III SA/Wa 1224/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2019 r. sprawy ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącej R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 6 października 2017 r. nr [...] obejmującego podatek od towarów i usług za 5/2014 w wysokości 633.003.00zł należności głównej wraz z należnymi odsetkami za zwlokę w kwocie 132.115,50zł. Organ egzekucyjny dokonał zawiadomieniami z dnia 9 października 2017r., zajęcia rachunków bankowych prowadzonych na rzecz Zobowiązanej Spółki w bankach: [...] S.A., [...] S.A., [...] S.A. oraz [...] SA. Zawiadomienia doręczono Stronie, wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 13 października 2017 r natomiast dłużnikom zajętych wierzytelności w dacie wystawienia tj. 9 października 2017 r. W dniu 10 października 2017 r., organ egzekucyjny uzyskał wskutek zajęcia rachunku w [...] S.A., łączną kwotę 20.080.45zł. W tej samej dacie organ egzekucyjny uzyskał wskutek zajęcia rachunku w [...] S.A łączną kwotę 25,315,42zł. Zajęcia w Bankach [...] S.A. oraz [...] S.A. okazały się nieskuteczne. Skarżąca pismem z dnia 17 października 2017r. wniosła skargę na czynności egzekucyjne z dnia 9 października 2017r. zajęcia rachunku w [...] S.A. oraz zajęcia rachunku w [...] S.A., wnosząc o uchylenie tych czynności i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Organ I instancji postanowieniem z dnia 16 listopada 2017r. oddalił skargę na czynności egzekucyjne zajęcia rachunków w [...] S.A. i w [...] S.A. Skarżąca pismem z dnia 11 grudnia 2017 r. wniosła w terminie zażalenie na postanowienie Naczelnika z dnia [...] listopada 2017 r. wnosząc o uchylenie postanowienia i uznanie skargi za zasadną. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r.. poz. 1257 dalej jako k.p.a.) oraz art. 18 i art.. 54 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j, Dz. U. z 2017r., poz. 1201 dalej jako "u.p.e.a.") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia [...] listopada 2017r. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych dokonano zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez doręczenie do banków zawiadomień o zajęciu wierzytelności pieniężnych Zobowiązanej Spółki z rachunków bankowych do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano dłużników zajętych wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywali wypłat z rachunków bankowych do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazali zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomili organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Dyrektor zaakcentował, że zawiadomienie o zajęciu zostało przesiane do dłużnika zajętej wierzytelności – [...] S.A.. za pomocą systemu Ognivo w dniu 9 października 2017r. W tej samej dacie organ egzekucyjny nadal na poczcie korespondencję adresowaną do Spółki, zawierającą przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu oraz odpis tytułu wykonawczego. Natomiast zawiadomienie do banku [..] S.A. za pomocą systemu Ognivo przesłano również w dniu 9 października 2017r., zaś do Strony w dniu 10 października 2017r. Powyższe wynikało jednak wyłącznie z przyczyn technicznych i było związane z faktem, iż przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu przesłano do banku w formie elektronicznej o godzinie 15.23. Oba zawiadomienia o zajęciu zostały przez Stronę odebrane w dniu 13 października 2017r. Strona w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 kwietnia 2018 r. zakwestionowała postanowienia organu I i II instancji, zarzucając im naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego: - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art, 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez błędne jego zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy organ II instancji powinien był zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.. tj. uchylić postanowienie organu I instancji; - art. 54 § 1 i 5 u.p.e.a. poprzez wadliwe uznanie, że nie zachód za przesłanki do uznania skargi. - art. 54 § 5a poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do uznania skargi za zasadną: - art. 80 ust. 1 i 3 u.p.e.a. - polegające na wadliwym uznaniu przez organ egzekucyjny, że zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane w sposób zgodny z tym przepisem. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz o uchylenie postanowienia Naczelnika i o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Jej zdaniem dokumenty dotyczące zajęcia były sporządzone i wysiane do banku wcześniej niż skierowane do Spółki, a zatem nie było jednoczesności czynności, o której stanowi art. 80 § 1 i 3 u.p.e.a. Z powyższego wynika, że działanie organu egzekucyjnego zostało tak "zaprogramowane", ażeby wcześniej dokonać ściągnięcia kwot z rachunku bankowego zanim zobowiązany zostanie o tym fakcie poinformowany. