III SA/Wa 1205/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi Fundacji "[...] " na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r., 2009 r., 2010 r., 2011 r., 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – Fundacja "[...] " – zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, wskazując, że swoją działalność opiera na nieodpłatnej działalności statutowej. Podkreśliła, że od 2014 r. boryka się z trudnościami finansowymi i prawnopodatkowymi. Wyjaśniła, że z końcem 2014 r. gminy zerwały umowy z fundacją, wskutek czego nie otrzymuje ona dotacji. Koszty bieżące są pokrywane z nielicznych darowizn. Skarżąca podała, że na majątek fundacji składają się środki trwałe o wartości bilansowej ponad [...] zł i środki pieniężne w wysokości ponad 1.491 zł. Aktualnie zatrudnia 4 osoby na umowy o pracę i 3 osoby na zlecenia. Dodatkowo wspierana jest przez wolontariuszy. Skarżąca wskazała, iż na dzień 30 kwietnia 2015 r. jej zobowiązania wobec ZUS, US, pracowników, dostawców i fundatora wynoszą 165.206,96 zł. W ostatnim czasie większość wydatków związanych z funkcjonowaniem fundacji pokrywał fundator z prywatnych środków i pożyczek. W 2015 r. Skarżąca osiągnęła przychody w wysokości 32.000 zł, zaś koszty ich uzyskania wyniosły 113.200 zł. Przedłożyła listę środków trwałych, tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu, bilanse, rachunki zysków i strat, zeznania podatkowe, sprawozdania finansowe. Pismem z 23 lipca 2015 r. (doręczonym Skarżącej w trybie doręczenia zastępczego – dwukrotne awizo) wezwano ją do nadesłania wyciągów bankowych oraz informacji w kwestii prawa do prowadzenia schroniska dla zwierząt. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek. W przypadku osób prawnych przesłankami tymi są: brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – tak w niniejszej sprawie) lub brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych przesłanek spoczywa na stronie. Owo wykazanie polega na przedstawieniu w sposób przekonujący, że poniesienie kosztów postępowania nie jest możliwe. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 marca 2014 r. (sygn. akt I FZ 70/14) treść powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy przejawiającej się głównie w dostarczeniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązek takiej właśnie współpracy z Sądem nakłada na stronę przepis art. 255 P.p.s.a. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżąca nie przedstawiła istotnego – z punktu widzenia dokonania rzetelnej oceny wystąpienia powyższej przesłanki – dokumentu w postaci wyciągów z posiadanego rachunku bankowego. Dane takie są natomiast niezbędne dla oceny możliwości płatniczych strony poprzez zobrazowanie jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja. Inaczej mówiąc wyciąg bankowy daje rzeczywisty obraz operacji dokonywanych na rachunku, a więc przedstawia rzeczywistą płynność finansową jego właściciela. Tym samym Skarżąca uniemożliwiła dokonanie wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej. Wniosek Skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należało załatwić odmownie także z tego względu, że korzysta już ona z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, czego dowodem jest treść udzielonego mu pełnomocnictwa. W tej sytuacji, z uwagi na spełnienie się negatywnej przesłanki z art. 246 § 3 P.p.s.a. nie było możliwości ustanowienia dla Skarżącej profesjonalnego pełnomocnika w ramach instytucji prawa pomocy. Przepis ten stanowi bowiem, że jego ustanowienie w tym trybie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy strona nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym (np. zlecenia). Z tych względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Wobec tego na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.