III SA/Wa 1208/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu zażalenia D. S. (dalej: "Skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] listopada 2013 r. odmawiające wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2006. Z motywów zaskarżonego postanowienia wynika, że Skarżąca wnioskiem z dnia 13 grudnia 2012 r. zwróciła się do Urzędu Skarbowego w N. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2012. Następnie pismem z dnia 8 stycznia 2013 r. wystąpiła o wycofanie powyższego wniosku z uwagi na brak złożonych korekt zeznań podatkowych za lata 2005-2012. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek Skarżącej, jako bezprzedmiotowe. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wniosła o jej anulowanie i zajęcie stanowiska w sprawie zwrotu niesłusznie zapłaconego podatku z określeniem, za jaki okres, na podstawie jakich dokumentów i przez kogo wystawionych ma dochodzić niesłusznie zapłaconego podatku. Wyjaśniła, że po otrzymaniu w grudniu 2012 r. decyzji z Urzędu Finansowego N. w sprawie podatku dochodowego za 2005 r., w dniu [...] grudnia 2012 r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. o zwrot niesłusznie zapłaconego podatku za lata 2005-2012. Na początku stycznia 2013 r. została telefonicznie wezwana do Urzędu Skarbowego w N. w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz poinformowana, że jeżeli wycofa wniosek, to będzie mogła złożyć korekty zeznań podatkowych PIT-36 za lata 2005-2012. Skarżąca podkreśliła, iż nie została uprzedzona o sposobie dalszego postępowania, jak również o fakcie, iż z chwilą podpisania wniosku o wycofanie pisma, sprawa oraz dalsze dochodzenie nadpłaty zostanie zamknięte. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z dnia [...] stycznia 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ odwoławczy wskazał, że powodem wycofania przez Skarżącą wniosku o stwierdzenie nadpłaty był brak korekt zeznań podatkowych, natomiast okoliczność ta stanowiła brak formalny wniosku o stwierdzenie nadpłaty, który Skarżąca zobowiązana była usunąć w terminie wyznaczonym w stosownym wezwaniu organu podatkowego. Jednak organ pierwszej instancji nie podjął żadnych czynności zmierzających do usunięcia braków formalnych wniosku, dlatego organ odwoławczy zobowiązał organ pierwszej instancji do wezwania Skarżącej do przedłożenia korekt ww. zeznań podatkowych. W dniu 6 maja 2013 r. Skarżąca złożyła korekty zeznań podatkowych PIT-36 za lata 2007-2011. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N., stosownie do art. 75 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm., dalej: "O.p."), dokonał zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2007-2011, bez wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę. Pismem z dnia 30 września 2013 r. Skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. o zwrot podatku za lata 2005-2006, który zapłaciła dwukrotnie w Polsce i w Republice Federalnej Niemiec. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2006. Stwierdził, powołując się m.in. na art. 79 § 2 O.p., iż wniosek Skarżącej o stwierdzenie nadpłaty z dnia 30 września 2013 r. został złożony po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Prawo do złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie wygasło bowiem z dniem 31 grudnia 2011 r. w odniesieniu do 2005 r. i z dniem 31 grudnia 2012 r. w odniesieniu do 2006 r. W zażaleniu Skarżąca utrzymywała, że organ pierwszej instancji bezzasadnie uznał, iż bieg terminu przedawnienia liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła wpłata podatku. Podniosła, że pismem z dnia 13 grudnia 2012 r. wystąpiła z roszczeniem o zwrot nienależnie zapłaconego podatku za lata 2005-2012, zatem dopiero od tego terminu biegnie pięcioletni okres wygaśnięcia roszczenia, wcześniej terminy były zawieszone. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 165a § 1 O.p., który ustanawia dwie przyczyny odmowy wszczęcia postępowania: gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zaznaczył, iż w niniejszej sprawie wniosek Skarżącej z dnia 30 września 2013 r. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty za lata 2005-2006 został złożony przez osobę uprawnioną - stronę postępowania. Odnośnie drugiej przesłanki wyjaśnił, iż zgodnie z art. 79 § 1 O.p., postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może zostać wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej oraz w okresie między zakończeniem kontroli a wszczęciem postępowania - w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola. Wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. uznał złożone przez Skarżącą korekty zeznań podatkowych PIT-36 za lata 2007-2011 za prawidłowe i dokonał zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za te lata, bez wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę. Natomiast w zakresie wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty za lata 2005-2006, sprawa nie została załatwiona przez organ pierwszej instancji do dnia 30 września 2013 r., tj. do dnia złożenia przez Skarżącą przedmiotowego wniosku. Zatem na dzień złożenia przez Skarżącą wniosku z dnia 30 września 2013 r. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty za lata 2005-2006, prowadzone było wobec Skarżącej postępowanie podatkowe w tej samej sprawie, wszczętej wnioskiem z dnia 13 grudnia 2012 r. oraz przekazanej do ponownego rozpatrzenia decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Mając powyższe na względzie, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, organ pierwszej instancji zasadnie odmówił Skarżącej wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2006, lecz błędnie uzasadnił rozstrzygnięcie uznając, iż Skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W ocenie organu odwoławczego postępowanie podatkowe nie mogło być bowiem wszczęte z uwagi na to, iż na dzień złożenia przez Skarżącą wniosku z dnia 30 września 2013 r. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty za lata 2005-2006, prowadzone było wobec Skarżącej postępowanie podatkowe w tej samej sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 13 grudnia 2012 r. oraz przekazanej do ponownego rozpatrzenia decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. W sytuacji zaś, gdy postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy stosownie do postanowień art. 165a § 1 O.p. wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W skardze na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Skarżąca wniosła o jego uchylenie i zobowiązanie do zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym za 2005 r. kwoty 5.416,25 zł, z uwagi na to, iż kwota 6.760,00 zł za 2006 r. została zwrócona w dniu 24 stycznia 2014 r. Zdaniem Skarżącej organ pierwszej instancji po wniesieniu zażalenia z dnia 3 grudnia 2013 r. nie wszczął żadnego postępowania w sprawie, natomiast zwrócił nadpłatę za 2006 r. w kwocie 6.760,00 zł. Skarżąca argumentowała dalej, że termin przedawnienia biegnie dopiero od daty ustalenia nadpłaty po reakcji władz niemieckich żądających zwrotu podatku. Podniosła, iż możliwość żądania zwrotu podatku powstała dopiero w dacie otrzymania z Niemiec (13 grudnia 2012 r.) wezwania do zapłacenia podatku od otrzymanej renty, ponieważ wcześniej nie było przysługującej jej wierzytelności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W., podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie może być uwzględniona. Przedmiotem skargi jest postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2006. Postanowieniem tym Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, które zostało wydane po analizie wniosku Skarżącej z dnia 30 września 2013 r., na podstawie art. 165a § 1 O.p. Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu i słusznie uznał, iż znajduje on zastosowanie w sprawie, lecz z innych przyczyn niż wskazane przez organ pierwszej instancji. Art. 165a § 1 O.p. stanowi, iż gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (tj. żądanie wszczęcia postępowania przez stronę – wyjaśnienie Sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wynika z cytowanego przepisu, przesłankami wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania są: wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne przyczyny. Prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż Skarżąca posiada przymiot strony postępowania, lecz postępowanie nie mogło być wszczęte z innej przyczyny, o której mowa w art. 79 § 1 O.p. Przypomnieć trzeba, że postępowanie podatkowe w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2006 zostało wszczęte wnioskiem Skarżącej z dnia 13 grudnia 2012 r. i na dzień wydania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. odmawiającego wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2006 nie zostało ono zakończone. Do rozpoznania tego wniosku zobowiązał Naczelnika Urzędu Skarbowego Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., o ile Skarżąca na wezwanie tego organu złoży korekty zeznań podatkowych za lata, co do których wnioskowała o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżąca złożyła korekty zeznań podatkowych za lata 2005 -2012, więc organ zobowiązany był merytorycznie rozpatrzyć jej wniosek z dnia 13 grudnia 2012 r. Ponieważ organ pierwszej instancji dokonał zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2007 – 2011, to do załatwienia pozostał wniosek Skarżącej w pozostałej części, w tym za lata 2005 – 2006. Wobec tego kolejny wniosek Skarżącej z dnia 30 września 2013 r. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2006 nie mógł skutkować wszczęciem postępowania w tej sprawie. Jak już bowiem wykazano, postępowanie w tej sprawie pozostawało w toku. Dlatego możliwe było zastosowanie art. 165a § 1 O.p., czyli formalne ustosunkowanie się organu podatkowego do wniosku z 30 września 2013 r. Zaznaczyć jednak trzeba, iż takie formalne podejście do wniosku Skarżącej z dnia 30 września 2013 r. nie było konieczne, gdyż wobec nierozpatrzenia wcześniejszego jej wniosku w tej samej sprawie, można było ww. wniosek potraktować, jako przypomnienie organowi, iż wniosek ten nie został w pełni zrealizowany. Skarżąca mogła bowiem poczuć się zdezorientowana w sytuacji, gdy organ pozytywnie rozpoznał jej wniosek z dnia 13 grudnia 2012 r. dokonując zwrotu podatku za lata 2007 – 2011 i w pozostałej części w ogóle do wniosku nie ustosunkował, czyli ani nie dokonał zwrotu podatku, ani nie wydał stosownego aktu administracyjnego w tej sprawie. Niemniej jednak, ponieważ w świetle postanowień art. 165a § 1 O.p. organ podatkowy mógł z wyżej podanych przyczyn odmówić wszczęcia postępowania podatkowego o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2006 w związku z wnioskiem Skarżącej z dnia 30 września 2013 r. i postanowienie to pozostaje bez wpływu na rozpatrzenie wniosku w z dnia 13 grudnia 2012 r. obejmującego swym zakresem lata 2005-2006 – nie ma podstaw, by wyeliminować je z obrotu prawnego. Stwierdzić należy bowiem, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów procesowych w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik zasadniczej dla Skarżącej sprawy, tj. w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym za lata 2005 – 2006. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, dalej: "p.p.s.a."), tylko naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, może stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego. Mając na uwadze zawarty w skardze wniosek Skarżącej, aby Sąd zobowiązał organ podatkowy do zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym za 2005 r., wyjaśnić trzeba, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że granice rozpoznania sądu wyznacza sprawa, w której wniesiona została skarga. Sąd bada więc w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, nawet jeżeli strona w skardze określonej kwestii nie podniosła. Rozstrzygnięcie w granicach sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy niż ta, w której wniesiono skargę. W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2006 i zakres rozstrzygnięcia zawartego w tym postanowieniu wyznaczył granice rozpoznania sprawy przez Sąd. Postanowienie to nie rozstrzyga o zasadności lub niezasadności zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym za 2005 r., więc Sąd nie może wypowiedzieć się w tym zakresie, podobnie jak i nie może odnieść się do zarzutów skargi dotyczących kwestii merytorycznych związanych ze zwrotem podatku. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.