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało oddalić. W postępowaniu wszczętym złożeniem na podstawie art. 54 u.p.e.a. skargi na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Spór dotyczy prawidłowości rozstrzygnięcia skargi na czynności egzekucyjne, tj. przeprowadzenia czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. W szczególności sporne w sprawie jest to, czy – w okolicznościach sprawy – dopuszczalne było zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych przed dokonaniem zawiadomień Strony. Wzorcem kontroli wskazanym przez Skarżącą są regulacje zawarte w art. 26 § 5 u.p.e.a. oraz w art. 80 § 2 u.p.e.a. i z art. 86b u.p.e.a. Z treści tych przepisów wynika, że: - zawiadomienia i wezwania, o których mowa w przepisach niniejszego rozdziału, przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienia i wezwania doręcza się na piśmie; - wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. - Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Obowiązkiem organu jest przesłanie do banku lub też jego oddziału zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Jak stanowi art. 80 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny obowiązany jest zawiadomić zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności przez doręczenie mu odpisu tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpisu zawiadomienia skierowanego do banku. Zauważyć należy, że konieczność przesyłania zawiadomień o zajęciach rachunków bankowych do banków w formie elektronicznej wynika z art. 86b u.p.e.a.. Taka forma przesyłania zawiadomienia ma zapewnić jak najszybsze wstrzymanie wypłat z zajętego rachunku bankowego. Co istotne, z treści art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. jednoznacznie wynika, że ustawodawca dopuszcza sytuacje, w których doręczenie zawiadomienia o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności następuje wcześniej niż jego doręczenie zobowiązanemu. Sąd wskazuje, że w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2019 r., II FSK 1115/17, CBOSA) i literaturze dopuszcza się rezygnację z jednoczesności nadania zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego do banku i do zobowiązanego, przede wszystkim ze względów pragmatycznych. W szczególności, użycie w art. 80 § 3 u.p.e.a. pojęcia "zawiadomienie skierowane do banku" wskazuje na kolejność działań podejmowanych przez organ egzekucyjny - najpierw kieruje się zawiadomienie do banku, a następnie do zobowiązanego, co uzasadnione jest zastosowaniem tego konkretnego środka egzekucyjnego, ponieważ zobowiązany ma możliwość szybkiego podjęcia gotówki a tym samym udaremnienia egzekucji. Podobny pogląd przedstawił M. Karpiuk, Egzekucja administracyjna z rachunków bankowych, Glosa 2014, nr 4, s. 95. Kolejność tych działań, polegająca na kierowaniu zawiadomienia najpierw do banku, a następnie do zobowiązanego, jest w tym przypadku uzasadniona szczególnym rodzajem środka egzekucyjnego i możliwością szybkiego podjęcia gotówki z rachunku bankowego w celu udaremnienia egzekucji (zob. wyrok NSA z dnia 13 września 2006 r., II FSK 1099/05, LEX nr 262073; wyroki WSA w Warszawie: z dnia 28 listopada 2008 r., III SA/Wa 1787/08, LEX nr 536758; z dnia 19 czerwca 2009 r., III SA/Wa 243/09, LEX nr 563935; wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim: z dnia 1 grudnia 2011 r., I SA/Go 1015/11, LEX nr 1133480; z dnia 15 grudnia 2011 r., I SA/Go 1014/11, LEX nr 1107289, z dnia 22 grudnia 1999 r. sygn. akt III SA 8330/98, a także D. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz do art. 80, wyd. II, LEX 2015). Wobec powyższego zrozumienie Sądu znajduje sytuacja, w której chociaż zawiadomienie o zajęciu przesłano do banku [...] S.A.. za pomocą systemu Ognivo w dniu 9 października 2017r., to do Strony wysłanie nastąpiło 10 października 2017r. Było to spowodowane względami technicznymi i związane z faktem, iż zawiadomienie o zajęciu przesłano do banku w formie elektronicznej o godz.15.23. Zauważyć należy, że Skarżąca zarzucając, iż w rozpatrywanej sprawie zasada jednoczesnego wysłania dokumentu została naruszona przez organ egzekucyjny, nie wykazała jednak by domniemana wada postępowania miała istotny wpływ na wynik sprawy. Godne zauważenia jest to, że oba zawiadomienia o zajęciu zostały przez Stronę odebrane w dniu 13 października 2017r., a więc fakt wysłania zawiadomienia nr [...] do zobowiązanej Spółki w dniu następnym po dniu wysłania do dłużniku zajętej wierzytelności, w żaden sposób nie przełożył się na datę powzięcia przez Stronę informacji o dokonanej czynności egzekucyjnej. Zdaniem Sądu, zajęć wierzytelności z rachunków bankowych dokonano zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez doręczenie do banków zawiadomień o zajęciu wierzytelności pieniężnych Spółki z rachunków bankowych (do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi). Wezwano dłużników zajętych wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nic dokonywali wypłat z rachunków bankowych do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazali zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomili organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłat} zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Zawiadomienia o zajęciu wraz. z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Spółce w dniu 13 października 2017r., natomiast bankom, zawiadomienie o zajęciu doręczono w dniu 9 października 2017r. Sporządzone zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawierały elementy określone w ustawie, w szczególności w art. 67 § 2 u.p.e.a, Przy czym przepisy u.p.e.a. nie uzależniają możliwości dokonania zajęcia rachunku bankowego od wiedzy organu, co do faktu jego prowadzenia przez bank. Dopiero po dokonaniu zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności, którym w tym wypadku jest bank, składa oświadczenie czy uznaje zajęcie. Z tych powodów nieskuteczny jest w sprawie zarzut naruszenia art. 80 ust. 1 i 3 u.p.e.a., a w konsekwencji zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art, 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.; art. 54 § 1 i 5 u.p.e.a.; art. 54 § 5a u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U 2018, poz. 1302) orzekł, jak w sentencji.