III SA/Wa 1197/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, , po rozpoznaniu w dniu 14 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: - przyznać P. S. prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata - Wnioskiem zawartym w skardze z 15 czerwca 2009 r., a następnie wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 12 sierpnia 2009 r. Skarżący – P. S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (adwokata). Skarżący w uzasadnieniu wniosku złożonego na formularzu PPF wskazał, że otrzymywane przez niego wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy obciążone jest egzekucją komorniczą, w wyniku czego uzyskuje dochód w wysokości 900,- zł. Z tych środków Skarżący jest zobowiązany utrzymać siebie i zapłacić alimenty w wysokości 300 zł. Zadeklarował, ze nie posiada nieruchomości, ani wartościowych ruchomości – za wyjątkiem samochodu, wartego 4 tys. zł. Do formularza załączył informację o dochodach i pobranych zaliczkach za okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz kserokopię "zajęcia wynagrodzenia za pracę". Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 1197/09 referendarz sądowy przyznał Skarżącemu prawo pomocy w postacie zwolnienia od wpisu od skargi. Jednocześnie odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (całości kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu). W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego Skarżący wskazał, że nie posiada dostatecznej wiedzy ani rozeznania prawnego, aby samodzielnie prowadzić sprawę. Przy sporządzeniu dotychczasowych pism procesowych pomocy udzielili mu znajomi. Wskazał również na znaczenie, jakie niniejsza sprawa ma dla jego sytuacji osobistej. Wniósł o przyznanie mu pomocy prawnej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) powoływanej dalej jako "p.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Wnioskodawca wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca uzyskuje miesięczny dochód w wysokości ok. 900 zł, z którego musi się utrzymać oraz opłacić alimenty w kwocie 300 zł. Część jego wynagrodzenia potrącana jest na skutek zajęcia komorniczego. Wnioskodawca nie posiada także majątku ruchomego ani nieruchomego, z wyjątkiem samochodu wartego 4 tys. złotych. Powyższe okoliczności w ocenie Sądu świadczą o tym, że wnioskodawca nie jest w stanie - bez pomocy państwa - sfinansować swojego udziału w postępowaniu. Z tych też względów jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata jest zasadny. Przyznanie pełnomocnika jest uzasadnione również treścią oświadczenia Skarżącego, iż nie jest on w stanie samodzielnie prowadzić niniejszej sprawy, z uwagi na brak dostatecznego rozeznania oraz wiedzy w tym zakresie. Powyższe rozstrzygnięcie podyktowane jest również realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP (art. 45 ust. 1) prawa do kontroli przez niezawisły sąd wydanego w stosunku do Skarżącego aktu z zakresu administracji publicznej bez nieuzasadnionej zwłoki, która kontrolę tę może uczynić iluzoryczną. Prawo do rozsądnego terminu rozpatrzenia sprawy zostało także zagwarantowane w akcie prawa międzynarodowego (wiążącym Polskę), tj. art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z późn. zm.), zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd. Artykuł 6 ust. 1 Konwencji wymaga zatem z jednej strony sprawnego prowadzenia postępowania sądowego, z drugiej zaś wyraża również bardziej ogólną zasadę właściwego wymiaru sprawiedliwości. Podkreśla się, że Konwencja nie istnieje po to, aby gwarantować prawa, które są teoretyczne i iluzoryczne, ale prawa praktyczne i skuteczne. Dotyczy to zwłaszcza prawa dostępu do sądu, ze względu na wagę miejsca, jakie w demokratycznym społeczeństwie zajmuje prawo do rzetelnego procesu sądowego. Oczywistym jest, że zapewnienie skutecznego prawa dostępu do sądu oraz samo rozpatrzenie sprawy, mieści się w kategorii obowiązków państwa (por. orzeczenie ETPCz w sprawie Airey v. Irlandia z 9 października 1979 r.). Z powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 254 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.