III SA/Wa 1220/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie asesor WSA Sylwester Golec (spr.), sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Grzegorz Potiopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zaległości z tytułu wpłat na PFRON 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości. III SA/Wa 1220/04 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływana jako u. o reh., art. 21 § 1 pkt. 1 i § 3 art. 51 § 1 oraz art. 53 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako O.p., określił Przedsiębiorstwu Handlowemu S.C. J. W., A. B. wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób niepełnosprawnych za miesiące od stycznia do grudnia 2001 r. oraz należne od tych wpłat odsetki. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż obowiązek dokonywania wpłat na Fundusz wynika z art. 21 ust. 1 u. o reh. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób niepełnosprawnych wpłynął wyciąg z wyniku kontroli przeprowadzonej w S.C. Milenium oraz protokół z kontroli skarbowej, z których treści wynikało, że S.C. Milenium nie dokonała należnych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od stycznia do grudnia 2001 r. Wobec braku tych wpłat organ określił spółce wysokość należnych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Od tej decyzji J. W. wniósł odwołanie do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. W odwołaniu J. W. stwierdził, że w okresie którego dotyczy decyzja organu pierwszej instancji nie był wspólnikiem spółki do, której adresowana była decyzja i w związku z tym brak jest podstaw do obciążania go należnymi od spółki wpłatami na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził jedynie, że decyzja, której dotyczy odwołanie została wydana na podstawie art. 21 § 3 O.p. oraz, że zgodnie z treścią przepisu art. 115 § 1 O.p. wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej, nie będący akcjonariuszem odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników wynikające z działalności spółki. Na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej J. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona skarżąca decyzji organu odwoławczego zarzuciła naruszenie art. 115 § 1 O.p. Skarżący wywodził, że w okresie, którego dotyczy decyzja organu pierwszej instancji nie był wspólnikiem spółki do, której adresowana była decyzja i w związku z tym brak jest podstaw do obciążania go należnymi od spółki wpłatami na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, chociaż nie ze względu na zarzuty w niej wywiedzione. Na wstępie Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznana sprawa dotyczyła zaległości we wpłatach na PFRON. Zgodnie z art. 49 ust. 1 powołanej wyżej ustawy do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23, art. 31 ust. 3 pkt 1 i art. 33 ust. 4a, 7 i 7a, stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem art. 49a i 49b, przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 i Nr 160, poz. 1083, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 11, poz. 95 i Nr 92, poz. 1062 oraz z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 i Nr 116, poz. 1216), zwanej dalej "Ordynacją podatkową", z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Przepisy art. 49a i 49b powołanej ustawy regulują zabezpieczanie zaległości we wpłatach na PFRON w drodze ustanowienia hipoteki i zastawu. Z przepisów tych wynika zatem, że do wpłat na PFRON mają zastosowanie wszystkie przepisy Ordynacji podatkowej a zatem również przepisy działu III o zobowiązaniach podatkowych oraz przepisy i działu IV o postępowaniu podatkowym. Z tego względu należało stwierdzić, że postępowanie w sprawach określenia wpłat na PFRON powinno być prowadzone według norm prawnych zawartych w dziale IV Ordynacji podatkowej. Według tych norm prawnych, powinno być prowadzone postępowanie przed organami pierwszej instancji jak i organami drugiej instancji. Z treści art. 49 ust. 1 i 3 powołanej ustawy wynika, że Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w sprawach dotyczących wpłat na PFRON jest organem pierwszej instancji a organem odwoławczym w tych sprawach jest Minister właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. W rozpoznanej sprawie doszło do wydania decyzji określających wysokość należności, do których mają zastosowanie przepisy o zobowiązaniach podatkowych. Oceniając te decyzje po względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji naruszała art. 210 § 4 O.p. w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji nie powołał faktów uzasadniających istnienie po stronie adresata decyzji obowiązku dokonywania wpłat na PERON, oraz uzasadniających określenie tych wpłat w takiej wysokości, jaka wynikała z treści decyzji. Okoliczności te