III SA/Wa 1202/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skordzki po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym P. T. od postanowienia Starszego referendarza sądowego z 17 czerwca 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie umorzenia postępowania postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie - Sygn. akt III SA/Wa 1202/ UZASADNIENIE W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący – P. T. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie posada środków na uregulowanie opłaty. Czeka na wypłatę z programu 500+. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i czwórką dzieci. Posiada ½ mieszkania o pow. 195 m.kw, obciążone hipoteką (3 mln zł). Rodzina skarżącego nie uzyskuje żadnych dochodów. Względem skarżącego i jego żony jest prowadzona egzekucja na kwotę 300 tyś. zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji finansowej rodziny skarżącego, tj. m.in.: wskazania źródeł utrzymania, nadesłania deklaracji podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych, kalkulacji kosztów życia, skarżący wyjaśnił, że w 2015 r. jego rodzina nie uzyskała żadnych dochodów, a obecnie utrzymuje się jedynie ze środków z programu 500+. Nikt nie chce go zatrudnić, ponieważ przez całe życie prowadził własną firmę i nie ma historii zatrudnienia. Żona natomiast musi się opiekować dziećmi. Nie gromadzi – wraz z żoną – majątku, nie stara się o dobrze płatną pracę, "bo i tak wszystko zabiorą komornicy". Jest przed złożeniem wniosku o upadłość. Postanowieniem z 17 czerwca 2016 r. Starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że skarżący nie przekazał właściwie żadnych informacji, o które był wzywany, a które są niezbędne do odtworzenia sytuacji materialnej, w której się znajduje. Zdaniem referendarza sądowego, oświadczenia złożone przez skarżącego są niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, jak też budzą wątpliwości, ponieważ nie wiadomo, skąd skarżący, przy zadeklarowanym braku dochodów, czerpie środki na koszty codziennego utrzymania. Program 500+ zaczął funkcjonować dopiero od kwietnia, zatem nie mogło to być jedyne źródło utrzymania rodziny skarżącego we wskazanym w wezwaniu okresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący zarzucił referendarzowi sądowemu brak zrozumienia dla ubóstwa w jakim żyją ludzie w Polsce oraz kosztów jakie wiążą się z wychowaniem czwórki dzieci. W jego ocenie, dostatecznie opisał sytuację w jakiej znajduje się jego rodzina a jego oświadczenia nie zawierają sprzeczności. Podniósł, iż wydatki na opłaty sądowe "odbierają żywność dzieciom", a nieustanowienie pełnomocnika narusza konstytucyjne zobowiązanie państwa do ochrony rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika tj. w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stosowana jest bowiem wyłącznie w przypadku osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej, wskazującej na to, że osoby te pozbawione są środków do życia bądź też środki te są tak znacząco ograniczone, że zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do skorzystania z prawa pomocy Sąd bierze pod uwagę wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów oraz jej stan majątkowy. Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Wskazać również należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do sytuacji finansowej rodziny skarżącego, Sąd nie neguje wskazywanej we wniosku i sprzeciwie jej trudnej sytuacji finansowej oraz znaczących kosztów jakie wiążą się z utrzymaniem czwórki dzieci. Niemniej jednak, Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego, że w istocie skarżący nie przedstawił tej sytuacji w sposób rzetelny. Mimo wezwania, nie nadesłał zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych, ani jakichkolwiek innych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej rodziny. Nie wyjaśnił jakie wydatki ponosi jego rodzina i z jakich źródeł dochodów wydatki te są pokrywane. Nie sposób za wiarygodne uznać twierdzenia skarżącego, że w 2015 r. jego rodzina nie uzyskała żadnych dochodów, a w 2016 r. pierwszym dochodem rodziny będą środki uzyskane z programu 500+. Okoliczności powyższych skarżący nie wyjaśnił również we wniesionym sprzeciwie, poprzestając jedynie na polemice z argumentacją referendarza sądowego. W ocenie Sądu, niejasności i braki w złożonych oświadczeniach nie pozwalają na ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej rodziny skarżącego. W sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że referendarz sądowy trafnie ocenił, że przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie została spełniona. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.