III SA/Wa 117/06

WyrokWSA w Warszawie2006-04-05

Skład orzekający: Jerzy Płusa, Alojzy Skrodzki, Dariusz Turek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pozwalają na umorzenie samych odsetek za zwłokę od składek na ubezpieczenia społeczne, a jeśli tak, to jakie są przesłanki takiego umorzenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.) dopuszczają możliwość umorzenia samych odsetek za zwłokę od składek. "Należności z tytułu składek" obejmują zarówno składki, jak i odsetki za zwłokę. W związku z tym, organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o umorzenie samych odsetek, oceniając je w ramach uznania administracyjnego i z uwzględnieniem zasad postępowania administracyjnego, a nie odrzucać ich z góry z powodu rzekomego braku podstaw prawnych.
Stan faktyczny
Skarżący Z. P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z wnioskiem o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, uzasadniając to niskimi dochodami z działalności gospodarczej. ZUS i Prezes ZUS odmówili umorzenia, argumentując m.in. brakiem podstaw prawnych do umorzenia samych odsetek oraz niewykazaniem przez skarżącego całkowitej nieściągalności należności i ciężkich skutków dla rodziny. Skarżący w skardze zarzucił naruszenie przepisów Kpa i u.s.u.s., wskazując na błędną interpretację przepisów dotyczących umorzenia odsetek oraz nieuwzględnienie jego argumentów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Sędziowie Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2005 r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. oddalił odwołanie Z. P. - Skarżącego w rozpatrywanej sprawie, od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] stwierdzającej podleganie Skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym oraz zobowiązującej go do opłacenia za okres od dnia 1 października 1999 r. do dnia 30 listopada 2004 r. składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami. W pkt 2 sentencji tego wyroku Sąd Okręgowy orzekł o przekazaniu sprawy w zakresie umorzenia odsetek do rozpatrzenia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.. We wniosku o umorzenie należności z tytułu składek z dnia 12 lipca 2005 r. Skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej "ZUS", z prośbą o wyrażenie zgody na spłatę zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i umorzenie odsetek za zwłokę od tych należności. Wniosek uzasadniał niskimi dochodami osiąganymi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...], na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 w związku z art. 28 ust. 1-3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s." - stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia części przedmiotowych należności w postaci odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że Skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu, z której uzyskuje dochód w wysokości ok. 600 zł netto miesięcznie. Żona Skarżącego zatrudniona jest w Przedszkolu Samorządowym w K. i z tego tytułu za czerwiec 2005 r. otrzymała wynagrodzenie w wysokości 2.691,92 zł brutto. Na utrzymaniu Skarżącego pozostaje dwoje dzieci w wieku 15 i 13 lat. Niezależnie od powyższego organ wskazał na posiadane przez Skarżącego nieruchomości oraz rachunek bankowy, na którym saldo na dzień 4 lipca 2005 r. wynosiło 1.426,11 zł. Nadmienił, że Skarżący nie ma zaległości podatkowych, ani też innych zobowiązań. Ponadto wskazał, że zaległość Skarżącego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od października 1999 r. do września 2004 r. wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi na dzień złożenia wniosku, tj. 12 lipca 2005 r. wynosi 53.479,32 zł, z tego odsetki, stanowiły kwotę 19.947,30 zł. Następnie ZUS przytoczył odpowiednie przepisy u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1356) dotyczące umarzania należności z tytułu składek. Zdaniem ZUS, brak prowadzonej egzekucji potwierdzającej całkowitą nieściągalność należności, osiągany stały dochód z tytułu prowadzenia działalności, posiadany majątek w postaci nieruchomości, brak innych zobowiązań, a także uwzględnienie wniosku w sprawie spłaty zadłużenia w postaci układu ratalnego, jak również nie wykazanie, iż zapłata zobowiązań pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla Skarżącego i jego rodziny, wskazują, iż nie zachodzą uzasadnione przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. ZUS powołując się na art. 28 ust. 4 u.s.u.s. stwierdził również, że przepisy tej ustawy nie przewidują możliwości umorzenia jedynie samych odsetek za zwłokę. Skarżący nie zgadzając się z powyższymi ustaleniami, pismem z dnia 26 września 2005 r. