III SA/Wa 1184/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. F. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia zwolnić T.F. od kosztów sądowych Skarżący – T. F. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślił, że przyznano mu prawo pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1317/14, na dowód czego przytoczył uzasadnienie wydanego w tej sprawie postanowienia. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz, w którym wskazał, iż nie posiada obecnie stałej pracy. Utrzymuje się z prac dorywczych, z których osiąga dochód w wysokości ok. 1.000 zł. Podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i córką. Żona otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.750 zł brutto. Poza domem, którego zakup sfinansowano kredytem Skarżący nie posiada innych nieruchomości. Posiada natomiast dwa samochody, z czego jeden otrzymał w ostatnim czasie w spadku po dziadku. Wśród kosztów utrzymania wymienił opłaty za energię elektryczną, wodę, śmieci, telewizję, podatek od nieruchomości oraz ratę kredytu. Skarżący przedstawił zeznanie podatkowe, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia żony, zawiadomienia o terminach spłaty kredytu, dokumenty obrazujące bieżące wydatki, wyciągi bankowe. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 11 sierpnia 2015 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W sprzeciwie powołał się na dokumentację przedstawiającą jego sytuację finansową. Za bezpodstawne uznał przyjęcie, iż kwota wydatków przewyższa kwotę dochodów jego i żony. Zaznaczył, iż korzysta z pomocy rodziny, co zostało pominięte. Wyjaśnił, iż jego sytuacja nie uległa zmianie od wydania postanowienia z dnia 3 lutego 2015 r. przez WSA w Gdańsku w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1317/14, przedstawił jednocześnie argumentację zawartą w tym rozstrzygnięciu. Końcowo stwierdził, iż odmowa przyznania mu wnioskowanego zwolnienia pozbawi go prawa do Sądu. W piśmie z 8 września 2015 r. Skarżący wskazał, że finansowo pomagała mu teściowa, kupując żywność, odzież i środku czystości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270, powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w brzmieniu obowiązującym w chwili składania sprzeciwu, tj. przed 15 sierpnia 2015 r.) – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych, mimo że na obecnym etapie postępowania jedyny koszt to wpis od skargi w kwocie 100 zł. Jednakże zważyć należało okoliczność, która Sądowi znana jest z urzędu, że Skarżący złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 1183/15-III SA/Wa 1188/15, III SA/Wa 1371/15-III SA/Wa 1372/15 oraz III SA/Wa 1889/15. Łączna kwota wpisów w tych sprawach to 900 zł. Należy wziąć również pod uwagę, iż żona Skarżącego, prowadząca z nim wspólne gospodarstwo domowe, w sprawach zawisłych przed Sądem jest zobowiązana do uiszczenia wpisu w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 1099/15 - III SA/Wa1005/15, III SA/Wa 1369/15 – III SA/Wa 1370/15 i III SA/Wa 1888/15 w łącznej wysokości 1.000 zł. Na podstawie danych zawartych w oświadczeniu Skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentach przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego ustalono, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz córką, małżonkowie posiadają dom o powierzchni 130 m², na którego budowę zaciągnęli kredyt i którego miesięczna spłata wynosi 1.086 zł oraz samochód osobowy marki [...] z 2005 r. o wartości 19.000 zł i [...] z 2002 r. o wartości 3.000 zł, praktycznie nie posiadają środków pieniężnych na rachunku bankowym, Skarżący nie ma stałego zatrudnienia – wykonuje tzw. prace dorywcze (w gospodarstwie rolnym, wokół domu, zajmuje się również zbieraniem metali kolorowych) i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości około 1.000 zł miesięcznie albo otrzymuje pomoc rzeczową w postaci produktów spożywczych. Żona Skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.750 zł brutto (1.286,16 zł netto). Stałe obciążenia finansowe rodziny wynoszą ok. 1.566 zł miesięcznie i składają się na nie: rata kredytu (1.086 zł), opłaty: za telewizję (64 zł), wywóz odpadów (50 zł), wodę (100 zł), energię elektryczną (173 zł), podatek od nieruchomości (93 zł). Skarżący wyjaśnił w sprzeciwie, iż wraz żoną korzystają z pomocy udzielanej im przez rodzinę. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd stwierdził, iż Skarżący wykazał, że obecnie nie ma realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jedynym stałym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny jest wynagrodzenie wypłacane żonie Skarżącego, a Skarżący pozostaje bez stałej pracy, małżonkowie nie posiadają oszczędności. Zauważyć należy, że miesięczne wydatki ponoszone przez małżonków przede wszystkim na koszty związane z eksploatacją domu oraz spłatą kredytu, przewyższają kwotę osiąganych przez nich dochodów. Nie mogąc zaspokoić wszystkich swoich podstawowych potrzeb małżonkowie korzystają z pomocy, jakiej udziela im rodzina. Mając na względzie okoliczności sprawy oraz doświadczenie życiowe stwierdzić należało, iż Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wykazał zatem, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.