III SA/Wa 1221/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Sędzia WSA Hanna Kamińska (spr.), Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2005 r. sprawy ze skargi Kombinatu "[...]" S.A. we W. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - obecnie Minister Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zastosowania ulg płatniczych w sprawie o wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości, 3) zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 1221/04 UZASADNIENIE Kombinat,,[...]" SA we W. wystąpił w dniu [...]stycznia 2004r. z wnioskiem do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o rozłożenie na raty zaległości z tytułu wpłat na Fundusz w kwocie [...]zł oraz odsetek w kwocie [...]zł za okres od stycznia do grudnia 2003r., wnosząc jednocześnie o umorzenie odsetek od tej zaległości. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił wnioskodawcy umorzenia odsetek w kwocie [...]zł za okres od stycznia do grudnia 2003r. oraz odmówił rozłożenia na raty należnych wpłat w kwocie [...]zł łącznie z odsetkami w kwocie [...]zł za okres od stycznia do grudnia 2003r. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zarządu PFRON stwierdził, iż przedstawione przez stronę we wniosku okoliczności nie mogą stanowić podstawy do umorzenia bądź rozłożenia na raty należnych wpłat z odsetkami, ponieważ nie spełniają przesłanek wymienionych w art. 67 § 1 a, art. 48 § 3 Ordynacji podatkowej i art. 14 ust. 1 ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Zastosowanie instytucji wyjątkowej, jaka jest umorzenie zaległości, musi być spowodowane przyczynami o charakterze wyjątkowym, a takie w niniejszej sprawie nie występują. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w decyzji Prezesa Zarządu PERON, iż w stosunku do strony nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie lub rozłożenie na raty wpłat na Fundusz z odsetkami i powołał się w tej kwestii na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 1995r. sygn. akt III SA 1088/94. Zgodnie z treścią tego orzeczenia ,, istotą uznania administracyjnego jest między innymi to, że nawet istnienie przyczyn społecznych lub gospodarczych uzasadniających umorzenie wpłat, nie zobowiązuje organu podatkowego do wydania decyzji pozytywnej dla strony". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Kombinat,, [...]" SA we W., powołując się na naruszenie przepisów postępowania, wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący wywodzi, że Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej utrzymując w mocy decyzję Prezesa Zarządu PERON, ograniczył swoje ustalenia jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że sprawę wnikliwie zbadał i nie znalazł przesłanek przemawiających za rozłożeniem na raty należnych wpłat. W tej sytuacji strona nie wie, jakimi argumentami kierował się organ przy podejmowaniu decyzji, które z nich przemawiają na jej korzyść, a które na jej niekorzyść. Kombinat podnosi, iż zawarł ze swoimi wierzycielami układ sądowy oraz indywidualne ugody z wierzycielami, których wierzytelności nie zostały objęte układem, dokonał w 2003r. znacznej redukcji zatrudnienia, w 2004r. planowane są dalsze zwolnienia pracowników. Działania te mają na celu utrzymanie zakładu i zapewnienie miejsc pracy dla pozostałych pracowników oraz wyprodukowanie oczekiwanych przez odbiorców wyrobów. W konkluzji skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez pominiecie najistotniejszego elementu uzasadnienia, jakim jest podanie argumentów i wskazanie faktów, na których oparto rozstrzygniecie. W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 67§ 1 i art. 48 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może zastosować ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej bądź rozłożenia jej na raty. Decyzje w tym przedmiocie podejmowane są na zasadzie uznania administracyjnego. Może mieć ono miejsce, gdy zostanie stwierdzone, że w danym przypadku ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny nie jest wskazane lub możliwe wykonanie zobowiązania podatkowego bądź czy też występują zobiektywizowane kryteria na podstawie, których można podjąć decyzję o rozłożeniu tej należności na raty. O tym, co w określonej sytuacji stanowi ważny interes podatnika lub interes publiczny, rozstrzyga podmiot uprawniony do dokonania umorzenia lub rozłożenia należności na raty. Ustalając przesłanki umorzenia, ustawodawca użył w przepisie art. 67 i art. 48 ustawy zwrotów niedookreślonych, co można uznać za swoistą klauzulę generalną, odsyłającą do systemu ocen pozaprawnych. W utrwalonym orzecznictwie NSA nie budzi wątpliwości, że umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku. Ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego ( art. 187 § 1) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych ( art. 122). Przesłanki rozkładania na raty należności podatkowych wymienione w przepisie art. 48 § 1 Ordynacji podatkowej są jednolite z przesłankami umorzenia. Zatem w każdej rozpatrywanej sprawie organ musi ustalić, określić i ocenić, na czym polega ważny interes wnioskodawcy. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe obu instancji nie przeprowadziły postępowania zgodnie powołanymi przepisami Ordynacji podatkowej, bowiem nie dokonano oceny zgłoszonych przez stronę problemów finansowych, będących przyczyną wystąpienia z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości z tytułu wpłat na PERON bądź umorzenie zaległości w postaci odsetek. Strona we wniosku z dnia [...] stycznia 2004r. wskazała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej wynikającej z przejęcia zaległości z tytułu wpłat na PFRON spółki zależnej PPH,, [...]-- Sp. z o. o. w związku z połączeniem się spółek i przejęciem przez Kombinat ,, [...]" SA wszelkich praw i obowiązków przejmowanej spółki na mocy Postanowienia Sądu Rejonowego dla W.- [...] sygn. akt [...] oraz realizowania działań restrukturyzacyjnych, których celem jest odzyskanie zdolności kredytowej i płynności finansowej, zapewnienie dostaw sprzętu dla sił zbrojnych RP w grupie wyrobów, dla których zakład jest jedynym producentem oraz uzyskanie trwałych tendencji rozwoju. W odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, uzupełniając argumentację zawartą we wniosku wskazała, że Kombinat został objęty umowami offsetowymi związanymi z zakupem przez Polskę wielozadaniowego samolotu [...], których pozytywny skutek wystąpi ze znacznym opóźnieniem. Organy obu instancji powinny, zatem wnikliwie ocenić kondycję finansową wnioskodawcy w kontekście przesłanek wynikających z powołanych wyżej przepisów Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej podatnika, a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność terminowej zapłaty należności. Obowiązek podatkowy jest powszechnie znaną oczywistością, a zatem organy podatkowe powinny dokonać wszechstronnej oceny czy w niniejszej sprawie podnoszone przez stronę okoliczności wyczerpują przesłanki wymienione w szczególności w przepisie art. 48 § 1 Ordynacji podatkowej. W zaskarżonych decyzjach brak jest takich ustaleń. Organy podatkowe wydając decyzje o odmowie umorzenia zaległości z tytułu odsetek oraz odmowie rozłożenia na raty należności z tytułu wpłat na PFRON stwierdziły jedynie, że kłopoty finansowe z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez podatnika nie mogą stanowić dostatecznej przesłanki do udzielenia ulgi, ponieważ nie są to okoliczności wyjątkowe. Zgodnie z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej organ podatkowy winien ustosunkować się do całego występującego w sprawie materiału dowodowego - zarówno dowodów, którym dał wiarę, jak i tych, którym odmówił wiarygodności. W tym ostatnim przypadku trzeba podać przyczyny z powodu, których wskazane przez wnioskodawcę okoliczności uzasadniające udzielenie ulgi zostały zakwestionowane jako niespełniające kryteriów ważnego interesu podatnika czy też interesu publicznego. Reasumując powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest uzasadniona, ponieważ organy podatkowe nie dokonały oceny materiału dowodowego w kontekście istnienia przesłanek udzielenia ulgi w spłacie zaległości z tytułu wpłat na PFRON, co w konsekwencji doprowadziło do wyprowadzenia wniosku o braku tych przesłanek z naruszeniem przepisów art. 67§ 1, art. 48 § 1, co z kolei przełożyło się na treść uzasadnienia zaskarżonych decyzji z naruszeniem przepisu art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 152 oraz art. 200, w zakresie kosztów postępowania sądowego, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)