III SA/Wa 1172/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Kocewiak po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego postanawia: - odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 6 grudnia 2007 r., J. S. (dalej "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że ze względu na sytuację majątkową nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego oraz pełnomocnika. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, posiada dom mieszkalny o powierzchni 100 m. kw., gospodarstwo rolne o powierzchni 3,7 hektara. Z oświadczenia wynika także, iż jego żona nie pracuje i nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a skarżący uzyskuje wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 1.970 złotych wraz z dodatkiem (1,6 brutto - 1 godzina). Skarżący wskazał również, że spłaca kredyty bankowe w wysokości 8.000 złotych (rata miesięczna wynosi 330 złotych) oraz 2.200 złotych (rata miesięczna wynosi 220 złotych), płaci podatek od nieruchomości w wysokości 200 złotych rocznie, ponosi koszt dojazdu do pracy - około 150 złotych miesięcznie, koszt leczenia syna stanowi wydatek w wysokości 200 złotych miesięcznie, a utrzymanie mieszkania kosztuje 600 złotych miesięcznie. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedstawienia informacji i nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów. Wezwanie odebrała w dniu 16 stycznia 2008 roku żona skarżącego. Skarżący nie odpowiedział na powołane pismo. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Należy również mieć na uwadze, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ocena taka jest konsekwencją postępowania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący na podstawie art. 255 p.p.s.a. został wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego. Nie wykonał tego wezwania, a powyższe działanie nie może pozostać bez wpływu na ocenę zasadności zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Informacje zawarte we wniosku nie wystarczyły bowiem do oceny przesłanek przyznania prawa pomocy. Oświadczenia złożone na formularzu PPF nie wskazują, że skarżący jest pozbawiony źródeł dochodu oraz majątku i nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący posiada pracę uzyskując wynagrodzenie w wysokości 1.970 złotych oraz dodatki. Posiada też majątek, do którego należy dom mieszkalny o powierzchni 100 m. kw. oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 3,7 ha., a więc majątek przedstawiający znaczną wartość z uwagi na aktualne ceny nieruchomości. Niezależnie od powyższego, powtórzyć należy, że skarżący uniemożliwił pełną ocenę sytuacji majątkowej w kontekście przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. W postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która - poddana ocenie Sądu - może być, przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Skarżący nie może jednak - tak jak to uczynił w niniejszej sprawie - uchylać się od składania dokładnych oświadczeń i nadesłania materiałów przedstawiających sytuację majątkową, w jakiej się znajduje. To w interesie skarżącego leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., I FZ 63/05, niepubl.). Nie przedstawiając pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej i rodzinnej, skarżący utrudnił dokonanie jej pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 stwierdził: "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". Powtórzyć należy, iż przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem i dlatego to skarżący musi wykazać brak środków na pokrycie kosztów postępowania. Sąd natomiast ocenia powołane informacje i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., Sąd może wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.