III SA/Wa 1165/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Kamińska, , po rozpoznaniu w dniu 8 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług postanawia - odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. - J. K. w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł złożył zażalenie na to zarządzenie wnosząc w nim o jego uchylenie ze względu na trudną sytuację majątkową. Pismo to zgodnie z oświadczeniem zawartym w jego treści zostało zakwalifikowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, referendarz sądowy WSA w Warszawie wezwał skarżącego do nadesłania wypełnionego formularza PPF oraz do przedstawienia informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Skarżący w wyznaczonym terminie nadesłał formularz PPF wnosząc w nim o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wskazał, że uzasadnienie zwolnienia od kosztów sądowych przedstawił w piśmie z dnia 12 lipca 2007 r. W piśmie tym wyjaśnił, że złożył trzy skargi, od których wpis wynosi łącznie 1.500 zł, a opłata wpisu w tej wysokości stanowiłaby poważny uszczerbek w jego budżecie domowym. Skarżący stwierdził, że nie posiada środków pieniężnych w wysokości wystarczającej na pokrycie zarówno niezbędnych kosztów utrzymania jak i zapłaty wpisu. Zadeklarował, że chce zapłacić zaległe podatki, ale również zależy mu, aby Urząd Skarbowy poważnie potraktował jego sytuację. We wniosku PPF wskazał następujące okoliczności: "trudna sytuacja materialna, koszty utrzymania domu, brat Z. – na dożywociu – na słowo honorowe". Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i bratem. Jego żona posiada dom o powierzchni 340 m. kw. (nieodebrany i bez księgi wieczystej) oraz działkę o powierzchni 920 m. kw., na której znajduje się dom. Skarżący nie wykazał oszczędności i przedmiotów wartościowych, wskazując, że posiada samochód "osob/cięż." [...], rok produkcji – 1999 o nieznanej mu wartości. Z oświadczenia wynika także, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której w 2006 r. uzyskiwał dochód miesięczny w wysokości 1.948,85 zł (przed opodatkowaniem), a jego żona i brat otrzymują emerytury w wysokości 943,37 zł oraz 1.006 zł. Skarżący nie przedstawił dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących jego dochodów i sytuacji majątkowej, wskazanych w wezwaniu Referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 17 lipca 2007 r. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2007 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a pismem z dnia 18 września 2007 r. skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej "p.p.s.a.", od zarządzeń i postanowień referendarza można wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z kolei, jak stanowi przepis art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a. Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, może obejmować między innymi zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić, jeśli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona jest zobowiązana ponieść koszty sądowe. Możliwość przyznania prawa pomocy jest więc uzależniona od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby można było jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie pełnych kosztów postępowania będzie wiązało się z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego jego i rodziny. Pod pojęciem tym należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych. Podkreślenia wymaga, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku i przesłanek wymienionych w treści art. 246 p.p.s.a. Łączna wysokość kosztów sądowych, które ciążą na skarżącym z tytułu wpisów od skarg wniesionych w sprawie niniejszej oraz sprawach o sygn. III SA/Wa 1163/07 oraz III SA/Wa 1164/07 stanowiących w chwili obecnej jedyny pewny składnik tych kosztów wynosi 1.500 zł. Sytuację majątkową skarżącego na tym etapie postępowania należało zatem analizować w kontekście możliwości uiszczenia takiej właśnie sumy. Oceniając, w świetle poczynionych powyżej uwag, wniosek złożony przez skarżącego Sąd stwierdził, iż przedstawiona w nim sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wskazał w jego treści na wysokość dochodów osiąganych z prowadzonej działalności gospodarczej oraz dochodów z tytułu emerytury otrzymywanych przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wskazał również na posiadany majątek w postaci samochodu [...] oraz stanowiącego własność żony domu o powierzchni 340 m2 bez odbioru technicznego z działką o powierzchni 920 m2. Poza przytoczeniem wskazanych danych swojego wniosku nie uzasadnił, odwołując się jedynie do pisma z dnia 12 lipca 2007 r., w którym stwierdził, że jego sytuacja gospodarcza jest zła, a kwota wpisu w łącznej wysokości 1.500 zł będzie stanowiła bardzo poważny uszczerbek w budżecie domowym. Podkreślenia zatem wymaga, że skarżący nie przedstawił na poparcie swoich argumentów żadnych dodatkowych danych ani dokumentów, pomimo wezwania skierowanego pismem z dnia 17 lipca 2007 r. W piśmie tym wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów, które pozwoliłyby ocenić wysokość zasobów majątkowych którymi dysponuje, w tym zeznań podatkowych za lata poprzednie, informacji o zbywanych składnikach majątkowych oraz wyciągów z rachunków bankowych. Skarżący nie przedstawił również dokumentów, na podstawie których można ustalić na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania koniecznego. Uniemożliwił tym samym Sądowi ustalenie czy poniesienie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie mogłoby wiązać się z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. Do uwzględnienia złożonego wniosku nie wystarcza bowiem samo oświadczenie, że skarżący nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych. Konieczne jest natomiast przedstawienie pełnego obrazu sytuacji majątkowej, której analiza będzie prowadziła do takiego właśnie wniosku. Jak już wyjaśniono obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy ciąży z mocy art. 246 § 1 u.p.p.s.a. na wnioskodawcy. Jeżeli zatem przedstawiony przez niego w formularzu PPF obraz sytuacji majątkowej nie jest wyczerpujący i dodatkowo nie ma możliwości analizy nadesłanych przez niego dokumentów źródłowych - wobec niewywiązania się z wezwania skierowanego na podstawie art. 255 u.p.p.s.a. - to konsekwencje takiego stanu rzeczy ponosi wnioskodawca. Ze wskazanych na wstępie względów ocena Sądu orzekającego o przyznaniu bądź odmowie przyznania prawa pomocy musi się bowiem opierać jedynie o okoliczności, co do których brak wątpliwości i które jeśli nie zostały wprost udowodnione to przynajmniej w dostatecznym stopniu uprawdopodobnienie. W niniejszej sprawie skarżący swoich twierdzeń odnośnie braku środków na poniesienie kosztów sądowych nie uprawdopodobnił, zaś ocena danych przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia choćby w częściowym zakresie. Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 260 u.p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.