wymienione są w przepisach art. 21 ust. 1 i 2 u. o rech. i zaliczają się do nich fakt zatrudniania przez pracodawcę co najmniej 25 osób w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz nie osiągnięcie przez pracodawcę stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynoszącego 6% ogółu zatrudnionych. Ponadto z treści przepisu art. 21 ust. 1 u. o reh. wynika, że na wysokość wpłat na PERON u pracodawców, którzy nie osiągnęli stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynoszącego 6% ogółu zatrudnionych wpływ ma rzeczywisty stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych występujący u danego pracodawcy. W decyzji organu pierwszej instancji wszystkie te okoliczności faktyczne wymienione w hipotezach powołanych przepisów, decydujące o obowiązku dokonywania wpłat na PFROPN oraz o zakresie tego obowiązku w ogóle zostały pominięte. W uzasadnieniu decyzji nie przedstawiono sposobu wyliczenia wysokości wpłat, których wysokość określono w decyzji oraz nie przywołano przepisów prawa materialnego, z których wynikał obowiązek dokonywania wpłat. Także organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji nie powołał podstaw prawa materialnego oraz okoliczności faktycznych uzasadniających obciążenie spółki wpłatami na PFRON. W świetle tych ustaleń należało stwierdzić, że również zaskarżona decyzja, którą utrzymano w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem art. 210 § 4 O.p. W aktach sprawy brak jest dowodów, na które powołuje się w swojej decyzji organ pierwszej instancji t.j. protokołu z kontroli skarbowej, w której toku stwierdzono nieprawidłowości w zakresie dokonywania wpłat na PFRON. Z treści tej decyzji wynika, że spółka w okresie objętym decyzją deklarowała obowiązek dokonywania wpłat na PFRON. Z treści decyzji nie wynika czy decyzja ta została wydana w sytuacji, gdy spółka określiła w deklaracjach wysokości tych wpłat, czy też w sytuacji, w której spółka w ogóle nie zadeklarowała należnych w płat za niektóre okresy lub zadeklarowała te wpłaty w wysokości zaniżonej. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 122 i art. 187 § 1 O.p. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odpierając podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia decyzją organu pierwszej instancji przepisu art. 115 § 1 O.p. ograniczył się do przytoczenia treści tego przepisu oraz art. 91 O.p. W ocenie Sądu tego rodzaju ustosunkowanie się organu odwoławczego do powołanego zarzutu odwołania było niewystarczające, gdyż decyzja organu pierwszej instancji nie dotyczyła odpowiedzialności osoby trzeciej - wspólnika spółki cywilnej za zobowiązania spółki, a zatem ograniczenie się organu odwoławczego do wskazania w decyzji treści przepisu regulującego tę odpowiedzialność nie mogło być uznane za pełne odniesienie się do zarzutu podniesionego w odwołaniu. To działanie organu odwoławczego wskazuje, że był on przekonany, że treść art. 115 § 1 stanowi również podstawę do wydania decyzji określającej wysokość należnych od pracodawcy wpłat na PERON. Takie rozumowanie jest oczywistym błędem, gdyż w zakresie określenia zobowiązania obciążającego spółkę jako pracodawcę zastosowanie ma przepis art. 21 § 3 O.p. w związku art. 21 § 1 pkt. 1 O.p. i dopiero w przypadku stwierdzenia, że spółka nie dokonała zapłaty należnych wpłat na PFRON określonych na podstawie art. 21 § 3 O.p. możliwe było wydanie na podstawie art. 115 § 1 O.p. decyzji o odpowiedzialności jej wspólników za te wpłaty. Z tego względu należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 115 § 1 O.p., które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W świetle powyższych rozważań należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 O.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zaskarżona do Sądu decyzja organu odwoławczego naruszała art. 115 § 1 O.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływana jako p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Z uwagi na fakt, że wadami, które przesądziły o uchyleniu zaskarżonej decyzji dotknięta była również decyzja organu pierwszej instancji, Sąd skorzystał z określonego w art. 135 p.p.s.a. uprawnienia i wyeliminował z obrotu prawnego również tę decyzję. Sąd z uwagi na treść art. 210 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. nie zasądził na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, gdyż skarżący do czasu zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie niniejszego wyroku nie zgłosił żądania w tym zakresie. Skarżący nie był obecny na rozprawie i Sąd na podstawie art. 210 § 1 zd. drugie p.p.s.a. nie miał obowiązku pouczyć skarżącego o skutkach nie zgłoszenia żądania zwrotu kosztów postępowania w terminie określonym w zdaniu pierwszym przepisu art. 210 § 1 p.p.s.a.