III SA/Wa 1211/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2009 r. wniosku T. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009 r. postanawia: odmówić przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego Skarżący T. J.. (zwany dalej "Skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku Skarżący powołał swoją sytuację materialną. Stwierdził, że gdyby nie pomoc syna, nie byliby w stanie przeprowadzić remontów. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną. Posiada mieszkanie o powierzchni 100 m², nieruchomość rolną o powierzchni 1598 arów oraz nieruchomości o powierzchni 23,60 m², o powierzchni 43 m² oraz – jak podał Skarżący – inne nieruchomości. Z oświadczenia wynika także, że Skarżący uzyskuje miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 2.099,00 zł (netto), jego żona z tego samego tytułu dochód w kwocie 817,56 zł (netto). Skarżący uzyskuje także dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazał, że w okresie od stycznia do sierpnia 2009 r. dochód ten wyniósł 2616,81 zł. Skarżący wskazał, że do grudnia 2009 r., spłaca pożyczkę bankową której rata wynosi 280,00 zł. W aktach sprawy przy piśmie z 3 sierpnia 2009 r. znajduje się wyliczenie wydatków Skarżącego, z którego wynika, że ponosi on miesięczne koszty w kwocie 2.078 zł. Wskazał, że ponosi miesięczne wydatki na spłatę pożyczki zaciągniętej na remont domu w wysokości 60.000 zł, której miesięczna rata wynosi 1236 zł. Pożyczkę tę Skarżący wraz z małżonką zaciągnęli w maju 2009 r. Ponadto jako miesięczne wydatki Skarżący wskazał: opłatę za opał 350 zł, energię elektryczną 125 zł, gaz – 35 zł telefon 80 zł, radio i telewizor – 17 zł wodę – 20 zł, opróżnienie szamba 35 zł, leki oraz leczenie – 180 zł. Z pisma tego wynika również, że miesięczny dochód Skarżącego i jego żony uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi około 400- 500 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący przedstawił zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty, z których wynika, że Skarżący w 2008 r. uzyskał dochód w kwocie 28.455,12 zł, a jego żona dochód w kwocie 16.132,98 zł, w 2007 r. dochód w kwocie 27.693,44 zł, a żona Skarżącego dochód w kwocie 11.095,27 zł. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika natomiast, że na rachunek Skarżącego i jego żony wpływają świadczenia emerytalne w wysokości 2.099 zł oraz 817,56 zł. Ponadto na konto Skarżącego w dniu 8 maja 2009 r. wpłynęła kwota 60.000 zł, która została wypłacona w dniu 20 maja 2009 r. Ponadto Skarżący oświadczył, że ani on ani jego żona nie korzystają z pomocy społecznej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że z tytułu emerytury oraz prowadzonej działalności gospodarczej, wspólnie z żoną uzyskują dochód w łącznej wysokości około 3.358,37 zł netto. Jako wydatki Skarżący podał opłatę za media leki i leczenie oraz spłatę pożyczek bankowych, co łącznie daję wydatki w kwocie 2.358 zł. Zatem po odjęciu kwoty podanych przez Skarżącego wydatków, pozostaje Skarżącemu i jego żonie kwota około 1.000 zł miesięcznie. Ponadto Skarżący wskazał, że wspólnie z żoną uzyskują pomoc syna. Zatem stwierdzić należy, że okoliczność uzyskiwania stałych dochodów oraz fakt, że dochody Skarżącego są wyższe od ponoszonych (wskazanych przez Skarżącego) wydatków, przemawia za odmową przyznania prawa pomocy. Dodatkowo wskazać należy, że Skarżący otrzymuje pomoc od syna. Należy ponadto zaznaczyć, że koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Zauważa się, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie strona Skarżąca nie uprawdopodobnił natomiast, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych / wpisu sądowego należnego w sprawie oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest doradca podatkowy. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego, Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.