III SA/Wa 117/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Asesor WSA Maciej Kurasz (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi G. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów do postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione oddala skargę 1. Z akt sprawy wynikało, iż Prezydent Miasta Z. w związku z zaległością podatkową A. i G. małżonków Z. ("Skarżących" w niniejszej sprawie) z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2004 - 2007 wszczął wobec zobowiązanych postępowania egzekucyjne doręczając Skarżącym tytuły wykonawcze z dnia 20 czerwca 2007 r. Wystawione wobec Skarżących tytuły wykonawcze obejmujące zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2004 – 2007 zostały skierowane celem realizacji do właściwego organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. W dniu 9 sierpnia 2007 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo G.Z. z żądaniem odblokowania zajętego rachunku bankowego oraz zwrotu pobranych z konta kwot. W swoim wniosku Skarżący wskazał, iż wierzyciel niewłaściwie sformułował upomnienie, obejmujące kwotę podatku od nieruchomości za 2004 i 2005 rok, które były przedmiotem postępowania sądowego. Zdaniem autora pisma kwota ta nie mogła być egzekwowana ze względu na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2007 r. Sygn. akt III SA/Wa 2507/06 uchylający decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości. Dodatkowo w piśmie Skarżący podniósł, iż zgodnie z odrębnymi przepisami egzekucja może być prowadzona jedynie po doręczeniu upomnienia ze ściśle określoną kwotą przeznaczoną do egzekucji, zaś upomnienie na podstawie którego była prowadzona egzekucja, w jego ocenie nie spełniało wskazanego wymogu. Skarżący podniósł także, że nie otrzymał możliwości wniesienia uwag w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny. Zobowiązany wniósł o zaniechanie egzekucji, dołączając do pisma kserokopie powołanego wyżej wyroku WSA w Warszawie. Pismem z dnia 22 sierpnia 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przekazał wierzycielowi wystąpienie Skarżącego kwalifikując je jako zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i wniósł o zajęcie stanowiska wierzyciela w tym zakresie. 2. Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r., wydanym w oparciu o przepis art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – określanej dalej w uzasadnieniu orzeczenia jako "u.o.p.e.a.") oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – powoływanej jako "Kpa"), Prezydent Miasta Z. uznał zarzuty zobowiązanych za nieuzasadnione. W uzasadnieniu swojego stanowiska wierzyciel podkreślił, iż postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej i toczy się niezależnie od niego. W ocenie Prezydenta Miasta nie ulegało wątpliwości, iż pomimo złożenia wniosku o umorzenie zaległości, sama zaległość podatkowa istniała. Wierzyciel podniósł, iż orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym m.in. Sąd wstrzymał wykonanie decyzji odmawiającej umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości powoduje, iż wyłącznie decyzja w sprawie odmowy umorzenia podatku nie podlegała wykonaniu w całości, co jednak nie miało wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Ponadto wierzyciel w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że upomnienia wystawione w stosunku do Skarżących wystawione zostały według obowiązujących wzorów ze ściśle określoną kwotą podatku od nieruchomości. 3. W dniu 5 października 2007 r. do wierzyciela wpłynęło zażalenie podpisane przez G. Z., złożone w imieniu własnym i jego małżonki. W zażaleniu Skarżący domagał się jego uwzględnienia i umorzenia postępowania egzekucyjnego jako prowadzonego niezgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Zdaniem Skarżącego uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie wskazuje podstaw prawnych jego wydania, a jedynie ogólne swobodnie sformułowane opinie, co jest sprzeczne z art. 124 § 1 i § 2 w związku z art. 126 Kpa. Ponadto Skarżący podniósł, iż postanowienie to zostało wydane z naruszeniem terminu określonego w art. 34 § 3 u.o.p.e.a. a wierzyciel nie zawiadomił stron o przyczynach zwłoki w zakresie wydania postanowienia, a także nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, przez co naruszył art. 36 Kpa i co czyni w ocenie Skarżącego wydane postanowienie nieważne z mocy prawa. 4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ("SKO") działając na podstawie przepisów art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kpa, art. 18 i art. 23 § 3 i § 4 pkt 1 u.o.p.e.a. oraz art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856, ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonych przez niego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym utrzymało w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji (wierzyciela). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO uznało za bezzasadny zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku obejmującego zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2004 i 2005 wymienionego w tytułach wykonawczych. SKO potwierdziło stanowisko wierzyciela, iż postępowanie egzekucyjne jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej i toczy się niezależnie od niego. Obowiązkiem bowiem podlegającym egzekucji administracyjnej jest zaległość w podatku od nieruchomości za lata 2004 - 2007. Zdaniem organu wyższego stopnia sam fakt złożenia w organie podatkowym właściwym dla zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości wniosku o umorzenie tej zaległości nie ma wpływu na losy toczącego sie postępowania egzekucyjnego. Sytuacji tej w żadnym razie nie zmienia okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2007 r. (III SA/Wa 2507/06) uchylił decyzję SKO w Warszawie w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych i stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. SKO stwierdziło, iż powyższe orzeczenie Sądu nie może mieć wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, gdyż nie wskazują na to żadne przepisy prawa powszechnie obowiązującego. SKO przy tym zauważyło, że podstawą prowadzenia egzekucji w stosunku do Skarżących są tytuły wykonawcze, wystawione w oparciu o decyzje ustalające wymiar podatku za poszczególne lata. Decyzje te są ostateczne i z istoty rzeczy podlegają wykonaniu. Z kolei brak ich dotychczasowego wykonania uzasadniał wystawienie przez wierzyciela rzeczonych tytułów wykonawczych i wszczęcie egzekucji przez uprawniony organ egzekucyjny. Sama zaś okoliczność złożenia wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, gdyż to ostatnie postępowanie jest niezależne od toczącego się postępowania podatkowego. Dopiero ewentualne udzielenie wnioskowanej ulgi i umorzenie w całości lub w części dochodzonego obowiązku przed jego wyegzekwowaniem mogłoby mieć wpływ na losy postępowania egzekucyjnego, jednakże na obecną chwilę taki stan rzeczy nie miał miejsca. SKO w Warszawie podniosło, iż zaskarżone postanowienie wierzyciela odpowiadało prawu. 5. W skardze Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia podniósł, iż Prezydent Miasta Z. nie ustosunkował się do zgłaszanych zarzutów w terminie 14 dni od momentu otrzymania zarzutów co w ocenie wnoszącego skargę jednoznacznie świadczyło o uznaniu zasadności zarzutów. Skarżący wskazał, że wierzyciel nie skorzystał z unormowań prawnych i nie wyznaczył nowego terminu rozpatrzenia zarzutów. Nadto w ocenie wnoszącego skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w swoim postanowieniu błędnie wskazuje na nieistotność tak procesu odwoławczego, jak i prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi Skarżący powołał się także na wyrok WSA w Warszawie Sygn. akt III SA/Wa 483/07, w którym Sąd wyraził pogląd, iż skutkiem przekroczenia przez organ podatkowy terminu przewidzianego w art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej jest związanie organu podatkowego stanowiskiem podatnika zawartym we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji (tzw milcząca interpretacja). Zdaniem Skarżącego tezy powyższego orzeczenia znajdują zastosowanie w przedmiotowej sprawie. 6. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 7. Przenosząc określone w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej powoływanej jako "p.p.s.a") kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, a także biorąc pod uwagę specyfikę przedmiotu zaskarżenia, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela uznające zarzuty Skarżącego za nieuzasadnione - nie narusza przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Sąd nie dopatrzył się również w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym naruszenia prawa dającego podstawę do jego wznowienia a także przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do uzasadnienia skargi i podnoszonych w niej zarzutów Sąd wskazuje, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie postanowienia SKO w Warszawie miał obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym postanowieniem z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego. 8. Sąd po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, iż postępowanie organów administracyjnych i wydane w sprawie postanowienia organów administracyjnych były zgodne z przepisami prawa. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z zasadami określonymi w przepisach u.o.p.e.a. kwestionując prowadzenie postępowania egzekucyjnego, zobowiązany może wnieść zarzuty z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 pkt 1-10 u.o.p.e.a. Podstawą prawną zarzutu może być między innymi 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Zgodzić należy się e tym zakresie z poglądem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, iż instytucja zgłaszania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi ochronę zobowiązanego w tym postępowaniu i jest swoistym środkiem zaskarżenia, który przysługuje tylko zobowiązanemu. Zgodnie z dyspozycją art. 34 § 1 u.o.p.e.a zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 - 7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z kolei jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionował w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1a ustawy). Przepis art. 1a pkt 13 u.o.p.e.a. stanowi, że wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Ponadto z brzmienia art. 26 § 1 u.o.p.e.a. jednoznacznie wynika, że tytuł wykonawczy wystawiany jest przez wierzyciela. Zgodnie z przepisem art. 34 § 2 u.o.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. W ocenie Sądu organy administracyjne zasadnie przyjęły, iż w wystąpieniu Skarżącego z dnia 9 sierpnia 2007 r. zgłosił on zarzuty we wszczętych odrębnymi tytułami wykonawczymi postępowaniach egzekucyjnych. W złożonym piśmie Skarżący podnosił okoliczności związane z nieistnienia dochodzonego obowiązku za lata 2004 - 2005 oraz brakiem doręczenia upomnienia przed wystawieniem tytułów wykonawczych. Sąd w tym zakresie przyznał rację organom, iż zarzuty Skarżącego związane z nieistnieniem obowiązku obejmującego zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości, w świetle okoliczności związanych z brakiem zapłaty zobowiązań podatkowych ustalonych w decyzjach wymiarowych oraz wszczętymi w tym przedmiocie postępowaniami egzekucyjnymi są bezzasadne. Sąd zgodził się również ze stanowiskiem wyrażonym przez SKO, iż fakt złożenia w organie podatkowym wniosku o umorzenie zaległości podatkowych nie ma wpływu na losy toczącego sie postępowania egzekucyjnego. Sytuacji tej w żadnym razie nie zmienia okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2007 r. (Sygn. akt III SA/Wa 2507/06) uchylił decyzję SKO w Warszawie w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych i stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Nie ulegało wątpliwości, iż powołany powyżej wyrok dotyczył oddzielnego postępowania w sprawie zastosowania ulg w spłacie zaległości i nie miał on w niniejszej sprawie wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Podnieść także należy, iż analiza uzasadnienia powołanego powyżej orzeczenia wskazuje, iż przyczyną uchylenia negatywnego dla Skarżących rozstrzygnięcia były wyłącznie naruszenia prawa procesowego. Sąd odnosząc się do uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia SKO w części dotyczącej uznania za chybiony zarzutu braku określenia w upomnieniu dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym kwot zaległości podatkowej; wskazuje, iż mimo odniesienia się do faktu doręczenia prawidłowych upomnień SKO pominęło dyspozycję przepisu art. 15 § 5 u.o.p.e.a. i wydanego na jego podstawie przepisów wykonawczych. Zgodnie bowiem ogólną zasadą wyrażoną w art. 15 § 1 u.o.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Stosownie natomiast do legitymacji ustawowej wyrażonej w przepisie art. 15 § 5 u.o.p.e.a. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia miał za zadanie określić, należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Określając należności, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, minister miał kierować się rodzajem należności oraz sposobem ich powstawania. W myśl przepisu § 13 (wydanego na podstawie powołanego powyżej przepisu ustawy) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137 poz.1541 ze zm.) postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia m.in. gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Orzeczeniami, o których mowa w ww. przepisie są niewątpliwe również decyzje ustalające wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Z tych też powodów zdaniem Sądu wysyłanie do Skarżących upomnień o dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym kwotach zaległości podatkowych było zbędne. 9. Sąd odnosząc się natomiast do stanowiska Skarżącego wyrażonego w skardze, w którym wskazywał on, iż w jego ocenie przekroczenie 14 dniowego terminu do zajęcia stanowiska w przedmiocie zarzutów przez organ jednoznacznie świadczy o zasadności zarzutów zgłaszanych w postępowaniu egzekucyjnym wskazuje, iż pogląd ten nie jako nie znajdujący podstaw prawnych w obowiązujących przepisach prawa jest błędny. Sąd nie zgodził się także, ze Skarżącym, iż w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej dotyczący instytucji milczącej interpretacji prawa podatkowego i wydane na jego podstawie orzecznictwo sądowe - tym samym Sąd uznał zarzuty Skarżącego za bezzasadne. W tym stanie faktycznym i prawnym, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.