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej "Prezesem ZUS", z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący argumentował, że w rzeczywistości jego stan majątkowy przedstawia się znacznie skromniej, zaś osiągane dochody z prowadzonej działalności gospodarczej wraz z dochodami żony (ok. 1.600 zł netto miesięcznie), wystarczają zaledwie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb jego czteroosobowej rodziny. Wyjaśnił, że nieruchomości, których jest współwłaścicielem nie może zbyć, ponieważ nie wyraża na to zgody drugi ze współwłaścicieli - jego brat. W ocenie Skarżącego powoływane w decyzji ZUS przepisy u.s.u.s. pozwalają na pozytywne rozpatrzenie jego wniosku. Skarżący podkreślił, że jest świadomy swoich zobowiązań i nie zwraca się z prośbą o całkowite ich umorzenie, lecz tylko częściowe w zakresie odsetek za zwłokę, tym bardziej, że jego zobowiązanie wobec ZUS z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych powstało bardziej w wyniku niedopatrzenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego niż z jego niedbalstwa. Przez cały okres, którego dotyczy sprawa, opłacał on bowiem składki w KRUS i pozostawał w przeświadczeniu, że jest ubezpieczony we właściwej instytucji. Obecnie zaś nie widzi żadnej realnej możliwości spłacenia całości ustalonego przez ZUS zobowiązania w łącznej kwocie 53.479,12 zł. Decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] września 2005 r. stwierdzającą brak podstaw do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w postaci odsetek za zwłokę za okres od października1999 r. do września 2004 r. W ocenie Prezesa ZUS, organ orzekający w pierwszej instancji rozważył wszechstronnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz podnoszone przez Skarżącego argumenty. Z kolei Skarżący wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przedłożył nowych istotnych okoliczności w sprawie. Prezes ZUS wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził, iż zachodzą okoliczności uniemożliwiające Skarżącemu spłatę zadłużenia. Podkreślił, iż zawarcie układu ratalnego spowodowało wstrzymanie biegu dalszych odsetek za zwłokę począwszy od dnia następnego po dniu złożenia wniosku o układ ratalny tj. z dniem 13 lipca 2005 r. Zdaniem Prezesa ZUS, osiągany przez Skarżącego dochód, przy braku innych obciążeń finansowych, pozwala na wywiązanie się z warunków zawartej umowy ratalnej. Niezależnie od powyższego wskazał również, że przepisy u.s.u.s. nie przewidują możliwości umorzenia jedynie samych odsetek za zwłokę. Przytoczone wyżej okoliczności, a także art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stwierdzający, iż należności z tytułu składek mogą być dochodzone przez okres co najmniej 10 lat, uzasadniają w zupełności prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego przez ZUS. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2005 r. Skarżący zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a", oraz art. 28 ust. 3a i ust. 4 u.s.u.s. poprzez nie wyjaśnienie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie i bezzasadne uznanie, iż Skarżący nie spełnia wymogów do częściowego umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w postaci odsetek za zwłokę. Zdaniem Skarżącego, organ odwoławczy swoje stanowisko oparł wyłącznie na dowodach zebranych "w pierwotnym postępowaniu", pominął podnoszone przez niego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności i przedstawione wraz z nim dowody. Zaznaczył, że nie zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w decyzjach, że u.s.u.s. nie przewiduje możliwości umorzenia samych odsetek za zwłokę. Stanowisko to stoi w sprzeczności z przepisami powoływanej ustawy. Podkreślił również, że umorzenie odsetek w jego przypadku jest tym bardziej zasadne, gdyż faktycznie nie pozostawał w zwłoce, opłacając regularnie składki w KRUS i pozostając w przeświadczeniu, że jest objęty właściwym ubezpieczeniem społecznym. Ponadto KRUS wydając decyzję o wyłączeniu go z ubezpieczenia społecznego rolników po pięciu latach podlegania temu ubezpieczeniu, nie naliczył mu odsetek za kwotę, którą przez ten okres dysponował. Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ZUS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę pod tym kątem skargę należało uznać za zasadną. Przede wszystkim zasadny okazał się zarzut skargi dotyczący błędnej interpretacji przez Prezesa ZUS przepisów u.s.u.s. w zakresie dotyczącym umarzania odsetek. Sąd nie podziela poglądu prezentowanego w decyzjach organów orzekających, iż z art. 28 ust. 4 u.s.u.s., wynika niemożność umarzania na gruncie tej ustawy, samych odsetek. Przepis ten stanowi, że umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Pod pojęciem "składek" należy rozumieć - zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 4 pkt 3 u.s.u.s. - składki na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych podlegających chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1 ustawy, tj. ubezpieczeniu emerytalnemu, ubezpieczeniu rentowemu, ubezpieczeniu w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczeniu z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W przypadku zatem umorzenia powyższych składek z mocy prawa następuje również umorzenie należnych od nich odsetek za zwłokę. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, choć wprost ustawodawca w tym przedmiocie się nie wypowiada, że we wskazanej sytuacji odsetki ulegają umorzeniu w całości lub w takiej części, w jakiej zostały umorzone składki, czyli według zasady proporcjonalności. Analizowany przepis reguluje zatem i to w sposób automatyczny wyłącznie byt wtórnych - w stosunku do zaległych składek - należności pieniężnych, w tym odsetek, w przypadku, gdy te składki przestają istnieć, tj. gdy zostają umorzone. W żadnym razie przepis ten nie pozwala na sformułowanie tezy, iż jest on przeszkodą w umarzaniu samych odsetek. W istocie art. 28 ust. 4 u.s.u.s. nie reguluje bowiem zakresu przedmiotowego instytucji umorzenia, przewidzianej na gruncie przepisów u.s.u.s., lecz określa skutki, jakie wywołuje umorzenie składek, rozumianych jak wyżej (art. 4 pkt 3 ww. ustawy). Z kolei to, jakie należności mogą być umarzane i na jakich warunkach wynika z art. 28 ust. 1 - ust. 3b, art. 30 i art. 32 u.s.u.s. W kontekście rozpoznanej sprawy należy zatem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek (podkreśl. Sądu) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Należności z tytułu składek (podkreśl. Sądu) mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Natomiast w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są "składki oraz odsetki za zwłokę (podkreśl. Sądu), koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata". W takim stanie rzeczy stanowisko organu orzekającego odnośnie braku podstaw prawnych do umarzania samych odsetek za zwłokę jest wprost sprzeczne z normatywnym znaczeniem pojęcia "należności z tytułu składek", które zostało użyte w powołanych wyżej przepisach. Podstawa prawna do umarzania w całości lub w części samych odsetek za zwłokę od składek, w rozumieniu art. 4 pkt 3 u.s.u.s., znajduje się więc w art. 28 ust. 1 i ust. 2 oraz, w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, w art. 28 ust. 3a tej ustawy. Oczywiście przy stosowaniu wskazanych przepisów u.s.u.s. należy mieć na uwadze także treść art. 30, który wyłącza stosowanie art. 28 w stosunku do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, jak również art. 32, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne. Reasumując, art. 28 u.s.u.s. pozwala na umarzanie samych odsetek za zwłokę od wskazanych w nim składek, jak i od składek wskazanych w art. 32 tej ustawy. Wnioskodawca ma przy tym, we wskazanym wyżej zakresie, pełną swobodę w wyborze należności, których umorzenia się domaga; może zatem domagać się umorzenia w całości lub w części niektórych tylko składek, samych odsetek, dodatkowej opłaty, kosztów upomnienia lub kosztów egzekucyjnych, może łączyć swoje żądania w ramach tych należności, przy czym jeśli umorzone zostaną składki to z mocy prawa umorzeniu ulegają również te należności z nimi związane, o których mowa w art. 28 ust. 4 u.s.u.s. (por. też wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt III AUa 1581/03, LEX nr 147189). W rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony - art. 61 § 1 k.p.a. Nastąpiło to poprzez złożenie przez Skarżącego wniosku z dnia 12 lipca 2005 r. o umorzenie należności z tytułu składek. We wniosku tym Skarżący zwrócił się o umorzenie odsetek za zwłokę. Również na dalszych etapach postępowania wielokrotnie podkreślał, iż jego wniosek nie dotyczy całości zadłużenia, a jedynie odsetek. Oznacza to, że zakres prowadzonego postępowania powinien uwzględniać granice nakreślone żądaniem Skarżącego. W tej sytuacji uzasadnienie decyzji i przedstawiony w nim tok rozumowania zawiera sprzeczności. Nie można bowiem jednocześnie prowadzić postępowania polegającego na ustalaniu i badaniu okoliczności dotyczących wnioskodawcy i odnoszących się do przesłanek warunkujących możliwość podjęcia rozstrzygnięcia o umorzeniu należności z tytułu składek (w tym przypadku odsetek), a z drugiej strony twierdzić, iż brak jest w ogóle prawnych podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego, gdyż przepisy u.s.u.s. w ogóle możliwości takiej nie przewidują Takie postępowanie narusza również wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów Państwa. W