III SA/Wa 1177/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno, Asesor WSA Hieronim Sęk (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi U. N. na postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej oraz wyrażenia zgody na rozłożenie tej zaległości na raty p o s t a n a w i a odrzucić skargę Pismem z dnia 23 lutego 2006 r. U. N. – Skarżąca w niniejszej sprawie, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej oraz wyrażenia zgody na rozłożenie tej zaległości na raty. W skardze argumentowała, iż ze względu na wysokość emerytury nie stać jej na regulowanie rat w kwocie ustalonej w powyższym postanowieniu. Domagała się więc umorzenia części zaległości, która wynikała z nabycia udziału we własności nieruchomości w drodze zasiedzenia. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy L. wniósł o jej nieuwzględnienie, podnosząc, że łączny dochód Skarżącej i jej męża wynosi ponad 2.000 zł. Umożliwia zatem spłatę rat w wysokości 167,50 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W rozpoznanej sprawie Skarżąca złożyła skargę na postanowienie Wójta Gminy L., którego podstawę prawną stanowił między innymi art. 18 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966 ze zm.). Według tej regulacji prawnej w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (art. 18 ust. 2 ww. ustawy), a wniosek ten lub zgoda są wydawane w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie (art. 18 ust. 3 ww. ustawy). Wyłączenie zaskarżalności takiego postanowienia może nasuwać zastrzeżenia, skoro – jak wyżej przedstawiono – stanowi ono wiążący warunek decyzji organu podatkowego, a pomimo to nie podlega – co do istoty rozstrzygnięcia – kontroli instancyjnej. Nie oznacza to jednak, że nie może ono być odrębnym przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę, przy uwzględnieniu i aprobacie poglądu ukształtowanego na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, tj. ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) – zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2002 r., sygn. akt III RN 135/01, uważa, iż w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2004 r. na postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego wydane w oparciu o art. 18 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego dopiero po wyczerpaniu trybu postępowania przewidzianego w art. 52 § 4 p.p.s.a. Postanowienie to jest bowiem postanowieniem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 in fine p.p.s.a. Wprawdzie wydawane jest ono na użytek toczącego się przed naczelnikiem urzędu skarbowego postępowania w sprawie umorzenia, odroczenia terminu zapłaty lub rozłożenia na raty należności, bądź zwolnienia płatnika z obowiązku pobrania lub ograniczenia poboru należności (podatków i opłat), które stanowią w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego pobierane przez urząd skarbowy, będąc warunkiem niezbędnym do jego zakończenia. Niemniej jednak postanowienie to zapada w innym postępowaniu, które ma sobie właściwy przedmiot i organ o nim orzekający. Istotą rozstrzygnięcia jest w tym przypadku "wniosek" lub "zgoda" ("odmowa wyrażenia zgody"), odnoszące się do zastosowania określonej ulgi płatniczej. W konsekwencji uznać trzeba, iż rzeczone postanowienie rozstrzyga tak pojmowaną sprawę co do istoty, a zatem winno być zaliczone do grupy postanowień "samoistnie" podlegających kognicji sądu administracyjnego, nie zaś jako postanowienie zaskarżalne jedynie w ramach postępowania "głównego" w odwołaniu od decyzji naczelnika urzędu skarbowego, a następnie w skardze na decyzję ostateczną. Przepis art. 237 ord. pod. dotyczy bowiem postanowień, na które nie przysługuje zażalenie, ale wydanych w toku postępowania podatkowego i wyłącznie dla nich przewiduje zaskarżalność w ramach odwołania od decyzji wydanej w tym postępowaniu. W ramach powyższego zważyć natomiast należało i to, że zgodnie z dyspozycją art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku jednak innych aktów niż wymienione w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa, o czym stanowi art. 52 § 4 w związku z § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji skargę wnosi się, za pośrednictwem organu którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (art. 53 § 2 i art. 54 § 1 p.p.s.a.). Przeniesienie przywołanych regulacji prawnych na grunt rozpoznanej sprawy prowadzi do konkluzji, że Skarżąca zanim wniosła skargę do sądu administracyjnego na postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] stycznia 2006 r. winna była wezwać na piśmie ten organ do usunięcia naruszenia prawa, wskazując na czym w jej ocenie owo naruszenie polega. Dopiero po doręczeniu jej odpowiedzi organu albo w przypadku jej braku dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego na przedmiotowe postanowienie, w sposób wyżej wskazany. Wobec takiego stanu rzeczy Sąd stwierdził, iż skarga Skarżącej jest niedopuszczalna. Została ona bowiem złożona przedwcześnie, gdyż nie poprzedziło jej wezwanie organu – Wójta Gminy L. do usunięcia naruszenia prawa. Niedopuszczalność skargi powoduje z kolei, że Sąd nie może w ogóle wypowiadać się co do meritum sprawy załatwionej tym postanowieniem, a więc w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej oraz wyrażenia zgody na rozłożenie tej zaległości na raty. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. sąd postanowieniem odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił zatem jak w sentencji. Wobec odrzucenia skargi brak było podstaw prawnych do zasądzenia na rzecz Skarżącej zwrotu poniesionych kosztów, o co występowała w piśmie z dnia 16 lipca 2006 r.