III SA/Wa 1218/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA del. Marek Kraus, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy C. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. 1. Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie akt sprawy wynika, że Wójt Gminy C. będący wierzycielem zobowiązania postanowieniem z dnia [...] lutego 2012r. uznał na nieuzasadnione zarzuty sp. z o.o "E." z siedzibą w C. (dalej "Skarżąca", "Spółka"), wniesionych do tytułu wykonawczego dotyczącego podatku od nieruchomości za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel wskazał, że Skarżąca w zarzutach wskazała na okoliczności, które nie mieszczą się w żadnej z ustawowych podstaw zarzutów, których zamknięty katalog zawarty jest w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. – o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej "u.p.e.a."). Jednocześnie wierzyciel podkreślił, że podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowiła złożona przez Spółkę deklaracja na podatek od nieruchomości za 2011 r. Wyjaśnił jednak, że z uwagi na wątpliwości co do poprawności zadeklarowanej kwoty wykazanej w korekcie deklaracji na 2009 r. wszczął postępowanie w celu określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na rok 2009 i decyzją z dnia [...] października 2011 r. określił Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009r. w kwocie 4.806 zł. Wskazał, że w związku z wniesionym odwołaniem, decyzja ta nie jest ostateczna. Jednocześnie organ podatkowy wyjaśnił, że kwota wskazana w tytule wykonawczym jest inna niż określona w decyzji, jednakże po rozpatrzeniu odwołania Spółki poinformuje organ egzekucyjny o zmianach wysokości należności. 2. W zażaleniu z dnia 10 lutego 2012r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o uchylenie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 26 maja 2011 r., zarzucając, iż wierzyciel w żaden sposób nie odniósł się do wystawionego tytułu wykonawczego, w którym podana kwota w żaden sposób nie wiąże się z decyzją podatkową z dnia 24 października 2011 r. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela. W uzasadnieniu wskazano, że zarzuty Spółki nie dotyczą żadnej z podstaw, o których jest mowa w art. 33 u.p.e.a. Podkreślił, iż okoliczność, że na skutek złożonej korekty deklaracji organ podatkowy decyzją ustalił inny wymiar podatku, niż ten wskazany w tytule wykonawczym, którego podstawą była deklaracja podatkowa Spółki, nie jest podstawą zarzutu. 4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, ze względu na naruszenie: art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 2 u.p.o.l. ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r., Nr 65, poz. 613 ze zm.; dalej “u.p.o.l.") - poprzez błędne zastosowanie oraz błędne interpretowanie przepisów Prawa budowlanego i oceny posiadanych budowli budynków. W uzasadnieniu Skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy poza ustosunkowaniem się tylko i wyłącznie do kwestii dotyczącej różnicy pomiędzy egzekwowaną kwotą, a kwotą należności wynikającą z decyzji nie odniósł się do zarzutów podnoszonych przez Spółkę w zażaleniu. Według Spółki w przypadku nieuregulowania przez podatnika swoich zobowiązań podatkowych za poszczególne lata organ podatkowy ma prawo do wystawienia tytułu wykonawczego, ale zgodnego co do kwoty podatku z dokumentem obligującym naliczenie tej kwoty czyli samą decyzją podatkową a nie dowolną kwotą podaną przez organ podatkowy w sposób uznaniowy. Ponadto Skarżąca wskazała, na prawidłowy, w jej ocenie, sposób określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. 5. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługiwała na uwzględnienie. 6. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym postanowień kończących postępowanie, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie zawarte w niej zarzuty znalazły uznanie Sądu. Podnieść w tym miejscu należy, iż wobec zakresu przedmiotowej sprawy dotyczącej oceny rozstrzygnięć w sprawie stanowiska wierzyciela wyrażonego w postępowaniu egzekucyjnym Sąd nie odniósł się do zarzutów merytorycznych dotyczących wymiaru zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. 