III SA/Wa 1173/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz, po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec 2011 r. postanawia - odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji - M. Sp. z o.o. z siedzibą w O., dalej jako Skarżąca, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec 2011 r. Pismem z dnia 12 marca 2014 r. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż z uwagi na zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny, sytuację finansową Spółki oraz obecne uwarunkowania gospodarcze zarówno w bliskim jak i szeroko pojętym otoczeniu Spółki, istnieją przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, jak i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków zarówno z perspektywy Spółki, jak też innych podmiotów z jej otoczenia, w tym całych społeczności lokalnych. Skarżąca wyjaśniła, iż zaskarżoną decyzją określona została kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez podatnika za miesiące od stycznia do marca 2011 r. Łączna kwota różnic pomiędzy kwotą zadeklarowaną do zwrotu a określoną przez organ podatkowy wyniosła w przedmiotowym okresie 64.124,00 zł. Tym samym po stronie Spółki wystąpiła zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do marca 2011 r. w kwocie głównej 64.124,00 zł, plus odsetki za zaległości podatkowe należne na dzień 11 marca 2014 r. W ocenie Skarżącej ww. suma znacząco przekracza jej możliwości płatnicze. W związku z powyższym wykonanie zaskarżonej decyzji miałoby dla Spółki negatywne konsekwencje, a ponadto istotnie pogarszałoby jej płynność finansową, co mogłoby zagrozić jego dalszemu funkcjonowaniu. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji skutkować może powstaniem istotnych zatorów płatniczych po stronie Spółki, które nierzadko kończą się koniecznością likwidacji działalności, co przyniesie negatywne i nieodwracalne konsekwencje nie tylko dla Spółki, lecz także dla społeczności lokalnych, w których Spółka funkcjonuje oraz dla jej pracowników. Skarżąca podniosła, iż wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej spowoduje istotne kwotowo uszczuplenie zasobów Spółki. Obecna sytuacja płatnicza Spółki wskazuje, iż w chwili obecnej nie jest ona w stanie ponieść wydatku związanego z wykonaniem zaskarżonej decyzji bez niebezpieczeństwa wyrządzenia dla niej znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Salda środków pieniężnych na rachunkach bankowych i w kasie będących do dyspozycji Spółki obecnie są w przeważającej mierze ujemne (wynoszą łącznie - 2.619494,21 zł), co wskazuje, iż spółka bez dalszego zadłużania się nie jest w stanie ponieść kosztów wykonania decyzji. W rezultacie w celu wykonania decyzji Spółka musiałaby podjąć kroki takie jak dalsze zadłużanie się bądź sprzedaż swoich aktywów. Skarżąca wskazała, iż w świetle obecnej sytuacji gospodarczej istnieje wyższe prawdopodobieństwem braku lub opóźnienia zapłaty należności wobec Spółki. Stąd też bardzo niski poziom gotówki Spółki w stosunku do skali prowadzonej działalności wystawia Spółkę na niebezpieczeństwo wpadnięcia w spiralę braku płynności, a co za tym niewypłacalności bez jej winy, co może skutkować upadkiem Spółki. Skarżąca podniosła, iż wykonanie zaskarżonej decyzji utrudniłoby w takim samym stopniu możliwość wykonania zobowiązania podatkowego wynikającego z zeznania CIT-8 za rok 2013 r w kwocie 1.016.763,00 zł, iż spowodowałoby to konieczność dalszego zadłużania się Spółki bądź konieczność zbywania posiadanych aktywów. Naraża to Spółkę na znaczne szkody i nieodwracalne skutki albowiem częstokroć doraźnie zaciągane zadłużenie bądź szybkie zbycie aktywów jest znacznie mniej korzystne pod względem finansowym. Wskazała, iż w stosunku do Skarżącej toczą się postępowania podatkowe przed Dyrektorem Izby Skarbowej w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. oraz w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r. Kwoty potencjalnej zaległości podatkowej wynikającej z tej decyzji mogą znacznie przekroczyć kwotę wynikającą z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, jednak wobec braku ostatecznej decyzji nie mogą być w chwili obecnej w wiarygodny sposób określone przez Spółkę. Zdaniem Skarżącej wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej udaremni wykonanie przyszłych decyzji podatkowych bez ponoszenia niebezpieczeństwa tak daleko idącej ingerencji w jej funkcjonowanie, jak konieczność zbycia kluczowych dla jej działalności aktywów. Skarżąca podniosła, iż bezzwłoczne wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje utratę płynności. Wskazała, iż finansując swoją działalność kapitałem obcym jest obowiązana co miesiąc do regulowania rat w znacznej wysokości. Zaznaczyła, iż kwota raty miesięcznej z tytułu leasingowanych składników majątku Spółki wynosi aż 156.737,03 zł. Zadłużenie Skarżącej z tytułu kredytów i pożyczek na dzień 28 lutego 2014 r. wyniosło 13.947.853,0 zł, w tym z tytułu kredytów 9.600.887,00 zł. Kwota zadłużenia zakwalifikowanego jako krótkoterminowe, tj. przypadające do spłaty w ciągu najbliższych 12 miesięcy sięga 4.404.702,00 zł. W związku z powyższym Skarżąca wskazała, iż kwoty, które zobowiązana jest regulować co miesiąc oraz w ciągu najbliższych 12 miesięcy są znaczące. Każde opóźnienie w uregulowaniu kwot wynikających z leasingów, kredytów i pożyczek może natomiast skutkować wypowiedzeniem zawartych umów i np. koniecznością zwrotu przedmiotu leasingu lub natychmiastową wymagalnością wszystkich rat odpowiednio leasingów, kredytów bądź pożyczek. Skutek taki zrodziłby niepowetowane straty dla Spółki, które w przypadku leasingu dotyczyłyby braku możliwości dalszego prowadzenia działalności w oparciu o ten przedmiot leasingu, natomiast w przypadku kredytów bądź pożyczek doprowadzić mogłyby do konieczności spieniężenia znacznej części aktywów w celu spłaty zadłużenia. Wystąpienie takich zdarzeń może uruchomić reakcję łańcuchową, która w rezultacie doprowadzi do braku możliwości dalszego funkcjonowania Spółki poprzez wyzwolenie następującego ciągu zdarzeń: opóźnienie w spłacie zadłużenia, postawienie zadłużenia w stan natychmiastowej wymagalności, konieczność zbycia majątku w celu spłaty zadłużenia, konieczność ograniczenia zakresu działalności w związku ze zmniejszeniem potencjału na skutek zbycia aktywów, brak możliwości wywiązania się z zawartych umów, kary umowne wynikające z niewywiązywania się z umów i wypowiedzenie umów przez kontrahentów, dalsze trudności finansowe w wyniku naliczania kar umownych i utraty kontrahentów, utrata renomy rynkowej i w rezultacie narastanie trudności, i w końcu upadłość Spółki. Obecnie Spółka zaangażowana jest w szereg inwestycji wymagających wysokich nakładów finansowych. Inwestycje te związane są z podstawową działalnością Spółki i są niezbędne dla jej rozwoju i umożliwienia jak najlepszego wywiązywania się ze swoich zadań w zakresie gospodarki odpadami. Całkowita wartość obecnie prowadzonych i planowanych inwestycji Spółki wynosi ok. 5.165.000,00 zł. Tak wysoka kwota ponoszonych nakładów inwestycyjnych wymaga niezwykle wyważonego planowania finansowego. Zdaniem Skarżącej wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej może udaremnić realizację tych inwestycji z uwagi na zaburzenie równowagi finansowej Spółki ustalonej w jej planach finansowych. Zaniechanie inwestycji w toku lub planowanych stanowić będzie dla Spółki barierę w jej rozwoju, a tym samym spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca podkreśliła, iż do realizacji części z inwestycji M. jest zobowiązana z uwagi na to, iż posiada status Regionalnej Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych (dalej jako "RIPOK"). Niektóre z inwestycji realizowanych przez Spółkę mają tym samym status inwestycji obligatoryjnych związanych z uzyskaniem i utrzymaniem statusu RIPOK, a ich łączna wartość wynosi 935.000,00 zł. Zaniechanie lub ograniczenie tych inwestycji spowoduje utratę statusu RIPOK, a tym samym utrudni Spółce prowadzenie działalności w zakresie odbioru odpadów komunalnych, co jest jedną z podstawowych gałęzi działalności Spółki. Ponadto może wiązać się to z ryzykiem braku możliwości wywiązania się z zawartych umów na odbiór odpadów i doprowadzić do ich zerwania, co spowoduje po stronie Spółki utratę znacznego źródła przychodów. W rezultacie ograniczy to na długi okres skalę działalności Spółki i jej plany rozwojowe, a wynikające stąd istotne ograniczenie przychodów w obliczu wysokich kosztów stałych działalności (np. z tytułu finansowania dłużnego) może przyczynić się nawet do upadku Spółki. Skarżąca zanaczyła, iż wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej uchroni ją przed bardzo prawdopodobną koniecznością redukcji zatrudnienia, a w najgorszym scenariuszu uchroni wszystkich zatrudnionych w Spółce przed utratą pracy. Skarżąca podniosła ponadto, iż wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej zachwieje równowagą finansową w Spółce i uniemożliwi jej dalsze wspomaganie działalności organizacji pożytku publicznego, gdyż w pierwszej kolejności Spółka zrezygnować będzie musiała z wydatków innych niż obligatoryjne, do