III SA/Wa 1188/04

WyrokWSA w Warszawie2005-01-20

Skład orzekający: sędzia NSA Bogdan Lubiński, sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), asesor WSA Marta Katarzyna Waksmundzka-Karasińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej, wydane na podstawie art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej, może być wydane w przypadku, gdy wpłata nastąpiła w trybie przymusowym za pośrednictwem organu egzekucyjnego, a postępowanie egzekucyjne zostało umorzone?
Ratio decidendi
Postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, który nie przesądza o istnieniu zaległości, a jedynie informuje o sposobie zaliczenia wpłaty. Może być wydane niezależnie od tego, czy wpłata nastąpiła z inicjatywy podatnika, czy w trybie przymusowym. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wyklucza możliwości wydania takiego postanowienia, a zarzuty dotyczące prawidłowości postępowania egzekucyjnego lub wymiarowego nie mogą być przedmiotem oceny w sprawie dotyczącej zaliczenia wpłaty.
Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargi na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W., które utrzymały w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o zaliczeniu wpłat na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1997 i 1998. Wcześniej organy podatkowe określiły skarżącym wyższe zobowiązania podatkowe niż zadeklarowane, nie uwzględniając darowizn. Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zajęciu rachunku bankowego, uzyskana kwota została zaliczona na poczet zaległości. Następnie postępowanie egzekucyjne umorzono z powodu braku wymagalności. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym dotyczące zaliczenia wpłat i przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński, sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), asesor WSA Marta Katarzyna Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 r. spraw ze skarg B.C., J.C. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... maja 2004 r. Nr ... oraz Nr ... w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargi Zaskarżonymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniami z dnia ... maja 2004 r. Nr ... i ... Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia ... grudnia 2003 r. Nr ... i Nr ... w przedmiocie zaliczenia B. i J. C. – skarżącym w niniejszej sprawie, wpłat na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. i 1998 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia ... maja 2004 r. Nr ... wskazano, że w dniu 26 marca 1998 r. do Urzędu Skarbowego W. wpłynęło wspólne zeznanie Państwa B. i J. C. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. - PIT-31 z wykazaną kwotą nadpłaty w wysokości 722,30 zł. W uzasadnieniu postanowienia z dnia ... maja 2004r. Nr ... wskazano, że w dniu 22 marca 1999 r. do Urzędu Skarbowego W. wpłynęło wspólne zeznanie podatkowe skarżących - PIT-31 z wykazaną kwotą nadpłaty w wysokości 1.209,77 zł. W wyniku prowadzonych postępowań podatkowych Urząd Skarbowy W. wydał decyzje z dnia ... maja 2003 r. Nr ... i Nr ..., w których określił Państwu B. i J.C. podatek dochodowy od osób fizycznych za 1997 r. w wysokości 6.896,10 zł, wyższej od zadeklarowanej w zeznaniu PIT-31 o 480,00 zł, oraz za 1998 r. w wysokości 6.830,10 zł, wyższej od zadeklarowanej w zeznaniu PIT-31 o 1.070,50 zł. Powodem powyższych rozstrzygnięć było nieuwzględnienie przez organ podatkowy, w rozliczeniu dokonanym przez skarżących, darowizn w kwotach 2.400,00 zł przekazanych na rzecz "S.". Od powyższych decyzji organu podatkowego pierwszej instancji zostały złożone w dniu 3 czerwca 2003 r. odwołania do Izby Skarbowej w W. . Decyzjami z dnia 27 sierpnia 2003 r. Nr FB/2/4117-233/AS/03/1854 i Nr FB/2/4117-234/AS/03/1854 Izba Skarbowa w Warszawie utrzymała zaskarżone rozstrzygnięcia w mocy. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. działając jako organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych ... i ... z dnia ... października 2003 r. obejmujących zaległe zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. i 1998 r. i zawiadomieniem z dnia ... października 2003 r. Nr ... dokonał zajęcia rachunku bankowego. Zawiadomienie wraz z kopiami tytułów wykonawczych strona otrzymała w dniu 13 listopada 2003 r. W prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w dniu 15 października 2003 r. uzyskana została kwota 3.952,60 zł, która - po przekazaniu w dniu 14 listopada 2003 r. na rachunek wierzyciela - zaspokoiła w całości należności objęte tytułami wykonawczymi, wraz z odsetkami za zwłokę. Postanowieniami organu egzekucyjnego z dnia ... listopada 2003 r. Nr ... i Nr ..., z uwagi na brak wymagalności egzekwowanego obowiązku w dacie wystawienia tytułów wykonawczych i zajęcia rachunku bankowego, prowadzone postępowania egzekucyjne zostały umorzone na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § l pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm.). Postanowieniami z dnia ... grudnia 2003 r. Nr ... i Nr ... wydanymi na podstawie art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. powiadomił skarżących o zaliczeniu wpłaty z dnia 15 października 2003 r. - w kwocie 1.339,50 zł na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. i należnych z tego tytułu odsetek za zwłokę oraz w kwocie 2.613,10 zł na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. i należnych odsetek za zwłokę. W postanowieniach tych dokonano również obliczenia należnych odsetek za zwłokę według obowiązujących w danych okresach stawek tych odsetek. Na powyższe postanowienia skarżący wnieśli zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w W., w których zarzucili naruszenie: art. 62 § l, art. 70 § 1, art. 120 oraz art. 240 § l pkt 2 Ordynacji podatkowej, a także art. 60 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowiącego, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza także uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniami z dnia ... maja 2004 r. Nr ... i Nr ... utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. . Na powyższe postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W., skarżący wnieśli skargi, w których wnosząc o uchylenie zaskarżonych postanowień zarzucili naruszenie art. 62 § 1, art. 120-129, art. 200, art. 210 § 4, art. 240 § 1 pkt 2, art. 247 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, art. 60 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 2, art. 87 i art. 217 Konstytucji RP oraz art. 36 i art. 37 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Odnosząc się do podniesionych zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonych postanowieniach i wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270 z późn. zm.) na rozprawie postanowił połączyć sprawy o sygn. akt III SA/Wa 1188/04 oraz III SA/Wa 1189/04 w celu ich wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzenia pod jednym numerem akt III SA/Wa 1188/04. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy wyznacza przedmiot zaskarżenia. W tym przypadku były to postanowienia wydane na podstawie art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej w sprawie zaliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowej. W granicach danej sprawy następuje zatem wykonywanie przez sąd administracyjny kontroli działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Uczynienie tego zastrzeżenia jest niezbędne, albowiem skarżący w swoich skargach sformułowali szereg zarzutów, które nie odnoszą się do postępowań zakończonych zaskarżonymi postanowieniami, lecz dotyczą postępowania wymiarowego prowadzonego w sprawie określenia skarżącym zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, czy też postępowania egzekucyjnego i w związku z tym zarzuty takie nie mogły być przedmiotem oceny sądu w niniejszych sprawach. Postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym o sposobie zaliczenia wpłaty stosownie do unormowania art. 62 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1772/98, LEX 44327). Postanowienie wydawane na podstawie art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej może być wydane, bez względu na to czy postępowanie w sprawie wpłaty ma miejsce z inicjatywy podatnika, czy też następuje z urzędu. Z brzmienia tego przepisu nie wynika również, aby mógł on stanowić podstawę prawną jedynie do zaliczenia wpłat dokonywanych w sposób dobrowolny przez podatników , natomiast nie dotyczył przypadków, gdy dokonywanie wpłat następuje w trybie przymusowym za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Za nieuzasadniony należy zatem uznać zarzut skarżących dotyczący naruszenia przez organy podatkowe art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym bezzasadny jest również zarzut wskazujący na wydanie zaskarżonych postanowień w warunkach określonych w art. 240 § 1 pkt 2, Ordynacji podatkowej, poprzez fałszowanie okoliczności opisanych w postanowieniach, t.j. dokonania rzekomej wpłaty. Jak wskazano w odpowiedziach na skargi, istotnie organy podatkowe nie twierdziły, że była to wpłata dokonana bezpośrednio przez skarżących. W wydanych postanowieniach organy podatkowe dokonały także obliczenia odsetek od zaległości podatkowej, jaką stał się nie zapłacony w terminie podatek dochodowy od osób fizycznych za lata 1997 i 1998, wynikający z decyzji określających zobowiązanie podatkowe skarżących z tego tytułu. Odpowiada to regulacjom wynikającym z art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którymi od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę. Określenie wysokości stawki tych odsetek poprzez wskazanie parametru, według którego wysokość ta jest ustalana, nastąpiło w ramach regulacji o charakterze ustawowym, t.j w przepisach zawartych w art. 56 Ordynacji podatkowej. Istotnie w okresie od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r., podstawowa stopa oprocentowania kredytu lombardowego nie była ustalana przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego, jak wynikałoby to z art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej, lecz przez Radę Polityki Pieniężnej, jednakże wbrew temu co twierdzą skarżący, okoliczność ta sama przez się nie stwarzała podstawy do przyjęcia, że obowiązek naliczania odsetek za zwłokę przestał istnieć, ponieważ, jak wynika z art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej odsetki te nalicza się z mocy prawa, a ponadto, o czym była już mowa, również sposób ustalenia stopy procentowej odsetek wynika z ustawy. Za niezasadne należy uznać zatem, te zarzuty skarżących, które odnoszą się do kwestii odsetek za zwłokę. Zarzut dotyczący postanowienia o zaliczeniu wpłat na poczet zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r., polegający na tym, że doręczenie tego postanowienia nastąpiło już w styczniu 2004 r., t.j. już po upływie terminu przedawnienia, określonego w art. 70 Ordynacji podatkowej, nie może być bezpośrednio odniesiony do postanowienia wydanego, na podstawie art. 62 tej ustawy, zwłaszcza że wpłaty miały miejsce w wyniku postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego jeszcze w 2003 r. Natomiast te wszystkie zarzuty, które odnoszą się do prawidłowości i legalności postępowania egzekucyjnego i wynikających z tego skutków prawnych, mogły być przedmiotem oceny w ramach rozpatrywania środków prawnych przysługujących zobowiązanemu, na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy również wskazać na możliwość prawną jaką daje przepis art. 168b tej ustawy, stwarzając podstawę prawną do dochodzenia przez zobowiązanego roszczenia odszkodowawczego. Jeżeli chodzi o pozostałe zarzuty skarżących dotyczące postępowaniu organów podatkowych w sprawach o zaliczenie wpłat na poczet zaległości podatkowej , Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło