III SA/Wa 1203/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego Skarżąca R. M. zwróciła się na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika, motywując to trudną sytuacją materialną. Skarżąca podała, że samotnie wychowuje 17-letniego syna. Ojciec dziecka im nie pomaga. Oboje mieszkają w użyczonym mieszkaniu. Skarżąca jest zatrudniona na ½ etatu z wynagrodzeniem 517 zł netto miesięcznie. Skarżąca przedstawiła sposób w jaki wydatkowała pieniądze uzyskane ze sprzedaży mieszkania. Część przeznaczyła na spłatę długów zaciągniętych w czasie choroby mamy, resztę przeznaczyła na życie. Pismem z 27 kwietnia 2011 r. (doręczonym Skarżącej w dniu 24 maja 2011 r. w trybie doręczenia zastępczego – dwukrotne awizo) referendarz sądowy wezwał ją do nadesłania w terminie 7 dni dodatkowej dokumentacji dotyczącej jej stanu majątkowego. Z obowiązku nadesłania dokumentacji Skarżąca jednak nie wywiązała się. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2011 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącej przyznania zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika gdyż ze względu na brak dostarczenia wymaganych dokumentów nie był w stanie ocenić jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Od powyższego postanowienia Skarżąca złożyła w ustawowym terminie sprzeciw. W sprzeciwie wskazała, iż nie posiada zaciągniętych kredytów bankowych a jej zaległości podatkowe wynoszą 13.538,00 zł plus odsetki i są przedmiotem postępowania. Wskazała także, iż zarabia netto 517,50 zł miesięcznie. Na rachunki przeznacza kwotę ok. 400 zł miesięcznie. Ze względu jednak na brak stałego miejsca zamieszkania nie jest w stanie udokumentować wydatków składających się na bieżące utrzymanie. Do sprzeciwu Skarżąca dołączyła załączniki: kopię listu Skarżącej z 11 maja 2011 r. wraz z potwierdzeniem nadania, kopię rachunku za telefon i Internet, kopie zeznań podatkowych za lata 2009 i 2010, zaświadczenie o zarobkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do meritum sprawy Sąd wyjaśnia, że na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Obowiązek wyjaśniania oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie Skarżącej. Do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Ponadto należy mieć na uwadze, iż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Zauważa się, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie Skarżąca uprawdopodobniła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie. W ocenie Sądu – jak wynika z dokumentacji złożonej przez Skarżącą –mimo iż uzyskuje ona przysporzenia pieniężne (wynagrodzenie w wysokości 517,50 zł miesięcznie), to z uwagi na ich wysokość oraz posiadanie na utrzymaniu 1 osoby (syn w wieku 17 lat), nie jest możliwym aby poniosła koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności przemawiają za przyznaniem Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Zauważyć bowiem należy, iż na obecnym etapie postępowania wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 500 złotych. Z oświadczeń Skarżącej wynika natomiast, że uiszczenie wpisu w tej wysokości przekracza jej możliwości finansowe. W związku z powyższym wskazać należy, iż sytuacja finansowa i życiowa Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wykazała bowiem, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.