III SA/Wa 1217/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2009 r. wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: 1. przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący M. M. (zwany dalej "Skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku Skarżący powołał swoją sytuację materialną. Stwierdził, że ponosi znaczne wydatki niekiedy przekraczające budżet rodziny. Wydatki związane są z rehabilitacją syna, który urodził się jako wcześniak z dużą niedowagą oraz z rehabilitacją żony, która przed laty uległa poważnemu wypadkowi. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną oraz córkami I. (ur. w 1990 r.), S. (ur. w 1993 r.), W. (ur. w 1997 r.) oraz synem M.(ur. w 2005 r.). Posiada mieszkanie o powierzchni 63,14 m². Z oświadczenia wynika także, że Skarżący pozostaje bezrobotny bez prawa do zasiłku natomiast jego żona uzyskuje miesięczny dochód z tytułu zasiłku socjalnego w kwocie 76,56 zł, świadczenia rodzinnego w kwocie 503 zł, świadczenia na dziecko niepełnosprawne w kwocie 153 zł, zasiłku na mieszkanie w kwocie 102,18 zł oraz zasiłku okresowego w kwocie 492 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dokumentów źródłowych obrazujących sytuację materialną, Skarżący wniósł o przedłużenie terminu do dokonania tej czynności – jednakże dokumentów tych nie przedłożył. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony w całości. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że jego żona z tytułu zasiłków uzyskiwanych jako pomoc społeczna uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 1.326,74 zł. Kwota ta jest przeznaczana na utrzymanie sześcioosobowej rodziny w tym na rehabilitację syna oraz żony. Zatem stwierdzić należy, że fakt utrzymywania się rodziny Skarżącego – jak wskazano we wniosku – wyłącznie z zasiłków otrzymywanych z pomocy społecznej stanowiokoliczność przemawiającą za przyznaniem Skarżącemu prawa pomocy. Jednakże pełna ocena sytuacji finansowej Skarżącego oraz jego rodziny stała się niemożliwa. Skarżący bowiem, na wezwanie referendarza sądowego, nie przedłożył żadnych dokumentów obrazujących jego sytuację materialną. W odpowiedzi na to wezwanie pismem z dnia 14 września 2009 r. zapewnił, że uczyni to w terminie późniejszym, gdyż ma problemy ze zgromadzeniem dokumentów. Jednakże mimo upływu czasu wymaganych dokumentów i informacji Skarżący nie przedstawił. Z uwagi na powyższe, w niniejszej sprawie zasadnym jest przyznanie Skarżącemu prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego należnego od skargi. Zauważyć bowiem należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie Skarżący takich okoliczności nie wykazał. Podniesione zatem okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.