III SA/Wa 1221/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych P. B. (dalej jako "Skarżący") po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym, której nadał rygor natychmiastowej wykonalności i "zajął nasze konta w bankach, na których znajdowały się nasze oszczędności i wpływają nasze wynagrodzenia". Na koncie pozostawiane jest jedynie 1.500 zł na 3 osoby – reszta jest zajmowana. Skarżący podał, że nawet kwoty uzyskane z podpisania umowy przedwstępnej sprzedaży jednego z mieszkań natychmiast zostały zajęte. Obecnie Skarżący nie ma wolnych żadnych środków pieniężnych, aby uiścić wpis sądowy, a zaległości z tytułu opłat medialnych, czynszowych i innych, sięgają już 6.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i pełnoletnim synem. Skarżący posiada udziały w wysokości 50% w następujących nieruchomościach: dom 516m2 o wartości 4.500.000 zł, mieszkanie o pow. 122,5 m2 o wartości 1.270.000 zł oraz inne mieszkania o łącznej wartości 6.000.000 zł. Nadto, Skarżący posiada współudział 50% z żoną w przedmiotach wartościowych powyżej 5.000 zł takich jak meble, obrazy, wyposażenia domu i mieszkań. Skarżący oświadczył, że na dochód gospodarstwa domowego składa się wynagrodzenie Skarżącego w wysokości 7.034,39 zł, wynagrodzenie żony Skarżącego w wysokości 2.910,60 zł oraz dochód z tytułu czynszów z najmu w wysokości 2.050 zł – łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi 11.994,99 zł Jako zobowiązania i stałe wydatki Skarżący wymienił: kredyt w banku [...] w wysokości 1.000.000 zł z miesięczną ratą kredytu 2.200 zł, opłaty za media, czynsze i inne w wysokości 3.000 zł. Natomiast stan zaległości za ww. opłaty wynosił na koniec maja 6.000 zł. Z uwagi na fakt, że dane zawarte w formularzu były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) wezwano Skarżącego do: - nadesłania dokumentów, z których wynika aktualne zajęcie rachunków bankowych Skarżącego oraz żony Skarżącego; - nadesłania wyciągów wszystkich rachunków bankowych (również ewentualnych kont zagranicznych, kont i lokat dewizowych) posiadanych przez Skarżącego oraz wszystkie osoby pozostające ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym (żonę oraz syna Skarżącego), z ostatnich trzech miesięcy z wyszczególnieniem operacji dokonywanych na tych rachunkach w tym okresie i aktualnych sald rachunków a w odniesieniu do lokat - wysokości środków zgromadzonych na lokatach; - nadesłania odpisów zeznań podatkowych Skarżącego oraz wszystkich osób pozostających ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym za 2017 rok; - podania łącznej wartości posiadanych przez Skarżącego przedmiotów wartościowych (o wartości powyżej 5.000 zł), wymienionych w rubryce 7.3 nadesłanego formularza PPF (meble, obrazy, wyposażenia domu i mieszkań); - wskazania, czy Skarżący posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę, model, rocznik oraz wartość szacunkową poszczególnych pojazdów; - udokumentowania sytuacji syna skarżącego M. B.: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej – przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu osoby bezrobotnej – zaświadczenia właściwego Urzędu Pracy o posiadanym statusie osoby bezrobotnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący w piśmie z dnia 9 lipca 2018 r. wskazał, że nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych, a wartość przedmiotów wartościowych to ok. 120.000 zł. Do pisma Skarżący dołączył zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skierowane do [...] S.A. oraz [...] S.A., tytuł wykonawczy, wyciągi z rachunku bankowego w [...] S.A. w numerze [...] za okres od 30 stycznia 2018 do 29 czerwca 2018 r. oraz wyciąg z rachunku walutowego nr [...] za okres od 24 stycznia 2018 do 23 lutego 2018 r., zeznania podatkowe Skarżącego oraz jego żony, a także syna Skarżącego za 2017 r. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrócić należy uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W przedmiotowej sprawie, wobec wątpliwości co do sytuacji finansowej Skarżącego i jego możliwości płatniczych, wezwano Skarżącego do nadesłania określonych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego nie nadesłał wszystkich żądanych dokumentów. Brak jest bowiem wyciągów z wszystkich posiadanych przez Skarżącego oraz żonę i syna Skarżącego rachunków bankowych. Skarżący nadesłał bowiem wy ciągi za okres ostatnich 6 miesięcy z jednego tylko rachunku bankowego nr [...]