III SA/Wa 121/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 21/04/2017 r. po rozpoznaniu wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (adwokata) w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...]/10/2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a 1. zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi; 2. odmówić przyznania Skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący - A.K. na urzędowych formularzach z 12/12/ 2016 r. i w piśmie z 9/2/2017 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Poinformował o tym, że: - jest osobą bezrobotną, niepełnosprawną, bez prawa do zasiłku; - utrzymuje się z pomocy matki; - matka ma [...] lat, jest chora [...] i wymaga opieki; - Skarżący nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa domowego; - posiada działkę budowlaną o powierzchni 1.450 m² zabudowaną (niewykończonym) domem, obciążoną hipoteką z tytułu niezapłaconych składek ZUS; - miesięczne wydatki Skarżącego pokrywa matka; - toczy spór z samorządem zawodowym (Krajową Izbą Doradców Podatkowych). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący, w piśmie z 9 lutego 2017 r. (8 stron) poinformował nadto o tym, że: - ma [...] ([...] dioptrii); - znajduje się pod stałą opieką lekarzy; - utrzymuje się ze środków otrzymywanych od matki; - stara się o zatrudnienie w zawodzie doradcy podatkowego (miesięcznie odpowiada na kilkadziesiąt ofert pracy, posiada konta w serwisach, jak wskazał, "[...] " oraz "[...] ". Skarżący wskazał, że domaga się ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na to, ze "po raz pierwszy ma do czynienia ze sprawa odszkodowawczą" i nie ma "wiedzy potrzebnej do prowadzenia tego typu sprawy". Skarżący zadeklarował przekazanie wyciągów z rachunków bankowych matki i swojego, zaświadczenia o stanie zdrowia (matki i Skarżącego) – szczegółowo wymienione w pkt 1-12 na s 8 pisma przewodniego Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Sytuacja majątkowa Skarżącego była już badana przez Sądy, zatem jest ona znana w zakresie wykraczającym poza informacje złożone przez Skarżącego w niniejszej sprawie. Dlatego urzędnik sądowy zadecydował o konieczności uznania, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu od skargi we wskazanym rozmiarze. Referendarz sądowy zauważa, że na obecnym etapie postępowania, tj. na etapie skargi, do toczenia sporu nie jest niezbędna pomoc profesjonalnego pełnomocnika. Także jeżeli chodzi o przedmiot sprawy i okoliczności faktyczne sporu należy uznać, że są one niesporne i w sprawie nie będzie prowadzone postępowanie dowodowe, lecz oceniane fakty zawarte w aktach administracyjnych. Do tych czynności nie jest niezbędny osobisty udział Skarżącego, pełnomocnika z urzędu czy przedstawiciela organu administracji. Dlatego, urzędnik sądowy, mając wiedzę o zakresie badania sprawy przez Sąd I instancji (art. 133 i art. 134 P.p.s.a.), jak też o obowiązku czuwania przez Sąd ten, by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.), niezależnie od niewykazania sytuacji życiowej strony, zadecydował o odmowie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w tym zakresie jest fakt, że przedmiotem kontroli nie jest – jak wskazał Skarżący – "sprawa odszkodowawcza", lecz dotycząca postępowania egzekucyjnego, jak też fakt, że Skarżący posiada uprawnienia zbliżone do wymaganych od profesjonalnego pełnomocnika i ubiega się o zatrudnienie z uwzględnieniem niezaprzeczalnych kwalifikacji, które posiada. Zarazem, zdaniem urzędnika sądowego, okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać przy tym należy, że Skarżący obecnie jest pozbawiony źródeł utrzymania - od dnia 1 grudnia 2011 r. nie posiada prawa do zasiłku. Jest osobą samotną i niepełnosprawną. Pozostaje na utrzymaniu matki, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów oraz wyjaśnień zawartych w piśmie z 9/2/2017 r. wynika, iż zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej (doradztwo podatkowe) od 2011 r. ze względu na stan zdrowia. Brak przychodów i zaległości wobec były przyczyną rezygnacji z dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Obecnie Skarżący aktywnie poszukuje pracy, jednakże - jak oświadczył - nikt nie chce go zatrudnić. Natomiast samorząd zawodowy wielokrotnie odmówił Skarżącemu pomocy w uzupełniania kompetencji zawodowych doradcy podatkowego. Wskazane okoliczności, jak również fakt, ze Skarżący opiekuje się chorą na raka matką, z której zabezpieczenia społecznego utrzymuje się, kwalifikują go do zwolnienia od wpisu od skargi. Przedwczesne byłoby orzekanie o przyszłych kosztach, skoro, jak Skarżący zaznaczył, czynnie szuka pracy (labor omnia vincit). Z tych powodów, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.