takiej bowiem sytuacji postępowanie prowadzone przez organ rentowy pozbawione jest jakiejkolwiek prawnej doniosłości, skoro niezależnie od istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz argumentów podnoszonych przez stronę odnoszących się do przesłanek warunkujących możliwość podjęcia pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia, organ i tak "w zanadrzu" ma argument, iż z prawnego punktu widzenia pozytywne rozpatrzenie wniosku nie jest możliwe, gdyż nie przewidują tego przepisy ustawy. Gdyby organy orzekające wyrażając taki pogląd chciałyby być konsekwentne w swoich zapatrywaniach w tym zakresie, to powinny umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Oceny powyższej nie może zmienić okoliczność, iż na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, Prezes ZUS zrezygnował z przytoczenia argumentu o prawnej niemożności umorzenia samych odsetek stwierdzając, iż podstawą prawną rozstrzygnięcia były poczynione przez ZUS ustalenia w zakresie okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 1-3 oraz 3a u.s.u.s. Skoro w niniejszej sprawie Prezes Zakładu błędnie przyjął, iż przepisy u.s.u.s. nie zwierają podstaw prawnych do umorzenia samych odsetek, a tego dotyczyła rozpoznawana sprawa, to tym samym ocena pozostałych naruszeń prawa zgłoszonych w skardze straciła rację bytu, jako że w istocie odnoszą się one do ustaleń organu, które poczynione zostały na błędnych założeniach normatywnych. W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezes ZUS, przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej oceny prawnej Sądu, zobowiązany będzie do przeprowadzenia ustaleń faktycznych właściwych i niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy umorzenia samych odsetek i oceny zasadności ich umorzenia w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne to przyznana organom administracji możliwość wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonymi (Z. Janowicz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270-271). Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienie odpowiadającego rygorom art. 107 § 3 Kpa. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W szczególności zaś decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie realizować winno wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Oznacza to, że Prezes ZUS powinien odnieść się także do tych argumentów Skarżącego, które zostały podniesione przez niego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i które uważa on za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, również w sytuacji gdy organ poglądu Skarżącego w tym zakresie nie podziela. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ZUS jako argument przemawiający za trafnością podjętego rozstrzygnięcia wskazuje, iż zasadą jest opłacenie składek na ubezpieczenia społeczne przez płatników tych składek. Sytuacja Skarżącego jest jednak szczególna. Jego zaległości nie powstały w wyniku stałego ich nieopłacenia, czy też dokonywania płatności z opóźnieniem. Zadłużenie Skarżącego powstało jednorazowo w wyniku wyłączenia go z systemu ubezpieczenia społecznego dla rolników, w ramach którego uiszczał składki i objęcia go obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym na podstawie u.s.u.s. Kwoty powstałego w ten sposób zadłużenia są znaczne. Mimo to Skarżący deklaruje wolę spłaty zaległych składek wnosząc jedynie o umorzenie odsetek za zwłokę. Odsetki te dotyczą okresu, w którym jak wskazuje Skarżący, terminowo opłacał składki na ubezpieczenia społeczne pozostając w błędnym przekonaniu, iż jest ubezpieczony we właściwej instytucji. Sytuacja taka trwała blisko pięć lat i jak podaje Skarżący, KRUS wydając po tym okresie decyzję o wyłączeniu go z systemu ubezpieczenia społecznego rolników nie naliczył odsetek od kwoty, którą przez ten czas dysponował. Respektując prawo Prezesa ZUS działającego w ramach uznania administracyjnego, do odmowy umorzenia należności z tytułu składek, powinien on jednak podejmując rozstrzygnięcie odnieść się i do tego szczególnego aspektu sprawy w kontekście ewentualności zaistnienia "uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., oraz zasad ogólnych postępowania administracyjnego sformułowanych w k.p.a., w tym zwłaszcza w art. 7 i art. 8 tej ustawy. Ponadto trzeba jeszcze wskazać, iż przed wydaniem decyzji należy umożliwić Skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Zgodnie bowiem z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odstąpienie od tego obowiązku jest możliwe w przypadkach określonych w art. 10 § 2 k.p.a. Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny rozpoznanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło