III SA/Wa 1227/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant specjalista Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz M.K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpoznaniu wniosku M.K. (zwanego dalej "Skarżącym") z dnia 7 stycznia 2013 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] określającej Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym 10% podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 26.000 zł od przychodu uzyskanego w dniu 24 sierpnia 2007 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości stanowiącej działkę gruntu nr [...] położonej w miejscowości S. , postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, iż decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. określił Skarżącemu zobowiązanie podatkowa z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodu uzyskanego w dniu 24 sierpnia 2007 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości stanowiącej działkę gruntu nr [...] położonej w miejscowości S. . W dniu 23 listopada 2012 r. przedmiotowa decyzja została wysłana pocztą na adres Skarżącego, jednakże pomimo dwukrotnego jej awizowania w dniach 26 listopada 2012 r. oraz 4 grudnia 2012 r. Skarżący nie odebrał tejże decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał ją za doręczoną na podstawie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm.) – zwanej dalej: “O.p.", przyjmując jako dzień doręczenia Skarżącemu - 10 grudnia 2012 r. Następnie w dniu 8 stycznia 2013 r. Skarżący złożył odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] , wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego odwołania. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu Skarżący wskazał, iż jeszcze przed uprawomocnieniem się ww. decyzji, tj. w dniu [...] grudnia 2012 r., uległ on nagłej chorobie, w wyniku której nie mógł się poruszać. W związku z powyższym stan zdrowia Skarżącego do dnia [...] stycznia 2012 r., nie pozwalał mu na poruszanie się, co zostało potwierdzone załączonym zaświadczeniem lekarskim. Z powodu choroby Skarżący nie był też w stanie złożyć odwołania od przedmiotowej decyzji w ustawowym terminie, tj. do dnia 24 grudnia 2012 r. Z tego względu uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od Skarżącego, przez co zaszły przesłanki do jego przywrócenia. Z dalszej części uzasadnienia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013 r. wynika, iż wskazany organ po dokonaniu analizy okoliczności faktycznych oraz prawnych niniejszej sprawy, odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] . Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej w W. powołując się na treść przepisu art. 162 § 1 i 2 O.p. wskazał, że jedną z przesłanek przywrócenia uchybionego terminu procesowego jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Natomiast o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się więc z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego. Biorąc powyższe pod uwagę wskazany organ stwierdził, że w jego ocenie okoliczność, na którą powołuje się Skarżący w złożonym wniosku, tj. załączenie zwolnienia lekarskiego o niezdolności do pracy w okresie od dnia [...] grudnia 2012 r. do [...] stycznia 2013 r. nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu stan zdrowia nie stanowi przesłanki wykluczającej istnienie winy. Natomiast choroba poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy, gdyż trzeba ponadto uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwił dokonanie czynności (np. napisanie odwołania) oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy domowników lub innych osób przy jej dokonaniu (np. przy nadaniu pisma w urzędzie pocztowym). Ponadto w opinii organu, w przedmiotowej sprawie z zaświadczenia lekarskiego załączonego do wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wprawdzie wynika, iż chory powinien leżeć, jednak Skarżący oprócz załączonego zwolnienia z pracy i powołania się na wypisy z przytoczonych przez siebie wyroków sądowych, w żaden sposób nie uprawdopodobnił innych okoliczności, które organ mógłby wziąć pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku na korzyść Skarżącego. Skarżący nie wskazywał, iż w czasie choroby nie miał żadnego kontaktu z innymi osobami, które mogły by spisać i nadać w urzędzie pocztowym odwołanie od decyzji, czy też aby zażywał lekarstwa, które całkowicie uniemożliwiłyby jego działanie, choćby podyktowanie innej osobie treści odwołania lub udzielenia pełnomocnictwa w pełnym lub ograniczonym zakresie. Biorąc powyższe pod uwagę Dyrektora Izby Skarbowej w W. uznał, że Skarżący nie uwiarygodnił stosowaną argumentacją swojej staranności oraz faktu, iż przeszkoda była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 162 § 1 O.p., mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na jego błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, iż z treści tego przepisu wynika, że Skarżący miał obowiązek prawny uprawdopodobnić dodatkowe okoliczności świadczące o braku jego winy w dochowaniu terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania, ponad te wynikające z przedłożonego organowi zaświadczenia lekarskiego, jak również dodatkowe dane dotyczące jego życia prywatnego ponad te wynikające z wniosku o przywrócenie terminu, tzn. dane dotyczące sposobu i organizacji życia Skarżącego. Biorąc pod uwagę powyższy zarzut Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013 r. oraz przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] , a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu zgodnie, z którym powinien on uwiarygodnić, poprzez zastosowanie odpowiedniej argumentacji, iż złożenie odwołania od decyzji w terminie było niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od Skarżącego. Zdaniem Skarżącego przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 162 § 1 O.p. nie jest przedmiotem uznania administracyjnego, lecz gwarancją procesową usuwającą negatywne skutki wydarzeń zaistniałych w toku postępowania administracyjnego. Jest to prawo strony, w toku postępowania administracyjnego, do wniesienia odwołania, następstwem czego może być skuteczne złożenie skargi do sądu administracyjnego, co zostało zagwarantowane w art. 77 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) . Zdaniem Skarżącego ww. przepisy powinny być również brane pod uwagę przy wykładni i stosowaniu art. 162 § 1 O.p., ponieważ odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w przypadku gdy obiektywnie zaistniała przesłanka braku winy pozbawiła go konstytucyjnego prawa rozpoznania przedmiotowej sprawy przez organ odwoławczy oraz prawa kontroli przez sąd administracyjny ostatecznego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem. W ocenie Skarżącego dla przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wystarczy uprawdopodobnienie braku jego winy w uchybieniu temu terminowi. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o tym fakcie. Z tego względu w opinii Skarżącego wystarczającym uprawdopodobnieniem braku jego winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania było przedłożenie zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikała niezdolność do dokonania przedmiotowej czynności procesowej. Skarżący zauważył również, że zaświadczenie lekarskie jest dokumentem urzędowym, sporządzonym przez uprawnionego lekarza, przez co stanowiło dowód tego, co w nim zostało stwierdzone, przez co korzystało z domniemania prawdziwości. Skarżący podkreślił też, że ze wspominanego zaświadczenia wynikało, iż był "obłożnie chory" w momencie, w którym nie upłynął jeszcze termin do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. . Zatem zostało uprawdopodobnione, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Skarżącego, ponieważ został wskazany dokument urzędowy oraz złożono wyjaśnienia o chorobie. Został także spełniony wymagany, zgodnie z art. 162 § 1 O.p., miernik staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Podanie o przywrócenie terminu zostało wniesione w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie zostało złożono odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] . Z tego względu zdaniem Skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w W. błędnie założył, iż w świetle art. 162 § 1 O.p., Skarżący miał obowiązek prawny ujawnić dodatkowe dane dotyczące jego stanu zdrowia, ponad te wynikające z zaświadczenia lekarskiego. W przekonaniu Skarżącego, w przypadku, gdy uchybienie terminowi procesowemu wynika z powodu choroby to uprawdopodobnienie, wynikające z ww. przepisu, następuje zawsze wtedy, kiedy do podania o przywrócenie terminu dołączone zostaje zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że pacjent nawet w ostatnim dniu terminu nie mógł dokonać czynności procesowej. W piśmie z dnia 15 maja 2013 r. stanowiącym odpowiedź na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art.162 § 1 O.p. warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie okoliczności faktycznej jest środkiem słabszym od udowodnienia. Mając na uwadze tę okoliczność, Sąd uznał, że w rozpoznanej sprawie samo zaświadczenie lekarskie uprawdopodobniało w stopniu dostatecznym brak winy Skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Skarżący w postępowaniu w sprawie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu. O tym, że Skarżący nie złożył odwołania w terminie wskutek okoliczności przez niego niezawinionych świadczy okoliczność, że był on chory w okresie od [...] grudnia 2012 r. do [...] stycznia 2013 r. Z treści zwolnienia lekarskiego wynika, że Skarżący nie mógł chodzić. Oprócz tego Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę miał na uwadze okoliczność, że decyzja z Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] listopada 2012 r. została doręczona Skarżącemu w sposób zastępczy ze skutkiem doręczenia od 10 grudnia 2012 r. Zatem Skarżący zachorował w dniu, w którym jeszcze nie upłynął termin do wniesienia odwołania i w tej dacie Skarżący nie dysponował decyzją organu pierwszej instancji. Z akt sprawy nie wynika, ażeby Skarżący w tym czasie powziął wiedzę o wydaniu tej decyzji. W tej sytuacji zdaniem Sądu Skarżącemu nie można było czynić zarzutu, że przy zachowaniu przeciętnej staranności wymaganej od osoby prowadzącej swoje sprawy z zachowaniem średniego poziomu zapobiegliwości, mógł on wnieść odwołanie w terminie. W szczególności należało wskazać, że w rozpoznanej sprawie Skarżący w celu wniesienia odwołania w terminie nie mógł posłużyć się osobami trzecimi. Tego rodzaju działanie było wykluczone z powodu braku fizycznego doręczenia decyzji Skarżącemu. Okoliczność przebywania na zwolnieniu lekarskim przez trzy tygodnie i zalecenia lekarskie według, których Skarżący nie powinien był chodzić, wskazują na to, że choroba Skarżącego miała na tyle poważny charakter, że rzeczywiście uniemożliwiła mu złożenie odwołania w terminie. Należy przy tym podkreślić, że w tej sytuacji, wniesienie odwołania w terminie wymagało udania się przez Skarżącego do organu w celu uzyskania wiedzy o stanie sprawy i odebrania decyzji a nastypnie sporządzenia odwołania lub znalezienia osoby, która pomogłaby Skarżącemu odwołanie sporządzić i przekazać je organowi. Mając na uwadze wynikającą ze zwolnienia datę początkową niezdolności Skarżącego do pracy, należało stwierdzić, że w celu dochowania terminu do wniesienia odwołania, czynności tych Skarżący musiałby dokonać w początkowym okresie stosunkowo długotrwałej choroby. Zdaniem Sądu w zaistniałym stanie faktycznym zasadne było uznanie, że Skarżący nie mógł tych czynności wykonać z powodu choroby, która jak należy wnosić z jej długotrwałości miała poważny charakter. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organ bezzasadnie uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy we wniesieniu odwołania po terminie, przez co naruszył art. 162 § 1 O.p. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.