7. Sąd stwierdził jednakże, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). 8. Nie ulega wątpliwości, że na podstawie odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji znajdują odpowiednie zastosowanie również zasady ogólne postępowania administracyjnego uregulowane w k.p.a. (zob. np. A. Skoczylas [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, A. Skoczylas, System prawa administracyjnego. Tom 9. Prawo administracyjne procesowe, Warszawa 2010, s. 389 i nast.). W szczególności – jak trafnie wskazano w wyroku WSA z 07 maja 2009r., sygn. akt IV SA/Po 499/08 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA") – dotyczy to zasad wysłowionych w przepisach: art. 7 k.p.a. (zasady: kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa; prawdy obiektywnej; uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 8 k.p.a. (zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów władzy publicznej), art. 10 k.p.a. (zasada czynnego udziału strony w postępowaniu), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania). Na gruncie tych zasad, uszczegółowionych w dalszych regulacjach k.p.a., organ administracji obowiązany jest każdorazowo dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). W tym celu powinien, w pierwszej kolejności, w sposób wyczerpujący zebrać cały niezbędny dla prawidłowego załatwienia sprawy materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), by następnie na podstawie tak zebranego materiału ocenić, czy zostały udowodnione okoliczności istotne dla jej końcowego rozstrzygnięcia (art. 80 k.p.a.), a samo rozstrzygnięcie winien należycie uzasadnić, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a. Tym zasadom i regułom organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie w obu instancjach nie w pełni uczyniły zadość. Podkreślić także należy, że zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że organ drugiej instancji, który działa w granicach i na podstawie prawa w wyniku wniesienia odwołania lub zażalenia, ma obowiązek merytorycznego rozpoznania danej sprawy administracyjnej. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach uzasadnienia podjętego orzeczenia - jest ustosunkowanie się do wszystkich okoliczności podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Odzwierciedlenie tego obowiązku winno znaleźć się w uzasadnieniu orzeczenia. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę kwestii stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. 9. Z akt spraw wynikało, iż Skarżąca wniosła do prowadzonego postępowania egzekucyjnego zarzuty wskazując, iż w jej ocenie brak było podstaw do wymiaru podatku od nieruchomości. Strona kolejnym pismem wniosła również o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny - Urząd Skarbowy do czasu wyjaśnienia podstawy prowadzonej egzekucji. Wystąpienia w tym przedmiocie zostały przekazane wierzycielowi Wójtowi Gminy C. Wierzyciel zobowiązania na podstawie art. 34 § 1 i § 2 u.o.p.e.a. uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wierzyciel wskazał, że brak było podstaw do stwierdzenia, iż w postępowaniu egzekucyjnym wystąpiły okoliczności, określone w art. 33 u.o.p.e.a. Sąd analizując rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne w ramach kontroli działań organu odwoławczego dostrzegł szereg wad o charakterze procesowym. Po pierwsze wskazać należy, iż wbrew przepisom prawa wierzyciel w swoim postanowieniu wypowiedział w przedmiocie wniosku Skarżącej dotyczącego zawieszenia postępowania egzekucyjnego, uznając, iż jest "organem egzekucyjnym" w sprawie mimo, iż z akt sprawy wynikało, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez organy skarbowe. Z przepisu art. 56 § 3 u.o.p.e.a. wynika jednoznacznie, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania służy zażalenie. W tym zakresie Sąd dostrzega na istotne niekonsekwencje w badanej sprawie. Na pokreślenie zasługuje to, iż wierzyciel jednocześnie wypowiada się w kwestii braku przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego i jednocześnie informuje, że Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu rozstrzygnięcia wniesionych zarzutów. Sąd uznał, zatem że naruszenie to nie miało wpływu na interes zobowiązanego jednakże