III SA/Wa 1215/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Waldemar Śledzik po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący L. D. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w osobie M. C. w celu napisania i złożenia skargi kasacyjnej. Wskazał, że nie posiada żadnego majątku, a w prowadzonej działalności gospodarczej w ostatnich latach ponosił stratę. Działalność zawiesił w czerwcu 2012 r. Skarżący powołał się na fakt zabezpieczenia jego rachunków bankowych przez organy egzekucyjne, a także na fakt strat w środkach obrotowych i trwałych firmy powstałych wskutek pożaru w 2011 r. Skarżący jest obecnie zatrudniony na ¼ etatu. Mieszka wraz z żoną i synem, która utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.700 zł. Pismem z 22 stycznia 2014 r. wezwano pełnomocnika Skarżącego do złożenia wskazanych w tym piśmie dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów Skarżącego. Poinformowano go również, że prawo pomocy przyznane na mocy postanowienia Sądu z 11 marca 2013 r. rozciąga się na postępowanie kasacyjne. W piśmie z 3 lutego 2014 r. pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazał także, że Skarżący nie był w stanie zgromadzić żądanych dokumentów w tak krótkim czasie. Dodał, że jego sytuacja materialna nie zmieniła się. Przeciwnie pogorszyła się w okresie między złożeniem poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy a chwilą obecną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie zauważyć należy, że na mocy postanowienia z 11 marca 2013 r. Skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, którym wyznaczony został M. C.. W tej sytuacji żądanie jego ustanowienia zgłoszone w formularzu PPF z 8 stycznia 2014 r. uznać należy za bezprzedmiotowe. Dlatego też do rozpoznania pozostał wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych przesłanek spoczywa na stronie. Owo wykazanie polegać będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że poniesienie kosztów postępowania nie jest możliwe. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 marca 2014 r. (sygn. akt I FZ 70/14) treść powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy przejawiającej się głównie w dostarczeniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązek takiej właśnie współpracy z Sądem nakłada na stronę przepis art. 255 P.p.s.a. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący nie wykonał wezwania Sądu z 22 stycznia 2014 r. Podkreślić należy, że wezwanie to precyzyjnie określało jakich oświadczeń oczekuje Sąd i jakie dokumenty miały zostać przedstawione. Wykonanie tego wezwania Skarżący ograniczył do stwierdzenia, iż jego sytuacja materialna nie zmieniła się, a wręcz przeciwnie, pogorszyła się w okresie między złożeniem poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy a chwilą obecną. Sąd wyjaśnia, że przy takim stwierdzeniu Skarżącego powinien on nie tylko szczegółowo wyjaśnić na czym polega "pogorszenie" sytuacji majątkowej, ale również poprzeć to odpowiednimi dokumentami potwierdzającymi ten fakt i to tym bardziej, że z porównania treści obecnego i uprzednio złożonego formularza PPF ów fakt nie wynika. Przeciwnie, wniosek Skarżącego z 8 stycznia 2014 r. stanowi w istocie powielenie danych zawartych we wniosku z 5 marca 2013 r. W tym stanie rzeczy oczekiwać, że Sąd przy orzekaniu o przyznaniu prawa pomocy, poprzestanie na "gołosłownych" oświadczeniach wnioskodawcy czy też nieaktualnych dokumentach źródłowych. Zauważyć przy tym trzeba, że od czasu złożenia takich dokumentów, jak wyciągi bankowe, zeznania podatkowe oraz faktury obrazujące poziom wydatków podatnika, upłynęły prawie dwa lata, a więc istnieje konieczność ich ponownej weryfikacji pod kątem zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Reasumując, brak pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej Skarżącego nie pozwala ustalić, jak w rzeczywistości się ona kształtuje oraz w szczególności, czy rzeczywiście nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Istotnego i decydującego znaczenia przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku, nie mógł mieć także fakt zwolnienia Skarżącego od części wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie, co podnosi Skarżący, gdyż okoliczność ta nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie, na obecnym etapie postępowania. Rozstrzygnięcie o udzieleniu stronie uprawnienia procesowego w postaci przejęcia przez Skarb Państwa finansowania jej udziału w sprawie, może bowiem zapaść jedynie na podstawie jednoznacznie ustalonego stanu faktycznego, z którego wynika, że przesłanki takie wystąpiły.. Tymczasem – jak wykazano wyżej – w niniejszej sprawie Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów i okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie wnioskowanego prawa pomocy. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.