III SA/Wa 1168/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Grzegorz Nowecki, Sędziowie sędzia WSA Dominik Gajewski, sędzia WSA Katarzyna Owsiak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2017 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę 1. Postępowanie przed organami egzekucyjnymi. 1.1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: SKO) z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta W. (organ pierwszej instancji) z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] w sprawie nie uznania zarzutów zgłoszonych przez Z.G. (dalej: Skarżąca) w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz nr [...] z dnia 29 września 2014 r. w związku z nieuregulowaniem podatku od nieruchomości za okres styczeń-marzec 2011 r. oraz marzec-kwiecień 2013 r. 1.2. Z uzasadnienia postanowienia SKO wynika, że wobec Skarżącej zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne dotyczące należności pieniężnej z tytułu podatku od nieruchomości. Zawiadomieniem z dnia 8 grudnia 2014 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego Skarżącej. 1.3. Skarżąca wniosła skargę na czynności egzekucyjne podjęte w sprawie, zarzucając organowi pierwszej instancji niesłuszne obciążenie jej podatkiem, który już został przez nią zapłacony. Następnie Skarżąca doprecyzowała, że żąda rozpatrzenia skargi jak i zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.) 1.4. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] SKO oddaliło skargę na czynności egzekucyjne. 1.5. Pismem z dnia 10 marca 2015 r. SKO przekazało organowi pierwszej instancji zarzuty z prośbą o rozpatrzenie zgodnie z właściwością. 1.6. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r. organ pierwszej instancji postanowił nie uznać zarzutów zgłoszonych przez Skarżącą w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz nr [...] z dnia 29 września 2014 r. 1.7. W zażaleniu Skarżąca wskazała, że jako podstawę do nieuznania zarzutów podano przekroczenie terminu do ich złożenia. Natomiast w ocenie Skarżącej organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że obywatel powinien być prawidłowo pouczony o terminie do złożenia odwołania od krzywdzącej go decyzji organu. Zatem skoro Skarżącą pouczono o terminie 14 dni do złożenia zarzutów, to nie powinna ponosić negatywnych skutków związanych z wadliwym pouczeniem. 1.8. SKO postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a jednym z obligatoryjnych elementów tytułu wykonawczego jest pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Strona, która uchybiła terminowi do wniesienia zarzutu, może złożyć zarzut wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skutkiem niezłożenia takiego wniosku jest bezskuteczność zarzutu - organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do jego rozpatrzenia. SKO nadmieniło, że Skarżąca nie zwróciła się w przedmiotowej sprawie z prośbą o przywrócenie uchybionego terminu i wskazało jednocześnie, że z zebranego materiału wynika, iż tytuły wykonawcze zostały doręczone Skarżącej w dniu 29 grudnia 2014 r., zatem dnia 30 grudnia 2014 r. rozpoczął bieg ustawowy termin do wniesienia zarzutów, który upłynął dnia 5 stycznia 2015 r. natomiast zarzuty zostały wniesione w dniu 12 stycznia 2015 r. - nie został więc zachowany termin wskazany w art. 27 ust. 1 pkt 9 u.p.e.a. SKO podkreśliło, że znajdująca się w aktach sprawy kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru z datą otrzymania przez Skarżącą w dniu 29 grudnia 2014 r. (wskazywaną przez organ jako data doręczenia tytułów wykonawczych) dotyczy sprawy o znaku [...], który to numer dotyczy zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 8 grudnia 2014 r. SKO wyjaśniło też, że termin 14 dni na wniesienie środka odwoławczego, o którym pisze Skarżąca przysługiwał na wniesienie skargi na zajęcie egzekucyjne, co zostało wskazane w pouczeniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 8 grudnia 2014 r. Zatem z akt nie wynika aby Skarżącą pouczono, że przysługuje jej termin 14 dni na złożenie zarzutów lecz wynika z nich, że o terminie takim Skarżąca była pouczona w odniesieniu do środka zaskarżenia jakim jest skarga. SKO podkreśliło, że Skarżąca została prawidłowo pouczona o przysługującym jej 7-dniowym terminie na złożenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zatem podniesiony w zażaleniu zarzut o braku prawidłowego pouczenia jest bezzasadny. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. Skarżąca nie zgodziła się wydanym postanowieniem i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła postanowieniu SKO całkowitą sprzeczność ustaleń z materiałem zawartym w aktach sprawy i z materiałem w załączonej dokumentacji w teczce zatytułowanej "akta egzekucyjne"; nieprawidłową datę wpisaną w treści orzeczenia oraz brak dwóch podpisów pod treścią postanowienia. 2.2. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 3.1. Skarga nie jest zasadna. 3.2. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. 3.3. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.4. Przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji nie wykazała, że rozstrzygnięcie SKO, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd uznał zatem, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. 3.5. Spór sprowadza się do ustalenia, czy sformułowane przez Skarżącą w piśmie nadanym w dniu 12 stycznia 2015 r. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały złożone w terminie przewidzianym dla tej instytucji w przepisach prawa. Jednocześnie wskazać należy, że pierwotnie pismo Skarżącej zatytułowane było jako skarga na czynności egzekucyjne, jednak w terminie późniejszym sformułowane zostało żądanie rozpatrzenia go zarówno jako skargi na czynności egzekucyjne jak i zarzutów w sprawie prowadzenia postepowania egzekucyjnego. W sprawie skargi na czynności egzekucyjne toczyło się odrębne postępowanie. 