uznał, że brak wyjaśnienia powyższych okoliczności przez organ wyższego stopnia naruszał ogólne zasady postępowania administracyjnego. Po drugie podnieść należy, iż wobec wyjaśnień wierzyciela, co do zawartości tytułu wykonawczego w zakresie podstawy dochodzenia należności zaistniała uzasadniona wątpliwość w sprawie zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym wydanych tytułów wykonawczych, w których podano jako podstawę wykonania obowiązku deklaracje podatkowe w sytuacji, gdy za te same okresy organ podatkowy Wójt Gminy wydał decyzje określające zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości. Z analizy stanu faktycznego można zatem wywieść, iż tytuły wykonawcze przestały być aktualne i nie mogły być podstawą dochodzenia obowiązku podatkowego w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Powyższe jest o tyle istotne dla Strony postępowania bowiem, tytuły wykonawcze opiewały na znacząco wyższe kwoty niż określone w decyzjach należności z tytułu zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości. Po trzecie Sąd zważył, iż w tym zakresie wypowiedź wierzyciela, wskazująca na potrzebę przyszłej aktualizacji tytułów wykonawczych jest niewyczerpująca i dla podmiotu nieznającego procedur egzekucyjnych po prostu niejasna. Trudno bowiem zrozumieć stan, w którym wierzyciel z jednej strony zezwala organowi egzekucyjnemu na prowadzenie egzekucji do wysokości kwot wskazanych w deklaracjach i jednocześnie jako organ podatkowy ustala wysokość podatku w kwotach niższych niż wynikające z deklaracji. Taka sytuacja bezsprzecznie wpływa niekorzystnie na ocenę działań organu podatkowego – wierzyciela w rozpoznawanej sprawie. 10. Odnosząc się natomiast do zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Sąd stwierdził, iż brak w nim elementarnego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Nie można bowiem stwierdzić, iż mamy doczynienia z uzasadnieniem aktu administracyjnego w sytuacji, gdy uzasadnienie składa się z obszernie zacytowanego przepisu prawa i wyrwanej z kontekstu tezy orzeczenia sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu postanowienie SKO w W. narusza przepisy art. 11 k.p.a. i 15 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. SKO nie dostrzegło, iż postanowienie wierzyciela dotyczy w swej istocie dwóch odrębnych wniosków. Nie odniosło się także do wątpliwości Skarżącej, co do prawidłowości wystawionych tytułów wykonawczych. Nie przedstawiło żadnej argumentacji potwierdzającej prawidłowość działań wierzyciela w niniejszej sprawie. Sąd ma także wrażenie, iż organ odwoławczy nie przeprowadził analizy sprawy w zakresie, którego roku dotyczy rozpoznawana sprawa, czy 2009, czy też 2011 r. 11. Podkreślić należy, iż organ administracji, który nie ustosunkowuje się w sposób wyczerpujący do twierdzeń uważanych przez Stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 kpa. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych orzeczeń w sposób przekonywujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa skutkuje - w myśl utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych - wadliwością tych rozstrzygnięć. 12. Stwierdzenie zatem przez Sąd naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy prowadzi do uwzględnienia skargi. Na marginesie można jeszcze dodać, iż zignorowanie argumentów Skarżącej przez organ odwoławczy, a także nie dostrzeżenie wadliwości postępowania, co do stanowiska wierzyciela doprowadziło do niepewności po stronie Skarżącej dotyczącej obiektywnego rozpatrzenia jej sprawy, która to niepewność niewątpliwie przełożyła się na wystąpienie Strony ze skargą do Sądu administracyjnego. 13. Odnosząc się do zarzutów dotyczących wymiaru podatku od nieruchomości tak jak już Sąd wskazał na wstępie nie mogły być one brane po uwagę w rozpoznawanej sprawie. Kwestie te powinne być podnoszone w postępowaniu podatkowym prowadzonym przed właściwymi organami podatkowymi obu instancji. 14. Reasumując, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest obarczone wadami, które wywołały konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wskazaną powyżej ocenę Sądu. 15. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie drugim wyroku.