III SA/Wa 1179/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, , po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. sp. z o.o. na czynności kontrolne pracowników Urzędu Kontroli Skarbowej w W. postanawia: odrzucić skargę Pismem z 4 czerwca 2009 r. Skarżąca – J. sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynności kontrolne pracowników Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w związku z nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W uzasadnieniu Skarżąca sformułowała szereg zarzutów dotyczących prowadzonego wobec niej postępowania kontrolnego. Wskazała m.in., iż pracownicy UKS próbowali skrócić czas na zapoznanie się z materiałem dowodowym, pełnomocnik Skarżącej nie został wpuszczony na teren urzędu przez co nie mógł złożyć wniosków dowodowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wskazał, że w dniu 11 maja 2009 r. pełnomocnikowi Skarżącej zostało doręczone zawiadomienie o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.) przed wydaniem decyzji lub wyniku kontroli organ kontroli skarbowej wyznacza stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Wyznaczenie tego terminu nie kończy postępowania kontrolnego. Strona w ramach powyższego terminu może składać wyjaśnienia, wnioski dowodowe, przeglądać akta sprawy. Korzystając z powyższych uprawnień Skarżąca złożyła liczne wnioski (w tym wypowiadając się w sprawie zebranego materiału dowodowego), które zostały przez organ rozpatrzone lub przekazane do rozpatrzenia właściwym organom. W dniu 21 maja 2009 r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. wniosek ten został uznany za bezprzedmiotowy, gdyż strona dokonała czynności procesowej w ciągu oznaczonego czasu, nie zaistniało zatem uchybienie terminu. Jednocześnie organ zaznaczył, że w ramach prowadzonego postępowania kontrolnego Skarżącej służą środki zaskarżenia przewidziane w przepisach Ordynacji podatkowej oraz ustawy o kontroli skarbowej. W ocenie Dyrektora UKS w W. skarga na czynności pracowników UKS nie znajduje podstaw prawnych. W sprawie nie zostały bowiem wyczerpane środki zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2009 r. wezwano Skarżącą do sprecyzowania, czy skarga z dnia 4 czerwca 2009 r. dotyczy czynności kontrolnych pracowników UKS w W. czy też postanowienia Dyrektora UKS w W. z dnia [...] maja 2009 r. uznającego za bezprzedmiotowy wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił, iż skarga z dnia 4 czerwca 2009 r. dotyczy czynności kontrolnych pracowników UKS w W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Kontrola ta, w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z treści skargi oraz z wyjaśnień przedłożonych na wezwanie Sądu przez pełnomocnika Skarżącej wynikało, że skarga złożona w niniejszej sprawie dotyczy czynności kontrolnych pracowników UKS w W.. Skarżąca wskazywała m.in. na nie wpuszczenie jej pełnomocnika do urzędu, próby skracania terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego. Sąd uznał, iż zaskarżone czynności kontrolne pracowników UKS w W. nie stanowią żadnego z aktów lub czynności zaskarżalnych do sądu administracyjnego wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Nie stanowią one w szczególności czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że ze względu na użyte w p.p.s.a. kryteria, trudno dokładnie scharakteryzować kategorię działań administracji określoną w pkt 4 art. 3 § 2 p.p.s.a. Z całą pewnością można jednak powiedzieć, że są to akty lub czynności, które: a) nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.; b) są podejmowane w sprawach indywidualnych, ponieważ akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.; c) muszą mieć charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli; d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa; oznacza to, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji, a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność. (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 22-23). Wyżej wymienione cechy "aktów i czynności", aby uznać za dopuszczalne badanie ich legalności przez sądy administracyjne, muszą występować łącznie. Brak którejkolwiek z nich wyklucza kognicję sądów administracyjnych. Aby dana czynność lub akt, mogła być badana co do zgodności z prawem powinna więc ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa administracyjnego. Kontrola sądów administracyjnych wobec kategorii spraw określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. uzależniona jest od istnienia ścisłego związku między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami), a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku), wynikającego z przepisu prawa (zob. T. Woś, w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 60-61). W niniejszej sprawie Skarżąca zaskarżyła czynności kontrolne pracowników UKS w W.. W ocenie Sądu kwestionowane czynności nie rodzą po stronie Skarżącej żadnych konkretnych i bezpośrednich obowiązków ani nie przyznają mu uprawnień, które nie wynikałyby bezpośrednio z przepisów prawa. Nie stanowią więc one czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Podkreślić należy, iż ewentualne uchybienia organów kontroli związane z naruszeniem przepisów postępowania (w tym z wymienionymi przez Skarżącą czynnościami) Skarżąca może podnosić w odwołaniu od decyzji kończącej to postępowanie. W tym zakresie może również podnosić zarzuty dotyczące naruszenia obowiązku wyznaczenia jej 7-dniowego terminu na zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym oraz zasadności uznania wniosku o jego przywrócenie za bezprzedmiotowy. W związku z powyższym, uznawszy, iż zaskarżone czynności kontrolne pracowników UKS w W. nie stanowią żadnego z wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. aktów lub czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, Sąd uznał skargę za nie objętą właściwością sądu administracyjnego. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuci skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, co może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.