3.6. Na wstępie odnieść się należy do przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, przy czym w myśl § 5 tego artykułu wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przypomnieć także należy, że art. 27 § 1 u.p.e.a. określa wymogi formalne tytułu wykonawczego, stanowiąc w pkt 9, iż w tytule tym zawarte jest m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z powyższego przepisu wynika, że możliwość wniesienia zarzutów przez zobowiązanego ograniczona została do 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. możliwość wniesienia zarzutów jest więc ograniczona w czasie. Dłużnik może złożyć zarzuty w stosunku do tytułu wykonawczego w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Termin ten uznać należy za termin procesowy. Uchybienie takiemu terminowi powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. wynika, iż tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Pouczenie to jest skuteczne w dniu doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, w związku z czym od tego dnia liczy się upływ terminu do zgłoszenia organowi egzekucyjnemu zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nawet jeszcze wcześniej w ramach postępowania zabezpieczającego (postanowienie o zabezpieczeniu – art. 166b u.p.e.a.), nie zaś w jego toku. Z tego też względu w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że zarzuty nie mogą być nawet uzupełniane w terminie późniejszym. Powyższe nie przekreśla możliwości ingerowania przez zobowiązanego w tok postępowania egzekucyjnego, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 33 u.p.e.a. Ustawa przewiduje bowiem szereg innych środków służących podjęciu przez niego obrony m.in. skargę na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.), czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.). W świetle powyższego, bez wątpienia wniesienie zarzutów po upływie 7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego jest bezskuteczne. Termin do wniesienia zarzutu jest terminem procesowym zawitym, którego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego. Jeśli zaś, pomimo uchybienia terminu, organ egzekucyjny i wierzyciel prowadzą merytoryczne postępowanie odnośnie zarzutu, to naruszają przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W takim przypadku nie ma bowiem podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu. 3.7. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że Skarżąca została pouczona w tytułach wykonawczych o przysługującym jej prawie do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni, stosownie do przepisu art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Odpisy tytułów wykonawczych zostały jej doręczone w dniu 29 grudnia 2014 r. (k. 12 akt egzekucyjnych). Tytuły wykonawcze na stronie drugiej zawierają pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawie wniesienia zarzutów – w terminie 7 dni – ze wskazaniem, co może być podstawą zarzutów. W kwestii doręczenia spornych tytułów wykonawczych wskazać należy, że na karcie nr 12 akt egzekucyjnych znajduje się kopia potwierdzenia odbioru przez Skarżącą osobiście w dniu 29 grudnia 2014 r. zawiadomienia o zajęciu nr [...] z dnia 8 grudnia 2014 r. wraz z tytułami wykonawczymi z dnia 29 września 2014 r. nr [...] i [...]. Nie ma też wątpliwości w ocenie Sądu, że korespondencja powyższa dotyczyła zawiadomienia o zajęciu nr [...] z dnia 8 grudnia 2014 r., gdyż również na zwrotnym poświadczeniu odbioru widnieje ten sam co na zawiadomieniu numer sprawy [...] (podobnie jak na zwrotnym poświadczeniu odbioru adresowanym do banku – karty nr 12 i 13 akt egzekucyjnych). Z akt sprawy wynika, że zarzuty (pierwotnie skarga na czynności egzekucyjne) zostały zgłoszone przez Skarżącą w piśmie nadanym w dniu 12 stycznia 2015 r. (k. 14-16 akt egzekucyjnych) a zatem po upływie siedmiodniowego terminu. W konsekwencji zasadnie organ egzekucyjny odmówił uznania zarzutów z powodu uchybienia terminu do ich wniesienia. 3.8. Podkreślić ponownie należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest już pogląd, iż zarzuty zgłoszone po upływie 7-dniowego terminu są spóźnione i nie mogą być rozpatrzone (tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2011r., sygn. akt II FSK 368/2010). 3.9. Zauważyć w tym miejscu należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do określenia w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. Z jednej strony przyjmuje się, że powinno się wówczas oddalić zarzuty bądź umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów, albo nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu. Sądy administracyjne akceptują również tego typu rozstrzygnięcia jak odmowa wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny pierwszej instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia. We wszystkich tych przypadkach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania (tak m.in. w wyroku WSA w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 849/12 oraz powołane tam poglądy B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 335 i nast.) W wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3770/14 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego o odmowie wszczęcia postępowania, gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej. Sąd w rozpoznawanej sprawie podziela przywołany pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednakże pomimo, iż rozstrzygniecie organu pierwszej instancji nie uznaje zarzutów skarżącego z uwagi na uchybienie terminu, a nie odmawia wszczęcia postępowania, to zadaniem sądu nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy. Niewątpliwie bowiem uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów spowodowało bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co doprowadziło do zamknięcia drogi dalszego postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Ostateczne wykorzystanie tej, czy innej instytucji kończącej postępowanie z powodów formalnych, nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy ani na uprawnienia Skarżącej do weryfikowania rozstrzygnięcia podjętego w pierwszej instancji (tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 93/15). 3.10. Wobec powyższego, sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie organy egzekucyjne nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego aktu. Odnośnie zarzutu wskazującego na sprzeczność ustaleń z materiałem dowodowym zawartym w aktach sprawy Sąd wskazuje, że skarżone postanowienie i zawarte tam twierdzenia co do stanu faktycznego sprawy znajdują odzwierciedlenie w aktach egzekucyjnych przedłożonych Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę. Za niezasadne uznał Sąd również zarzuty odnoszące się do braku podpisów pod treścią postanowienia SKO, gdyż jak wskazał organ są to podpisy własnoręczne, a identyfikacja składu orzekającego nie nastręcza problemów, gdyż został on przywołany w początkowej części postanowienia ze wskazaniem imion, nazwisk i funkcji członków składu. Omyłka w zakresie daty wydania skarżonego postanowienia została natomiast sprostowana postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r. 3.11. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.