III SA/Wa 1214/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Anna Armińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2007 r. sprawy ze skargi T.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji w podatku rolnym za 2007 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Gminy R. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz T.K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. T. K. – Skarżący w rozpatrywanej sprawie, działając w oparciu o pełnomocnictwo udzielone mu przez M. W. i E. G., zwrócił się do Burmistrza Gminy R. o wydanie decyzji podatkowej na 2007 r. dotyczącej wskazanych w podaniu działek, których wyżej wymienieni są spadkobiercami. Pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. organ pierwszej instancji wezwał Skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni dokumentów potwierdzających tytuł prawny M. W. i E. G. do wymienionych w wezwaniu działek lub do złożenia oświadczenia potwierdzającego ich użytkowanie przez reprezentowane osoby. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. Burmistrz Gminy R. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji podatkowych na 2007 r. Jako adresata postanowienia wskazał Skarżącego. W jego uzasadnieniu zauważył że Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających tytuł własności reprezentowanych przez siebie osób, gdyż nie zakończono jeszcze postępowania spadkowego w tej sprawie. Nie złożył również oświadczenia potwierdzającego użytkowanie tych działek przez reprezentowane osoby. W rezultacie organ pierwszej instancji stwierdził że wniosek złożony został przez osobę nie będącą stroną postępowania. Z tej przyczyny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W zażaleniu na to postanowienie Skarżący poinformował iż M. W. i E. G. są uczestnikami postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w P. z wniosku T. i Cz. M. Dodał iż Sąd nie uznał roszczeń powodów do wymienionych w zażaleniu działek. Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazało, iż działki o opodatkowanie których - w imieniu wyżej wymienionych - wystąpił Skarżący są w posiadaniu samoistnym małżonków T. i Cz. M., a zatem na nich jako na podatników wystawiane są decyzje podatkowe w sprawie podatku rolnego i leśnego. Organ odwoławczy zauważył przy tym iż postępowanie spadkowe w stosunku do spornych działek nie zostało zakończone, a co za tym idzie brak jest podstaw do uznania że podatnikiem może być inna osoba niż posiadacz samoistny. Stwierdził że organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru podatku na 2007 r. w stosunku do Skarżącego, gdyż w obecnym stanie faktycznym nie może on występować jako strona. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący podniósł iż wbrew twierdzeniom organu odwoławczego małżonkowie T. i Cz. M. nie posiadają ani nie użytkują spornych działek, a tym samym nie są ich posiadaczami samoistnymi. Stąd też brak jest podstaw prawnych do uznania ich za płatników podatku rolnego i leśnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn innych niż w niej wskazane. Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru podatku leśnego i rolnego na 2007 r. od działek [...]. Podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia stanowił art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Nie ulega wątpliwości, iż wniosek z dnia [...] stycznia 2007 r. o wydanie decyzji w sprawie wymiaru podatku leśnego i rolnego złożony został przez M. W. i E. G., w imieniu których działał Skarżący jako pełnomocnik. Dał on temu wyraz w treści podania wskazując, iż działa w oparciu o udzielone mu przez wyżej wymienionych pełnomocnictwa, których kserokopie dołączył. Tymczasem postanowienia obu instancji wydano i skierowano do Skarżącego, o czym świadczy wymienienie jego imienia i nazwiska oraz adresu zarówno w nagłówku postanowienia pierwszej instancji, jak i w postanowieniu wydanym w instancji odwoławczej po sformułowaniu "po rozpatrzeniu zażalenia". Tym samym Skarżący błędnie został potraktowany jako wnioskodawca i adresat postanowień, a co za tym idzie jemu właśnie organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie, pomimo iż to nie on – nie negując tu jego prawa do działania w imieniu mocodawców – wszczęcia takiego żądał. Błędne oznaczenie adresata postanowień jest wadliwością mającą swe źródło w treści art. 217 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postanowienie zawiera oznaczenie strony albo innych osób biorących udział w postępowaniu. Skierowanie orzeczenia administracyjnego do osoby nie będącej stroną sprawie stanowi także przesłankę nieważności postępowania określoną w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Wadliwość ta jest na tyle istotna, iż sama w sobie stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonych postanowień. Powyższej oceny nie podważa fakt prawidłowego doręczenia tych postanowień Skarżącemu jako pełnomocnikowi. Czym innym jest bowiem "skierowanie" postanowienia, czym innym zaś jego "doręczenie". To ostatnie powinno nastąpić do rąk pełnomocnika, o czym stanowi art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej zgodnie, z którym jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z treści tego przepisu wynika zatem, iż działanie przez pełnomocnika wyłącza zasadę doręczania pism bezpośrednio stronie. Oznacza to, iż w takim przypadku w miejsce strony, w charakterze adresata do doręczeń, wchodzi jej pełnomocnik (zasada pierwszeństwa pełnomocnika), a co za tym idzie skutki prawne doręczenia pisma stronie działającej przez pełnomocnika wywołuje wyłącznie doręczenie pisma temuż pełnomocnikowi. Innymi słowy pismo zawsze powinno być kierowane wyłącznie do strony, natomiast doręczyć je należy ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi. Omówiona wyżej wadliwość zaskarżonych postanowień zwalnia jednocześnie Sąd od oceny, czy organy podatkowe zasadnie przyjęły, iż w sprawie niniejszej zaistniały wymienione w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego w przedmiocie objętym żądaniem M. W. i E. G., a ściślej rzecz ujmując do oceny czy w świetle poczynionych ustaleń faktycznych mogli oni domagać się wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru podatku leśnego i rolnego na 2007 r. od działek [...]. Ubocznie jedynie Sąd zauważa, iż pełnomocnictwa, które znajdują się w aktach sprawy, są pełnomocnictwami szczególnymi udzielonymi Skarżącemu wyłącznie do reprezentowania mocodawców przed Sądem Rejonowym w P. i innymi organami administracji w sprawie wniosku Cz. i T. M. o uwłaszczenie (sygn. akt [...]). Pełnomocnictwa te nie uprawniały zatem Skarżącego do występowania w imieniu mocodawców w postępowaniu podatkowym, którego przedmiotem jest wymiar podatku leśnego i rolnego. W takim jednakże przypadku organ obowiązany był do wezwania - w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej - wnoszącego podanie do uzupełnienia braków formalnych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z 2004 r. Nr 162, poz. 1692, powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") należało orzec jak w sentencji. Zakres w jakim uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.