III SA/Wa 1216/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.), asesor WSA Artur Kot, Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2006 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy oddala skargę Zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Prezes ZUS), po rozpoznaniu wniosku R. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 28, art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2006 r. Nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy oraz odsetek. Prezes ZUS poinformował, że w procesie wydawania decyzji została uwzględniona trudna sytuacja finansowa strony i jej kłopoty zdrowotne, jednakże okolicznością istotna dla sprawy jest - przede wszystkim - fakt posiadania przez stronę majątku, który można zabezpieczyć na poczet nieopłaconych składek z tytułu ubezpieczeń. Jeżeli istnieje możliwość dochodzenia należności, to nie ma podstaw do zmiany rozstrzygnięcia i umorzenia należności. Ponadto Prezes ZUS zauważył, że w sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, co zostało wykazane w decyzji z [...] stycznia 2006 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. Z. wskazał, że jest osobą biedną i schorowaną, bez pracy i stałych dochodów, w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Skarżący wychowuje siedemnastoletnia córkę i opiekuje się osiemdziesięciojednoletnią matką. Mieszka w starych (ponad dwustuletnich) budynkach, które nadają się do rozbiórki lub do kapitalnego remontu. Cierpi na brak środków niezbędnych do codziennego życia. Nie posiada ciągnika, a jedynie posiada samochód marki "T. t" (rok produkcji - 1974), który nie nadaje się do użytku, lecz jedynie na złom. Ze względu na chorobę i sytuację społeczno-gospodarczą w kraju skarżący nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, która umożliwi mu rozliczenie się z ZUS. Czuje się skrzywdzony zaskarżoną do Sądu decyzją. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym, które wpłynęło do Sądu 3 lipca 2006 r. skarżący zwrócił się o usprawiedliwienie jego nieobecności na rozprawie oraz o umorzenie zaległości względem ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy, zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Stosownie do art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej u.p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, np. przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) lub c) u. p.p.s.a.). Przede wszystkim należy zauważyć, że Sąd Administracyjny, ze względu na przywołane powyżej przepisy prawa, sprawuje kontrolę zgodności z obowiązującym prawem zaskarżonych rozstrzygnięć administracji publicznej, lecz nie ma możliwości orzekania, co do istoty, czyli - w tej sprawie - umarzania należności z tytułu zaległych wpłat na ZUS. Wniosek skarżącego w tej materii, zawarty w nadesłanym piśmie procesowym, jest zatem niemożliwy do zrealizowania. Zgodnie z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zachodzi w sytuacji, gdy dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, z późn. zm.), nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Żadna z wymienionych powyżej sytuacji, której zaistnienie jest niezbędne dla pozytywnego - dla skarżącego - rozstrzygnięcia wniosku, nie zachodzi w tej sprawie, co Prezes ZUS wskazał w kwestionowanych decyzjach, zatem nie zaistniała możliwość umorzenia zobowiązań skarżącego. Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W treści zaskarżonej decyzji Prezes ZUS wskazał, że - jego zdaniem - te okoliczności w sprawie nie zachodzą, ponieważ skarżący posiada stałe, choć skromne dochody, z których jest w stanie wygospodarować kwoty na spłatę zobowiązań. Ze względu na to, że wywód ten znajduje pokrycie w zgromadzonym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, a skarżący na etapie postępowania administracyjnego, a także na etapie skargi do Sądu nie przedstawił okoliczności i dowodów, które wykazywałyby błędy popełnione przez organ administracji, wniosek ten należało uznać za poprawny. Sąd zauważa ponadto, że rozstrzygnięcie, co do umorzenia należności zostało pozostawione uznaniu organu administracji, czyli Prezes ZUS mógł, zastosować ulgę dla zobowiązanego, jeżeli uznał to za wskazane w jego sytuacji. Prezes ZUS był uprawniony do przyjęcia poglądu, że skarżący nie utracił bezpowrotnie zdolności osiągania przychodu i - tym samym - regulowania ciążących na nim zobowiązań. Fakt posiadania przez skarżącego nieruchomości, które mogą być zabezpieczeniem roszczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych, jest przyczyną, która uniemożliwia Prezesowi ZUS zastosowanie wobec skarżącego instytucji umorzenia należności. Słuszny jest także wniosek, że wobec istniejących możliwości dochodzenia zadłużenia nie ma podstaw do zmiany rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.