których zaliczają się darowizny. Zaznaczyła, iż w okresie ostatnich lat Spółka przekazywała znaczne kwoty na cele pożytku publicznego (24.100,00 zł w 2012 r., 18.300,00 zł w 2013 r. i 4.400,00 zł w 2014 r.). Wykonanie decyzji pozbawi Spółkę środków na dalsze wspieranie celów dobroczynnych. Zdaniem Skarżącej wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej doprowadzi również do wystąpienia skutków uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji również z perspektywy beneficjentów pomocy, jaka udzielana jest w wyniku dobroczynnej działalności Spółki. Skarżąca wskazała także, iż w przypadku stwierdzenia wadliwości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej koszty ewentualnej operacji zwrotu przedmiotowej kwoty i to wraz z odsetkami, obciążą wyłącznie budżet państwa, czyli de facto wszystkich podatników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "P.p.s.a.", zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyty w art. 61 § 3 P.p.s.a. zwrot sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności" oznacza, że orzeczenie uwzględniające taki wniosek ma charakter fakultatywny, a więc może, lecz nie musi być wydane nawet w wypadku, gdy w sprawie występują przesłanki przewidziane w tym przepisie, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu okoliczności, na które powołuje się Skarżąca, a mianowicie zagrożenie, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji zostanie pozbawiona płynności finansowej i środków na zapłatę zobowiązań, co może doprowadzić do zachwiania stabilności finansowej Skarżącej, sprzedaży swoich aktywów, konieczności zadłużania się, uniemożliwi regulowanie przyszłych zobowiązań podatkowych, realizację inwestycji, wspieranie celów dobroczynnych, spowoduje konieczność ograniczenia zakresu działalności, utratę renomy rynkowej i w rezultacie upadłość oraz zwolnienia pracowników nie zostały udowodnione. Skarżąca uzasadniając wniosek wskazała, iż kwota raty miesięcznej z tytułu leasingowanych składników majątku Spółki wynosi 156.737,03 zł. Zadłużenie Skarżącej z tytułu kredytów i pożyczek na dzień 28 lutego 2014 r. wyniosło 13.947.853,0 zł, w tym z tytułu kredytów 9.600.887,00 zł. Kwota zadłużenia zakwalifikowanego jako krótkoterminowe, tj. przypadające do spłaty w ciągu najbliższych 12 miesięcy sięga 4.404.702,00 zł. Jednakże podkreślenia wymaga fakt, iż Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i to w dużym zakresie. Z dokumentów załączonych do przedmiotowego wniosku wynika, iż Skarżąca w 2013 r. osiągnęła przychód w wysokości 40.802.480,67 zł., w tym dochód w wysokości 8.416.059,89 zł. Powyższe dane w zestawieniu z wartością przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynoszącej 64.124 zł wskazują, iż uregulowanie przez Skarżącą zobowiązania podatkowego określonego zaskarżoną decyzją nie pozbawi ją płynności finansowej do bieżącego regulowania należności, w tym publicznoprawnych oraz możliwości realizowania zamierzonych inwestycji, a nawet wspierania celów dobroczynnych. Odnosząc się do argumentacji Spółki, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje utratę przez nią płynności finansowej z uwagi na ujemne salda na rachunkach Skarżącej Sąd zauważa, iż Skarżąca nie nadesłała stosownych dokumentów (np. wyciągów z rachunków bankowych), które by potwierdzały w tym zakresie twierdzenia Skarżącej. Podkreślić należy, iż w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, ponoszone wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów, amortyzacja majątku trwałego itp. Istotniejsze zatem jest to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie. W związku z powyższym w ocenie Sądu Skarżąca nie wykazała, by wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby dla niej trudne do odwrócenia skutki, czy groźbę wystąpienia znacznej szkody. Wskazać także należy, iż egzekwowanie zaległości podatkowych powoduje dolegliwość w postaci uszczerbku finansowego, który, ponoszony przez Skarżącą przy regulowaniu zobowiązań podatkowych - nawet znacznych - nie jest pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżący może otrzymać zwrot uiszczonych kwot. (por.: postanowienie NSA z dnia 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1562/11). Należy również wyjaśnić, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd nie dokonuje oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 33/04 i FZ 38/04, niepubl.). Dlatego też Sąd przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania Skarżącej o wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.