniały w sprawie spór skarżących z organami podatkowymi. Skarżący w dniu 16 marca 2005 r. złożyli do Sądu wypis z rejestru gruntów z dnia [...] lutego 2003 r. w wypisie tym przedmiotowa część działki gruntu skarżących o powierzchni 975 m2 została określona jako tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem R IVb. W znajdującym się w aktach sprawy wypisie z ewidencji gruntów z dnia [...] lipca 2000 r. przedmiotowy grunt został określony w sposób identyczny. Sąd zważył, że zgodnie z treścią § 68 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w ewidencji gruntów symbolem R oznacza się grunty orne, które wchodzą w skład użytków rolnych. Według pkt 18 załącznika do rozporządzenia oznaczenie IVb oznacza klasę bonitacyjną gruntu rolnego. Zgodnie z przepisem § 68 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia grunty rolne zabudowane, oznaczone są symbolem złożonym z litery "B" oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego, stanowiącego część składową oznaczenia klasy gleboznawczej gruntu, na którym wzniesione zostały budynki, np. B-R, B-Ł, B-Ps. W przepisie § 67 pkt 3 prawodawca obok użytków rolnych wyodrębnił kategorię użytków gruntowych w postaci gruntów zabudowanych i zurbanizowanych do oznaczenia, których na podstawie przepisu § 68 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia służy symbol B. W świetle powołanych przepisów należało stwierdzić, że ewidencja gruntów prowadzona dla nieruchomości skarżących wykazuje rozbieżność gdyż sporny grunt klasyfikuje jako tereny mieszkaniowe jednakże dla ich oznaczenia posługuje się symbolem określonym dla gruntów rolnych. Z tego względu należało stwierdzić, że w sprawie doszło do sytuacji, w której klasyfikacja gruntu skarżących w ewidencji gruntów nie została wyjaśniona przez organy podatkowe w postępowaniu podatkowym. W toku postępowania organ odwoławczy nie wyjaśnił tej okoliczności mimo, że skarżący w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wskazywali na konieczność jej wyjaśnienia w toku postępowania. Okoliczność ta zdaniem Sądu ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia jakiemu podatkowi podlega sporny grunt, gdyż jak już wskazano na wstępie przepisy ustawy o podatku rolnym i ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jako przesłankę do objęcia gruntów zakresem tych ustaw wskazują sposób ich sklasyfikowania w ewidencji gruntów. Z tego względu należało stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w prowadzonym postępowaniu podatkowym nie wyjaśniło okoliczności faktycznej mającej decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przez co zaskarżona decyzja naruszała przepisy art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd zważył, że decyzja organu pierwszej instancji utrzymywała w mocy decyzję, która oprócz skarżących w swej treści jako adresata tej decyzji wymieniała J. W.. Z akt sprawy wynika, że współwłaścicielem nieruchomości, której dotyczy sprawa od [...] stycznia 2001 r. obok skarżących był również ich ojciec J. W.. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący podnieśli, że przed wydaniem tej decyzji ich ojciec zmarł. Śmierć podatnika jest istotną okolicznością faktyczną, która powoduje, że po śmierci nie może być on stroną postępowania podatkowego, zwłaszcza w zakresie wymiaru podatków rolnego i od nieruchomości, gdyż przesłanką powstania obowiązku podatkowego w tych podatkach jest co do zasady stan, w którym podatnik jest właścicielem, posiadaczem lub użytkownikiem przedmiotu opodatkowania. W rozpoznanej sprawie po złożeniu przez skarżących odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w sprawie istniała wątpliwość natury prawnej, czy zaskarżona decyzja została skierowana do podmiotu będącego stroną postępowania podatkowego. Skierowanie decyzji do podmiotu nie będącego stroną postępowania podatkowego na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 O.p. stanowi przesłankę do stwierdzenia jej nieważności. Organ drugiej instancji w toku postępowania nie wyjaśnił tej okoliczności faktycznej, która miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przez co naruszył przepisy art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Nie wyjaśnienie przez organy podatkowe istotnych elementów rzeczywistego stanu faktycznego spowodowało niemożność ocenienia przez Sąd zasadności podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia prze organy podatkowe przepisów prawa materialnego. W tym stanie sprawy Sąd nie mogąc stwierdzić jak przedstawiał się stan faktyczny sprawy nie mógł dokonać jego kwalifikacji prawnej według przepisów prawa materialnego, przez co niemożliwym było stwierdzenie, czy organy podatkowe dokonały wymiaru zobowiązania podatkowego zgodnie z treścią tych przepisów. Reasumując należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 122 i art. 187 § 1 O.p. które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.