. Skarżący nadesłał również wyciąg z rachunku walutowego o nr [...], jednak obejmuje on jedynie okres od 24 stycznia 2018 r. do 23 lutego 2018 r. Brak jest natomiast wyciągów z tego rachunku bankowego za okres ostatnich trzech miesięcy. Skarżący nie wskazał powodu, dla którego nie nadesłał wyciągów z powyższego rachunku za żądany okres. Jest to istotne tym bardziej, że na rachunku dokonywane były transakcje, o czym świadczy fakt, że Skarżący dokonał na ten rachunek przelewu w dniu 13 kwietnia 2018 r. wpisując w tytule przelewu "zasilenie konta". Skarżący nie wyjaśnił również aktualnej sytuacji finansowej swojego syna. Nadesłał jedynie PIT-11 za 2017 r., z którego wynika, że syn Skarżącego uzyskał dochód w wysokości 1.640,71 zł, jednak nie przedstawił zaświadczenia pracodawcy o wysokości aktualnego wynagrodzenia swojego syna, bądź zaświadczenia z Urzędu Pracy w sytuacji, jeśli aktualnie syn Skarżącego pozostaje osobą bezrobotną. Referendarz sądowy zauważa ponadto, że Skarżący we wniosku wskazał, iż organ "zajął nasze konta w bankach, na których znajdowały się nasze oszczędności i wpływają nasze wynagrodzenia". Jednak z przedstawionych przez Skarżącego wyciągów z rachunku bankowego nie wynika, aby co miesiąc odnotowywano na nim wpływy stanowiące wykazywany przez Skarżącego łączny dochód gospodarstwa domowego tj. 11.994,99 zł. Z wyciągów tych za okres ostatnich trzech miesięcy wynika, że na koncie tym odnotowane zostały w każdym miesiącu wpływy od [...] w wysokości od 2.910,66 zł do 3.420,37 zł, gdzie w tytule przelewów wskazano "pobory". Również w każdym miesiącu odnotowano wpływy w kwocie 1.800 zł, ze wskazaniem w tytule przelewów "opłata za wynajem mieszkania". Natomiast przelew w wysokości 7.034,39 zł od S. Sp. z o.o." odnotowano jedynie w dniu 23 kwietnia 2018 r., w którym w tytule przelewu wskazano "wynagrodzenie kwiecie_". Brak jest jednak wpływów z wysokości 7.034,39 zł w kolejnych miesiącach tj. maju i czerwcu 2018 r. Powyższe może świadczyć, że Skarżący posiada jeszcze inny rachunek bankowy, na który przelewane jest aktualnie wynagrodzenie i którego wyciągów nie nadesłał, bądź też o tym, że Skarżący wynagrodzenie wypłacane jest w kasie, w związku z czym środki z tego wynagrodzenia nie są zajmowane. Podane wyżej okoliczności wskazują, że Skarżący nie przedstawił swojej sytuacji finansowej w sposób niebudzący wątpliwości. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Jednocześnie referendarz sądowy zauważa, że Skarżący wraz z żoną posiadają znaczny majątek w postaci domu o pow. 516m2 o wartości 4.500.000 zł, mieszkania o pow. 122,5 m2 o wartości 1.270.000 zł, innych mieszkań o łącznej wartości 6.000.000 zł oraz przedmiotów wartościowych jak meble, obrazy, wyposażenia domu i mieszkań o wartości 120.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, przedstawiona przez Skarżącego sytuacja materialna nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy bowiem podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Skarżący z całą pewnością do osób ubogich nie należy. Gospodarstwo domowe Skarżącego (nawet bez uwzględnienia aktualnych dochodów syna Skarżącego, których Skarżący nie wskazał), uzyskuje dochód w wysokości 11.994,99 zł miesięcznie. Nadto, Skarżący wraz z żoną posiadają znaczny majątek w postaci licznych nieruchomości i ruchomości. Wskazać należy, że posiadanie majątku, a zwłaszcza nieruchomości o znacznej wartości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 10/04; postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 9/04; postanowienie z 17 października 2005 r. sygn. akt II FZ 681/05). Referendarz sądowy zwraca również uwagę, że sam fakt zajęcia rachunków bankowych nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy. Jeśli nawet przyjąć, że w gospodarstwie domowym Skarżącego z uzyskiwanego dochodu pozostaje jedynie kwota 1.500 zł miesięcznie (co jednak nie wynika z wyciągów z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące), to Skarżący oprócz licznych nieruchomości o łącznej wartości 11.770.000 zł posiada również ruchomości o wartości 120.000 zł, które mogą zostać spieniężone, bądź stanowić zabezpieczenie kredytu w celu pokrycia kosztów sądowych. Powyższe wyklucza możliwość przyznania Skarżącemu prawa pomocy, tym bardziej, że wymagany na obecnym etapie postępowania wpisu sądowy w wysokości 3.070 zł jest znikomy w porównaniu z wartością posiadanego przez Skarżącego majątku. Referendarz sądowy zauważa jednocześnie, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i w związku z tym winna zabezpieczyć stosowne środki na poniesienie tych kosztów. W przedmiotowej sprawie Skarżący pismem z 12 kwietnia 2018 r. wniósł skargę do tut. Sądu, zatem miał świadomość obowiązku poniesienia kosztów sądowych, a jednak dokonał w tym samym dniu (co wynika z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego) przelewu na kwotę 2.800 zł na rzecz osoby fizycznej, wskazując w tytule przelewu "obrazy". Zatem Skarżący w chwili wniesienia skargi dysponował wolnymi środkami pieniężnymi, które przeznaczył m.in. na zakup obrazów. W ocenie referendarza sądowego, wszystkie powyższe okoliczności wskazują, że nie zachodzi w niniejszej sprawie wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Tym samym referendarz sądowy nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącego postępowania przerzucać na podatników. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.