III SA/Wa 1209/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W.P. i W.P. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 25 maja 2017r., sygn. akt III SA/Wa 1209/17 w przedmiocie zwolnienia skarżących od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł i odmowy przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi W.P. i W.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2017r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W.P. i W.P. (dalej: "Skarżący") wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że z uwagi na trudną sytuację zdrowotną nie są w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 1.500 zł. Do swojego majątku skarżący zaliczyli mieszanie o powierzchni 66 m², lokal mieszkalny w W. o pow. 83,71 m², nieruchomość zabudowaną o pow. 0,9209 ha w pow. [...], akcje pracownicze [...] o wartości 86.000 zł, jednostki uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym 38.400 zł, a także samochód [...] oraz samochód seat ibiza. Skarżący utrzymują się z emerytur. Ich łączny dochód z tego tytułu wynosi 6.028,70 zł. Miesięczne zobowiązania skarżących to: czynsz 993 zł, abonament RTV 22,70 zł, abonament [...] 155,80 zł, telefon stacjonarny z internetem 115 zł, telefon komórkowy skarżącego 100 zł, telefon komórkowy, laptop oraz tablet skarżącej 235 zł, gaz 13 zł, prąd 187 zł, czynsz za garaż 168,71 zł, spłata kredytów i ubezpieczenia 1.219 zł, podatki oraz użytkowanie wieczyste 92,10 zł, OC samochodów 113,50 zł, leki 450 zł, wyżywienie 1.200 zł, środki czystości i higieny 300 zł, ubrania 200 zł, abonament [...] 185 zł. Do wniosku skarżący załączyli dokumentację lekarską, z której wynika, że skarżący choruje na [...]. Był leczony operacyjne i poddawany [...]. Postanowieniem z 25 maja 2017r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwolnił Skarżących od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że Skarżący posiadają wystarczający majątek pozwalający na pokrycie kosztów postępowania, ale ze względu na stan zdrowia skarżącego i wynikające z niego zwiększone wydatki na leczenie, diagnostykę oraz odpowiednią dietę chorego zasadne jest zwolnienie Skarżących od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł, której uiszczenie nie powinno spowodować uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżących. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący pismem z 14 czerwca 2017r. wnieśli sprzeciw, w którym zarzucili dokonanie błędnych ustaleń faktycznych prowadzących do uznania, że Skarżący mają możliwości majątkowe do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu Skarżący podnieśli, że wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochody bilansują się z ich uzasadnionymi wydatkami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, z późn. zm.), dalej: "P.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem przez przedstawienie w sposób rzetelny swojego stanu majątkowego, prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. W ocenie Sądu referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, zasadnie uznając, że wnioskodawca nie przedstawił okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem mu prawa pomocy. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego sprawy, Skarżący utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 6.028,70 zł a ich miesięczne wydatki, na które składają się czynsz (993 zł), abonament RTV (22,70 zł), abonament [...] (155,80 zł), telefon stacjonarny z internetem (115 zł), telefon komórkowy skarżącego (100 zł), telefon komórkowy, laptop oraz tablet skarżącej (235 zł), gaz (13 zł), prąd (187 zł), czynsz za garaż (168,71 zł), spłata kredytów i ubezpieczenia (1.219 zł), podatki oraz użytkowanie wieczyste (92,10 zł), OC samochodów (113,50 zł), leki (450 zł), wyżywienie (1.200 zł), środki czystości i higieny (300 zł), ubrania (200 zł), abonament [...] (185 zł), wynoszą 5.749,81 zł. Ponadto Skarżący wskazali, że do ich majątku wchodzą mieszanie o powierzchni 66 m², lokal mieszkalny w W. o pow. 83,71 m², nieruchomość zabudowana o pow. 0,9209 ha w pow. [...], akcje pracownicze [...] o wartości 86.000 zł, jednostki uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym 38.400 zł, a także samochód [...] oraz samochód [...]. Z uwagi na powyższe za prawidłowe należało uznać stanowisko starszego referendarza sądowego, który stwierdził, że Skarżący dysponują majątkiem wystarczającym do pokrycia kosztów postępowania, ale ze względu na stan zdrowia jednego z małżonków i związane z tym zwiększone wydatki zasadne jest zwolnienie skarżących z wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł. W tym miejscu należy wskazać, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów związanych z postępowaniem. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. W konsekwencji możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. Z ustalonego stanu sprawy wynika, że miesięczne przychody Skarżących wynoszą 6.028,70 zł i o 278,89 zł przekraczają ich miesięczne wydatki wynoszące 5.749,81 zł. Odnotować przy tym należy, że nie wszystkie ze wskazanych powyżej wydatków można zaliczyć do kategorii niezbędnych do utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. np. abonament [...]. Tym samym nie można podzielić stanowiska przedstawionego w złożonym sprzeciwie, że referendarz sądowy w sposób niewłaściwy ustalił fakty dotyczące możliwości finansowych Skarżących i pominął fakt, iż ich dochody bilansują się z ponoszonymi przez nich wydatkami. Zdaniem Sądu uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł będzie wiązało się z poniesieniem wydatku kosztem budżetu Skarżących, tym niemniej uiszczenie wpisu spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy, a w przypadku uwzględnienia skargi wpis ten – na wniosek strony skarżącej – zostanie zasądzony przez Sąd od organu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.